Chính phủ triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp: Những bước tiến và thách thức còn tồn đọng

Chính phủ vừa ban hành nghị quyết về việc triển khai thực hiện và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính quyền cơ sở. Theo đó, các địa phương đã hoàn tất việc sắp xếp và kiện toàn tổ chức bộ máy, với 465 cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh và 9.916 phòng chuyên môn cấp xã đã thành lập và đi vào hoạt động ổn định.

Về phía nhân sự, chính phủ giao Bộ Nội vụ chủ động xây dựng đề án tiền lương cho giáo viên và nhân viên y tế sau quá trình sắp xếp. Tính đến ngày 19.8, cả nước đã có 94.402 người đủ điều kiện nghỉ việc, trong đó 81.410 người đã trình cấp có thẩm quyền phê duyệt kinh phí, và 75.710 người đã được xử lý theo quy định.

Chính phủ cũng nhấn mạnh việc giải quyết chế độ, chính sách trong quá trình sắp xếp diễn ra minh bạch và đúng thời hạn. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, đặc biệt về nguồn nhân lực ở cấp cơ sở, phần lớn là tình trạng dư thừa, thiếu hụt hoặc thiếu trình độ chuyên môn, kỹ năng công nghệ. Một số địa phương còn đối mặt với các vấn đề về cơ sở vật chất như trụ sở làm việc cũ kỹ, chật chội, phân tán, gây khó khăn trong công tác quản lý và phục vụ người dân. Việc chuyển đổi các trụ sở dôi dư thành các công trình công cộng hoặc cơ sở y tế còn gặp nhiều khó khăn, chậm tiến độ do thiếu nguồn lực và các vướng mắc về pháp lý.

Nguyên nhân chính dẫn đến các bất cập này là do việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy và phân bổ nhân sự diễn ra trong thời gian ngắn, gây dư thừa hoặc thiếu hụt cán bộ tại nhiều nơi. Chất lượng, kỹ năng của đội ngũ công chức cấp xã cũng chưa đáp ứng yêu cầu công việc trong các lĩnh vực như đất đai, tài chính, pháp lý, công nghệ thông tin, quy hoạch, xây dựng.

Chính phủ yêu cầu các bộ ngành và chính quyền địa phương tiếp tục xử lý những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động của chính quyền hai cấp. Đặc biệt, việc giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp cần được ưu tiên để không còn tồn đọng hoặc chậm trễ, xem đây là nhiệm vụ hàng đầu.

Ngoài ra, chính phủ đề nghị kiểm tra, rà soát tổng thể nhu cầu sử dụng viên chức ngành giáo dục và y tế tại các địa phương, đảm bảo tuyển dụng đúng quy định về số lượng biên chế ngay từ năm học 2025 – 2026. Bộ Nội vụ chủ trì xây dựng đề án về chính sách tiền lương, phụ cấp, và trình cấp thẩm quyền quyết định để thực hiện thống nhất trong toàn hệ thống chính trị.

Bên cạnh đó, cần hướng dẫn cử cán bộ xuống địa phương dựa trên nhu cầu cụ thể, đảm bảo sự phối hợp hợp lý của các địa phương nhằm tránh lãng phí, bỏ sót hoặc chồng chéo trong phân bổ nhân sự. Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu xây dựng cơ chế tài chính đặc thù phù hợp với từng loại hình đơn vị hành chính hai cấp như đô thị, miền núi, hải đảo để đảm bảo nguồn lực được phân bổ hiệu quả hơn.