Chính phủ giảm số ngành nghề kinh doanh có điều kiện, ngành ô tô vẫn duy trì

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP có hiệu lực từ ngày 1.7, theo đó giảm số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện từ 198 xuống còn 142. Trong danh sách này, ngành sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô vẫn tiếp tục được kiểm soát chặt chẽ. Trước đó, Bộ Tài chính đề xuất cắt giảm 58 ngành nghề trong đó có lĩnh vực ô tô, gây nhiều phản ứng từ phía doanh nghiệp và các chuyên gia trong ngành.

Ngành ô tô vẫn còn nhiều dư địa phát triển

Ngành ô tô trong nước vẫn còn nhiều tiềm năng, đặc biệt khi tỷ lệ sở hữu xe hơi của người Việt Nam còn thấp so với các nước trong khu vực. Theo các chuyên gia, việc duy trì ngành này là cần thiết để thúc đẩy nền công nghiệp ô tô nội địa phát triển bền vững. PGS-TS Phạm Xuân Mai, nguyên Trưởng khoa Kỹ thuật giao thông, Trường đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP.HCM, cho rằng việc giữ ngành ô tô là ngành kinh doanh có điều kiện là hợp lý nhằm bảo vệ nền sản xuất trong nước và duy trì “lá chắn kỹ thuật” với xe nhập khẩu.

Lợi thế của ngành ô tô nội địa

Ông Mai nhấn mạnh, ngành ô tô Việt Nam hiện có khoảng 1 triệu lao động, nhóm có năng suất lao động cao nhất trong các ngành chế biến, chế tạo, gấp 3-5 lần so với các ngành lao động thấp khác. Tỷ lệ sở hữu xe hơi hiện chỉ khoảng 63 xe/1.000 dân, thấp hơn nhiều so với các nước khu vực, mở ra nhiều cơ hội phát triển. Các chính sách bảo hộ, như hỗ trợ vốn, miễn thuế, xây dựng hàng rào thuế quan và phát triển ngành công nghiệp phụ trợ từng là chìa khóa thành công của các nền công nghiệp ô tô lớn như Hàn Quốc hay Trung Quốc.

Bài học từ Hàn Quốc và Trung Quốc

Trong thập niên 1960, Hàn Quốc đã thiết lập chính sách bảo hộ mạnh mẽ, ban hành các luật hỗ trợ ngành ô tô, hỗ trợ tài chính, giảm thuế, phát triển chuỗi cung ứng nội địa. Nhờ đó, Hyundai đã ra mắt xe nội địa đầu tiên vào thời điểm đó và trở thành tập đoàn ô tô quốc tế. Kinh nghiệm của Trung Quốc khi yêu cầu các hãng nước ngoài liên doanh với doanh nghiệp nội, tỷ lệ 50-50, cũng giúp nâng cao năng lực và công nghệ trong nước.

NÂNG CAO HÀNG RÀO KỸ THUẬT ĐỂ ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG VÀ AN TOÀN

Chuyên gia khẳng định việc duy trì ngành ô tô trong danh mục ngành kinh doanh có điều kiện còn góp phần ngăn chặn tình trạng nhập khẩu ồ ạt các dòng xe giá rẻ, công nghệ cũ. Với bước tiến về xe điện, việc kiểm soát chất lượng và công nghệ trên thị trường là rất cần thiết để tránh thất thoát lợi thế cạnh tranh của thị trường nội địa.

Chống lại các dòng xe giá rẻ, kém chất lượng nhập khẩu tràn lan

Theo PGS-TS Phạm Xuân Mai, giữ ngành ô tô là ngành kinh doanh có điều kiện giúp tránh các rủi ro về môi trường, an toàn, và bảo vệ người tiêu dùng. Ông lo ngại, nếu mở cửa nhập khẩu tự do, thị trường xe điện giá rẻ, thiếu tiêu chuẩn có thể phá vỡ quy hoạch và gây ra gánh nặng môi trường, đặc biệt khi hạ tầng vẫn chưa phù hợp.

Nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật để thúc đẩy phát triển nội địa

Chuyên gia ô tô Nguyễn Minh Đồng nhận định, các nước phát triển như châu Âu áp dụng tiêu chuẩn khí thải và an toàn cực kỳ nghiêm ngặt, là yếu tố giúp nâng cao chất lượng xe nhập khẩu và thúc đẩy sản xuất trong nước. Ông đề xuất, Việt Nam cần nâng cao tiêu chuẩn khí thải như Euro 6, 7 và tiêu chuẩn an toàn cao hơn, để hạn chế xe cũ, xe giá rẻ tràn vào thị trường, đồng thời khuyến khích nghiên cứu, chuyển đổi sang công nghệ mới.

Chính sách phù hợp để phát triển bền vững

Theo PGS-TS Phạm Xuân Mai, Việt Nam cần chuyển từ chính sách lắp ráp đơn thuần sang nghiên cứu, sản xuất, và sử dụng rào cản kỹ thuật để bảo vệ ngành công nghiệp ô tô nội địa. Các tiêu chuẩn kỹ thuật cao không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành ô tô trong dài hạn.