BƯỚC CHUYỂN LỊCH SỬ ĐÁNG CHỜ CỦA CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN BIỂN VIỆT NAM

TẠO NÊN BƯỚC NGOẶT LỊCH SỬ VỚI HÀNH TRÌNH MỚI

Trong cuộc họp với Ban Chính sách, chiến lược trung ương cùng các cơ quan liên quan về đề án tổng kết Nghị quyết số 36-NQ/TW của Ban Chấp hành trung ương Đảng về chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển đến năm 2030 và tầm nhìn đến 2045, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh rằng sau 8 năm thực hiện nghị quyết, nhận thức về vị trí và vai trò của biển đã được nâng cao rõ rệt. Hệ thống thể chế, chính sách đã dần hoàn thiện, nhiều ngành kinh tế biển đã phát triển tích cực, hạ tầng ven biển ngày càng được mở rộng, đời sống của cư dân vùng biển có sự cải thiện rõ rệt. Quốc phòng, an ninh, đối ngoại, bảo vệ chủ quyền biển đảo đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, theo ông Tô Lâm, tiềm năng của kinh tế biển vẫn còn nhiều dư địa chưa được khai thác xứng đáng, chưa tương xứng với lợi thế quốc gia.

Chủ tịch nước yêu cầu phải nhanh chóng xây dựng nghị quyết mới với tư duy chiến lược khác biệt, hướng tới chuyển mạnh từ tư duy về khai thác kinh tế biển đơn thuần sang tư duy phát huy toàn bộ không gian biển quốc gia một cách toàn diện. Nghị quyết mới không chỉ tập trung vào phát triển các ngành kinh tế biển, mà còn phải trả lời câu hỏi lớn hơn về cách thức khai thác, quản trị, phát huy toàn bộ không gian biển để phục vụ cho mục tiêu phát triển đất nước trong dài hạn. Đồng thời, nội dung này phải làm rõ hình ảnh một quốc gia biển mạnh trong thế kỷ 21, xác định rõ vai trò của biển trong các mục tiêu chiến lược đến năm 2030, 2045 và những năm sau đó.

ĐẠI BIỂU VÀ CHUYÊN GIA CÙNG NHẬN ĐỊNH VỀ TƯ DUY MỚI

Ông Trần Hoàng Ngân, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột phá phát triển Trường ĐH Sài Gòn, cho rằng việc xây dựng nghị quyết mới mang tầm nhìn và tư duy mới là phù hợp trong bối cảnh hiện nay của Việt Nam. Theo ông, lợi thế lớn của nước ta đã được xác định rõ qua các lĩnh vực như nông nghiệp, du lịch và đặc biệt là kinh tế biển với bờ biển dài, đẹp. Tuy nhiên, dù đã có nhiều nỗ lực phát triển hạ tầng ven biển, hạ tầng cảng, các cơ chế khai thác vẫn chưa tận dụng hết tiềm năng không gian biển phong phú của đất nước. Sự đổi mới này sẽ tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ hơn trong tương lai.

PGS-TS Nguyễn Chu Hồi, nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam, nhấn mạnh rằng biển và đại dương hiện nay không còn chỉ là nguồn lợi để khai thác, mà đã trở thành nơi dự trữ cuối cùng của nguồn lực toàn cầu về lương thực, năng lượng và nguyên liệu. Trong thế giới ngày nay, hướng ra biển là xu thế tất yếu, bắt nguồn từ việc cạn kiệt nguồn tài nguyên trên đất liền. Ông bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với cách tiếp cận mới, tầm nhìn xa và toàn diện của lãnh đạo đất nước về chiến lược biển đảo, xem đây là bước tiến mới trong quá trình phát triển bền vững của dân tộc.

HÌNH DUNG VIỆT NAM 2045: MỘT QUỐC GIA BIỂN MẠNH TRONG TƯƠNG LAI

Nếu có thể hình dung, ông Nguyễn Chu Hồi dự đoán Việt Nam năm 2045 sẽ trở thành một quốc gia biển hiện đại, với các siêu cảng kết nối toàn cầu, đô thị ven biển thông minh trải dài từ Bắc vào Nam, hệ thống giao thông ven biển và xuyên biển đồng bộ, trung tâm năng lượng gió ngoài khơi của châu Á, trung tâm logistics của khu vực Đông Nam Á, và có năng lực quản trị cùng bảo vệ không gian biển hàng đầu trong khu vực. Biển không chỉ là điểm xuất phát của chân trời mới, mà còn trở thành trung tâm phát triển của quốc gia, phản ánh con đường để Việt Nam trở thành đất nước hùng cường trong thế kỷ 21.

PGS-TS Phạm Văn Song, một chuyên gia về kỹ thuật và phát triển bền vững, nói rằng thay đổi tư duy từ “kinh tế biển” sang “không gian phát triển biển quốc gia mạnh” là bước ngoặt chiến lược quan trọng. Tư duy mới này mở rộng phạm vi xem biển như là không gian sinh tồn, phát triển, chiến lược của quốc gia chứ không chỉ là ngành kinh tế riêng biệt. Theo ông, biển góp phần quyết định vị thế địa chính trị, an ninh, mạng lưới logistics, đô thị hóa, năng lượng, lương thực cùng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Điểm mấu chốt là hình thành hình ảnh một quốc gia biển mạnh, không chỉ giàu có từ biển mà còn phát triển dựa vào biển, dẫn đầu khu vực Đông Nam Á và châu Á — Thái Bình Dương về các lĩnh vực chủ chốt này.

CÙNG CHUYỂN ĐÁO VỚI CHIẾN LƯỢC TOÀN DIỆN VỀ KHÔNG GIAN BIỂN

Ông Nguyễn Chu Hồi phân tích rằng, môi trường biển luôn luôn động và xuyên biên giới; tài nguyên phân bố theo không gian đa dạng trong bề mặt và lòng đất đáy biển. Các dạng ô nhiễm, sinh vật di cư, các sinh vật biển đều tác động lẫn nhau. Quản lý các hệ thống tài nguyên này theo ngành đã gây ra xung đột lợi ích, gây khó khăn trong khai thác. Ông nhấn mạnh rằng chuyển đổi tư duy, từ khai thác dựa trên nỗ lực suy kiệt đến quản lý dựa vào hệ sinh thái và quy hoạch không gian biển sẽ giúp tối ưu lợi ích các bên, duy trì bền vững các hệ thống biển và thúc đẩy phát triển nhanh, ổn định.

Ông cũng kết luận rằng, khi nghị quyết mới được ban hành, xác định rõ “hình hài của một quốc gia biển mạnh trong thế kỷ 21” sẽ là bước định hướng chiến lược để Việt Nam không chỉ giàu mạnh từ biển, mà còn trở thành trung tâm phát triển bền vững, khẳng định vị thế quốc gia qua biển.

Chuyên gia cảnh báo rằng, trong bối cảnh hiện nay, sau khi tổ chức lại đơn vị hành chính, các tỉnh đều có biển, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế biển. Các dự án lớn như lấn biển Cần Giờ, xây dựng cảng trung chuyển quốc tế, cầu vượt biển…, sẽ gặt hái thành quả khi đặt chiến lược rõ ràng, gắn kết hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia. Khi có chiến lược này, Việt Nam không chỉ gia tăng về tiềm lực kinh tế mà còn nâng cao vị thế tự chủ, vươn xa ra biển lớn của khu vực.