Chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương: Thành tựu và thách thức còn bỏ ngỏ

Sau hai tháng triển khai, chính quyền địa phương hai cấp đã bắt đầu cho thấy những chuyển biến tích cực, góp phần khẳng định tính đúng đắn của chủ trương cải cách tổ chức bộ máy hành chính. Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, các cấp chính quyền đã vận hành tương đối ổn định, đặt nền móng cho một nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp và vì người dân.

Theo lời Thủ tướng, sự chuyển biến rõ nét nhất là từ quản lý sang kiến tạo, phục vụ, đồng thời hình thành mối quan hệ gần gũi hơn giữa chính quyền và người dân, doanh nghiệp. Cùng với đó, các địa phương đã chứng kiến sự đồng thuận và ủng hộ cao từ cộng đồng, cùng với những nỗ lực cải cách thủ tục hành chính, góp phần nâng cao niềm tin vào nền hành chính hiện đại.

Tuy nhiên, Thủ tướng cũng nhận định, giai đoạn ban đầu vận hành chính quyền hai cấp vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức cần tập trung giải quyết để đảm bảo bộ máy vận hành trơn tru, hiệu quả. Những vấn đề chính gồm tổ chức sắp xếp nhân sự, hoàn thiện hạ tầng, xây dựng cơ sở dữ liệu số, bàn giao tài sản, phân bổ trụ sở cũng như giải quyết các vướng mắc về đất đai, tài sản, tài chính, đặc biệt là các khoản chi cho người về hưu sớm.

Thủ tướng đề nghị các cơ quan liên quan cần đánh giá toàn diện kết quả đạt được, đồng thời xác định rõ những hạn chế, bất cập và đề xuất các giải pháp tháo gỡ phù hợp. Trong đó, chú trọng vào việc xây dựng thể chế pháp luật phù hợp, kiến nghị các giải pháp thiết thực để mô hình chính quyền hai cấp vận hành ổn định, không để xảy ra trục trặc.

Người đứng đầu Chính phủ cũng nhấn mạnh rằng, sau khi tổ chức lại bộ máy, tạo ra không gian phát triển mới, vấn đề quy hoạch và khai thác không gian này trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, đòi hỏi các địa phương phải có kế hoạch rõ ràng và chiến lược phát triển bền vững.

Theo Bộ Nội vụ, sau gần hai tháng thực hiện, các địa phương đã hoàn thành việc sắp xếp, kiện toàn các cơ quan, tổ chức Chính quyền cấp tỉnh và xã. Đặc biệt, đã thành lập 465 cơ quan chuyên môn thuộc UBND các tỉnh thành, cùng với 9.916 phòng ban chuyên môn tại các xã, phường, đặc khu. Các trung tâm phục vụ hành chính công đã đi vào hoạt động, với gần 3.200 trung tâm cấp xã, giúp nhanh chóng tiếp cận dịch vụ cho người dân.

Trong giai đoạn này, tổng số hồ sơ tiếp nhận trên toàn quốc đạt gần 4,4 triệu, trong đó tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến đạt 74,7%. Các địa phương như TP.HCM dẫn đầu về số lượng hồ sơ, trong khi Điện Biên có lượng hồ sơ thấp nhất. Đồng thời, các bộ ngành đã ban hành 66 thông tư hướng dẫn phân cấp rõ ràng sau 30 nghị định của Chính phủ, góp phần thúc đẩy phân quyền hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, quá trình triển khai còn gặp không ít hạn chế. Các bộ, ngành nhận định, chính quyền cấp xã đang tập trung vào việc sắp xếp tổ chức và xử lý thủ tục hành chính, nhưng chưa khai thác tối đa các không gian mới; công tác quản lý, ứng dụng công nghệ thông tin còn lúng túng; công tác tài chính và chuyển giao hồ sơ còn gặp nhiều vướng mắc. Nhiều địa phương gặp khó khăn trong bố trí cán bộ chuyên môn phù hợp, thiếu trang thiết bị chất lượng, dẫn đến hiệu quả dịch vụ công chưa đạt mức mong đợi.

Đại diện các bộ ngành cho rằng, dù đã có bước tiến tích cực, nhưng để mô hình chính quyền hai cấp vận hành thực sự trơn tru, hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cán bộ và khai thác tối đa các không gian phát triển mới do sắp xếp tổ chức mang lại.