KỲ THI THPT 2026: CƠ HỘI LỚN, THÁCH THỨC KHÓ KHÀN ĐỐI MẶT VỚI NGHỀ GIÁO DỤC VIỆT NAM

Đây là bước ngoặt lịch sử trong hành trình cải cách và nâng cao chất lượng giáo dục của Việt Nam, đồng thời mở ra những cơ hội lớn nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho công tác quản lý và tổ chức kỳ thi.

NĂM NAY, TP.HCM Đứng Đầu Về Số Thí Sinh Với Hơn 142.899 Người Sau Sáp Nhập Các Tỉnh

Trong bối cảnh sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, TP.HCM đã vượt qua cả nước về số lượng thí sinh dự thi, thể hiện rõ quy mô và tầm quan trọng của kỳ thi năm nay. Cuộc họp với Bộ GD-ĐT ngày 28.5 do Phó thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì đã nhấn mạnh yêu cầu tuyệt đối không chủ quan, đặc biệt trong điều kiện quy mô mở rộng, địa bàn rộng lớn và nguy cơ gian lận công nghệ cao ngày càng tinh vi.

MỘT GIAI ĐOẠN QUẢN TRỊ MỚI, SỰ CHUYỂN ĐỔI TOÀN DIỆN

Năm 2026 đánh dấu sự chuyển đổi hoàn toàn từ mô hình tổ chức 63 tỉnh thành sang 34 tỉnh, thành phố sau sáp nhập. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tên gọi mà còn tác động sâu rộng đến toàn bộ hệ thống quản lý kỳ thi: từ hội đồng thi, dữ liệu thí sinh, phân công nhân sự, vận chuyển đề thi, chấm thi, công bố kết quả đến tuyển sinh đại học.

Kỳ thi diễn ra trong 3 ngày, từ 10-12.6, sớm hơn 15 ngày so với năm trước. Với hơn 1,22 triệu thí sinh đăng ký, tăng hơn 61.000 em, cùng gần 2.500 điểm thi, 50.000 phòng thi và 200.000 cán bộ, công chức tham gia, quy mô này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của nhiều ngành, địa phương.

Các địa phương sau sáp nhập có diện tích rộng, dân cư đông và đa dạng địa hình, từ miền núi, biên giới đến đô thị, ven biển. Do đó, tổ chức kỳ thi không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục mà còn đòi hỏi sự phối hợp của các ngành giao thông, y tế, an ninh, hạ tầng số và ứng phó thiên tai.

Thử thách lớn nhất là khả năng điều hành quy mô lớn, theo dõi, kiểm soát công nghệ cao và đảm bảo an toàn, chính xác trong từng khâu.

THUẬN LỢI VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

Một điểm tích cực là quy chế thi được giữ ổn định phần lớn; chỉ điều chỉnh một số nội dung phù hợp với bộ máy chính quyền mới. Công tác tổ chức đã từng bước đi vào nền nếp qua nhiều năm, các ngành phối hợp hiệu quả, tạo nền tảng vững chắc cho mô hình mới.

Chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, 98,45% thí sinh đăng ký dự thi trực tuyến, hệ thống dữ liệu thi, xét tốt nghiệp và tuyển sinh được kết nối liên tục, nâng cao năng lực xử lý dữ liệu và vận hành hệ thống công nghệ thông tin. Kết quả thi dự kiến công bố sớm hơn 12 ngày, phản ánh rõ năng lực và độ tin cậy trong quản lý của ngành.

Sau sáp nhập, nhiều địa phương đã tái cấu trúc hệ thống điểm thi, điều chỉnh nhân sự và cơ sở vật chất nhằm tối ưu hóa nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lý.

NHỮNG KHÓ KHĂN ĐỨNG TRƯỚC

Tuy nhiên, song song với những thuận lợi, kỳ thi năm nay còn xuất hiện nhiều thách thức không nhỏ. Diện tích rộng lớn, số lượng thí sinh tăng đột biến khiến công tác vận chuyển đề thi, bảo quản bài thi và bố trí lực lượng coi thi gặp nhiều khó khăn, đặc biệt ở các vùng xa xôi, biên giới.

Nguy cơ gian lận công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo ngày càng tinh vi, từ thiết bị siêu nhỏ, ngụy trang đến truyền dữ liệu qua camera, làm phức tạp công tác kiểm soát. Các vùng miền có cơ sở hạ tầng yếu kém cũng tạo ra chênh lệch nhiều về điều kiện học tập, giao thông, y tế.

Mô hình quản lý mới đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, nếu thiếu rõ ràng, có thể dẫn đến chồng chéo hoặc bỏ sót trách nhiệm.

KHÔNG THỂ TỔ CHỨC THEO TƯ DUY “BÌNH THƯỜNG NHƯ MỌI NĂM”

Để đảm bảo kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc, các địa phương cần phải xây dựng các kịch bản chi tiết, dự phòng phù hợp với đặc thù từng vùng, đặc biệt khu vực miền núi, hải đảo và những khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng thiên tai. Không thể tổ chức theo cách quen thuộc của các năm trước, khi quy mô và đặc điểm đã thay đổi lớn.

Các phương án về giao thông, điện, nước, liên lạc và y tế phải được chuẩn bị kỹ, tính đến các tình huống khẩn cấp như mưa lũ, sạt lở hay chia cắt giao thông. Đồng thời, năng lực số và an ninh mạng cần được đẩy mạnh, thực hiện các thử nghiệm kỹ hệ thống phần mềm, giảm thiểu rủi ro nghẽn mạng, rò rỉ dữ liệu.

Huấn luyện cán bộ coi thi về công nghệ gian lận nâng cao là yêu cầu bắt buộc, giúp phát hiện các thiết bị ngụy trang tinh vi. Công tác chấm thi cũng cần đảm bảo sự thống nhất, khách quan để duy trì công bằng, đặc biệt với môn ngữ văn khi quy trình chấm thi càng quan trọng hơn.

Kỳ thi này còn là dịp để đánh giá năng lực quản trị của các địa phương sau sáp nhập, tạo đà cho các nghị quyết đổi mới, chuyển đổi số mạnh mẽ trong ngành giáo dục.

KẾT QUẢ TỐT NGHIỆP THPT 2026: ĐÁNH GIÁ CHIẾN LƯỢC ĐÀO TẠO VÀ HỆ THỐNG QUẢN LÝ

Không chỉ là kỳ thi để đánh giá kết quả học tập của học sinh mà còn là phép thử quyết định năng lực vận hành của hệ thống giáo dục trong bối cảnh cải cách hành chính và chuyển đổi số quốc gia.

Một kỳ thi an toàn, nghiêm túc sẽ củng cố niềm tin xã hội vào đổi mới giáo dục. Ngược lại, bất kỳ sơ suất nào về quản lý, công nghệ hoặc an ninh đều có thể gây tác động tiêu cực, đặc biệt khi quy mô và mức độ quan tâm tăng cao.

Yếu tố then chốt là phải có cơ chế phối hợp đồng bộ tạo ra sự thống nhất trong toàn hệ thống. Ở góc độ số liệu, kết quả tốt nghiệp nên được đối sánh theo cả 34 tỉnh, thành phố mới và 63 tỉnh, thành cũ nhằm theo dõi chênh lệch vùng miền và đề ra các giải pháp phù hợp để thu hẹp khoảng cách đào tạo và nâng cao chất lượng giáo dục trong các vùng còn khó khăn.