BÁO CHÍ VIỆT NAM TRONG THÁCH THỨC CỦA CÔNG NGHỆ SỐ: XÂY DỰNG GIÁ TRỊ BỀN VỮNG TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Thưa đồng chí Phạm Tất Thắng, Phó trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương, cùng các lãnh đạo, các nhà báo, phóng viên khắp cả nước, hôm nay chúng ta kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam – một hành trình dài đầy tự hào, nhưng cũng không ngừng đối mặt với những thử thách lớn lao từ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Trong bối cảnh công nghệ số phát triển nhanh chóng, báo chí nước nhà đứng trước những thay đổi căn bản về môi trường, vai trò, và trách nhiệm xã hội.

BÁO CHÍ TRƯỚC NHỮNG THAY ĐỔI CĂN BẢN

Môi trường thông tin ngày nay đang biến đổi với tốc độ chóng mặt. Công nghệ số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo đã tạo ra một thực tế mới: lượng thông tin dồi dào, đa dạng, nhưng đồng thời niềm tin vào nguồn tin càng ngày càng không dễ đoán trước. Áp lực đối với báo chí không chỉ là về số lượng và tốc độ, mà còn là chất lượng, độ chính xác, trách nhiệm xã hội của từng bài viết, từng câu chuyện được đưa ra công chúng.

Thầy Thứ trưởng Phan Văn Tâm nhấn mạnh rằng, trong bối cảnh này, người đọc ngày nay đã tinh tế hơn, có nhiều nguồn thông tin để lựa chọn. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để các cơ quan báo chí chân chính tự phân biệt, khẳng định vị thế của mình bằng những giá trị cốt lõi không thể thay thế từ công nghệ.

NHIỀU GIÁ TRỊ KHÔNG THỂ THAY THẾ BẰNG CÔNG NGHỆ

Trong cuộc cạnh tranh của thông tin, công nghệ chưa và không bao giờ có thể thay thế những giá trị nền tảng của báo chí chuyên nghiệp:

– Khả năng kiểm chứng sự thật qua sự hiện diện và trách nhiệm của con người, không chỉ qua xử lý dữ liệu.

– Tinh thần trách nhiệm nghề nghiệp gắn liền với nghĩa vụ pháp lý, đạo đức nghề báo rõ ràng, minh bạch.

– Đạo đức nghề nghiệp, dựa trên các nguyên tắc rõ ràng trong từng quyết định đưa tin hàng ngày.

– Bản lĩnh chính trị, giúp báo chí giữ vững định hướng đúng đắn trong thời kỳ biến động, tránh bị cuốn theo các xu hướng nhất thời hay tác động của đám đông trên mạng xã hội.

– Sự dấn thân, đặt lợi ích của đất nước và nhân dân lên hàng đầu, điều mà các nền tảng số hay thuật toán không thể cảm nhận hay thực hiện.

Bộ trưởng nhấn mạnh rằng, chính các giá trị đó là lợi thế cạnh tranh lâu dài và bền vững của báo chí cách mạng Việt Nam, đồng thời cũng là điều mà các cơ quan quản lý nhà nước quyết tâm gìn giữ, phát huy trong thời kỳ số hóa hiện nay.

VỀ PHÍA CƠ QUAN QUẢN LÝ: HOÀN THIỆN THỂ CHẾ VÀ XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN

Bộ VHTTDL đang hoàn thiện các quy định pháp lý quan trọng để hỗ trợ hoạt động báo chí, trong đó hai Nghị định hướng dẫn Luật Báo chí sẽ có hiệu lực từ ngày 1.7.2026. Đây là bước tiến lớn trên hành trình nâng cao quyền tác nghiệp, bảo vệ quyền tiếp cận thông tin, thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành báo chí.

