KHÁM PHÁ GIẢI PHÁP CHƯA NGHỪNG CHỜ ĐỂ GIẢI CỨU GIAO THÔNG TP.HCM TRONG THỜI ĐẠI MẠNG LƯỚI SÔNG RẠCH

Khi tình hình đường bộ tại TP.HCM ngày càng quá tải, các chuyên gia và nhà quản lý đô thị không ngừng tìm kiếm các giải pháp mới nhằm giảm áp lực và nâng cao chất lượng giao thông công cộng. Trong bối cảnh đó, tiềm năng của gần 1.000 km sông, kênh rạch quanh thành phố dường như vẫn còn bỏ ngỏ, sẵn sàng trở thành một “mặt đường” còn chưa được khai thác hết.

Trong loạt bài này, chúng ta sẽ cùng điểm qua những bước đi mới nhằm thúc đẩy mạng lưới giao thông liên thông, từ việc miễn phí vé xe buýt, các tiện ích như bãi giữ xe, cho đến đề án phát triển buýt sông – phương án bổ trợ nhưng mang lại nhiều tiềm năng lớn cho đô thị.

Hiện tại, TP.HCM đang đối mặt với gần 13 triệu phương tiện tham gia giao thông, trong đó có hơn 11,5 triệu xe máy, gây thiệt hại hàng tỷ USD mỗi năm do ùn tắc và ô nhiễm không khí ngày càng nghiêm trọng. Chính vì vậy, mục tiêu tăng 30% lượng khách đi xe buýt, cùng đề xuất miễn phí vé trên hơn 135 tuyến, dự kiến tiêu tốn ngân sách khoảng 7.000 tỷ đồng mỗi năm, được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá lớn trong giải quyết bài toán này.

Tuy nhiên, liệu chi phí có phải là rào cản lớn nhất? Trong khuôn khổ của chương trình “Hiến kế tăng 30% khách đi xe buýt ở TP.HCM”, phản hồi của người dân, trải nghiệm thực tế và phân tích từ các chuyên gia sẽ giúp làm rõ câu chuyện này.

TÀI NGUYÊN TỪ “MẶT ĐƯỜNG” TRÊN SÔNG

Nhiều ý kiến cho rằng, buýt sông không chỉ dừng lại ở phục vụ du lịch mà còn có thể trở thành phương tiện đi lại phổ biến của người dân sống ven sông, như các khu vực Thủ Đức, Nhà Bè, quận 7 cũ. Ông Nguyễn Đình Tân, Phó Chánh Hưng, TP.HCM, nhận định: “Chuyến buýt sông hiện nay sở hữu nhiều lợi thế về thời gian và chi phí. Có thể đi làm, đi học, thậm chí du lịch trên sông, rất tiện lợi và phù hợp về giá cả.”

Ông Tân chia sẻ: “Nếu TP có thêm nhiều chuyến đều đặn hơn, nhu cầu đi lại bằng buýt sông sẽ tăng rõ rệt. Hiện tại, tần suất tàu còn thưa thớt, khiến công nhân, người dân đi làm gặp nhiều bất tiện.”

Cũng cùng quan điểm, bà Nguyễn Thị Ngọc Yến nói: “Nếu có tuyến từ bến tàu đến nơi làm việc, không cần chen chúc trên đường bộ, thì đây sẽ là lựa chọn lý tưởng, giúp tránh kẹt xe và tiết kiệm thời gian.”

Tuy nhiên, vẫn còn đó những rào cản khiến phương tiện này chưa phổ biến rộng rãi. PGS.TS Vũ Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giao thông Vận tải Việt – Đức, cho biết: “Mạng lưới sông rạch của TP. HCM có nhiều đặc điểm thủy triều, khiến nhiều tuyến không đủ điều kiện vận hành ổn định. Chúng tôi cần khảo sát kỹ lưỡng các tuyến phù hợp như sông Sài Gòn hoặc các kênh lớn.”

Ngoài vấn đề tự nhiên, chuyên gia cho rằng cần xây dựng hệ thống kết nối đồng bộ. Buýt sông muốn thu hút người dân đi làm hàng ngày phải có chính sách trợ giá tương tự xe buýt đường bộ, kết hợp vé tích hợp, liên thông với các bến xe buýt, ga metro và bãi giữ xe.

Chương trình phát triển buýt sông cũng không nhằm thay thế metro hay xe buýt, mà là phần ghép bổ sung trong mạng lưới giao thông đô thị, giúp tạo ra hệ thống liên kết đa phương thức hiệu quả hơn.

Sự thành công của mô hình này phụ thuộc vào khả năng xây dựng mạng lưới liên thông, có xe buýt đưa đón, bến kết nối metro, bãi giữ xe, cùng chính sách vé hợp nhất và tần suất hoạt động ổn định. Các giải pháp mở rộng tiện ích, từ miễn phí vé, bãi đỗ, đến câu chuyện phát triển buýt sông, đều hướng tới mục tiêu giảm ùn tắc, ô nhiễm và nâng cao trải nghiệm cho người dân.

Trong khi đó, các câu chuyện liên quan, như việc thử nghiệm miễn phí vé xe buýt, hay tình trạng người dân vẫn còn lưỡng lự vì thói quen, đều cho thấy, cách tổ chức hệ thống giao thông công cộng một cách toàn diện mới là chìa khóa của thành công.

Chung quy, để buýt sông thực sự phát huy hiệu quả, TP.HCM cần một chiến lược toàn diện, kết hợp mọi phương tiện và giải pháp. Thay vì nhìn nhận như một phương án riêng lẻ, các nhà hoạch định cần xây dựng hệ thống liên kết chặt chẽ, từ đường bộ đến thủy, từ tuyến cố định đến dịch vụ hỗ trợ, nhằm tạo ra một mạng lưới giao thông đô thị bền vững và hiệu quả hơn bao giờ hết.