Các điểm mới nổi bật gồm:

– Quy định rõ quyền của cơ quan báo chí trong việc yêu cầu phản hồi, xử lý thông tin từ các cơ quan, tổ chức chịu trách nhiệm trước thời hạn quy định. Điều này bảo vệ nhà báo khỏi việc bị “bịt miệng”, tạo ra cơ chế rõ ràng để khai thác, kiểm chứng thông tin.

– Quy định về thẻ nhà báo, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà báo chuyển đổi giữa các cơ quan, đồng thời mở rộng phạm vi cấp thẻ theo hợp đồng dài hạn.

– Tích hợp các hoạt động thương mại điện tử, dịch vụ tài chính, y tế, giáo dục, dựa trên nền tảng pháp lý rõ ràng, giúp báo chí đa dạng hóa nguồn thu, giảm phụ thuộc vào quảng cáo truyền thống.

– Khuyến khích ứng dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí, đồng thời đặt ra các nghĩa vụ và thủ tục pháp lý rõ ràng để thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện.

Các nội dung cần chuẩn bị từ bây giờ bao gồm:

– Thông báo, quản lý kênh nội dung trên mạng xã hội trong thời hạn 10 ngày làm việc. Các cơ quan báo chí cần rà soát, lập danh sách các kênh vận hành, chuẩn bị thủ tục kịp thời.

– Bảo đảm lưu trữ nội dung đăng tải, phát sóng trong thời gian quy định để tự bảo vệ, xử lý tranh chấp.

– Chuẩn bị hệ thống lưu chiểu điện tử quốc gia nhằm kết nối, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật phù hợp, dự kiến thực hiện từ 2026 đến 2028.

Xây dựng CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN BÁO CHÍ: KẾT HỢP QUẢN LÝ VÀ KIẾN TẠO

Trong bối cảnh mới, không chỉ quản lý, các cơ quan nhà nước còn hướng đến việc kiến tạo phát triển báo chí, xây dựng một hệ sinh thái số đa dạng, năng động, sáng tạo và bền vững. Các mục tiêu bao gồm:

– Phát triển nguồn lực về tài chính, cơ sở vật chất, kỹ thuật, đào tạo nhân lực chất lượng cao.

– Tăng cường năng lực công nghệ, giúp báo chí chủ động vượt qua các thử thách của số hóa và làm chủ các công cụ mới như dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo.

– Xây dựng và thúc đẩy các mô hình kinh tế bền vững, phù hợp với môi trường số, trong đó nhà nước có vai trò hỗ trợ về mặt chính sách, pháp lý.

– Nâng cao năng lực cạnh tranh của báo chí Việt Nam trong không gian khu vực và quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh thông tin xuyên biên giới ngày càng mở rộng.

– Phát triển hệ sinh thái báo chí số toàn diện, gồm các nhà báo, doanh nghiệp công nghệ, nền tảng phân phối, nhà quảng cáo và công chúng, nhằm tạo ra môi trường sáng tạo, đa dạng và bền vững.

Làm rõ trách nhiệm không chỉ từ phía cơ quan quản lý mà còn từ chính các cơ quan báo chí và nhà báo để góp phần xây dựng nền báo chí Việt Nam vừa hiện đại, vừa nghĩa khí và trách nhiệm.

Thầy Thứ trưởng Phan Văn Tâm nhấn mạnh rằng, hành trình 101 năm của báo chí cách mạng Việt Nam là biểu tượng của bản lĩnh, trí tuệ và dấn thân không ngừng. Trong thời đại công nghệ định hình lại mọi lĩnh vực, các cơ quan báo chí cần tự nâng cao yêu cầu, không chỉ về tốc độ và số lượng, mà còn về chất lượng, trách nhiệm và niềm tin của công chúng.

Chúc các đồng chí lãnh đạo, các nhà báo, phóng viên tiếp tục giữ vững nhiệt huyết, sức khỏe và thành công trên hành trình góp phần xây dựng nền báo chí Việt Nam ngày càng vững mạnh, đáng tin cậy.