HÀNH VI GÂY ẠN TRỆ ĐÔ THỊ VÀ XUNG ĐỘT VĂN HÓA TRONG VIỆC DIỄN HÀI QUAN TÀI

Trao đổi với Thanh Niên, thạc sĩ Trần Xuân Tiến, chuyên gia báo chí – truyền thông thuộc Trường đại học Văn Hiến, nhấn mạnh rằng mỗi cá nhân có quyền thể hiện bản thân, nhưng quyền đó phải nằm trong giới hạn của đạo đức và pháp luật. Ông cho biết khi hành vi gây xáo trộn cuộc sống cộng đồng hoặc phản cảm với đại chúng, nó trở thành vấn đề xã hội cần được xem xét nghiêm túc.

Chuyên gia này phân tích rằng trong lĩnh vực truyền thông, quan tài là biểu tượng gắn bó với tang lễ và sự mất mát, thể hiện giá trị văn hoá cần được tôn trọng. Việc biến biểu tượng này thành công cụ giải trí hoặc để quảng bá, cùng sức lan truyền mạnh mẽ của mạng xã hội, đã tạo ra xung đột về mặt văn hóa và nhận được nhiều phản ứng từ dư luận trái chiều.

Sự việc diễn ra tại nơi công cộng, nơi có nhiều người qua lại thuộc các lứa tuổi khác nhau, trong đó có trẻ em, người già, đã làm nổi bật ý thức ứng xử và trách nhiệm xã hội. Khi một hoạt động cá nhân không tính đến cảm nhận của cộng đồng, nó không còn đơn thuần là sở thích riêng mà trở thành vấn đề về văn hóa ứng xử. Việc mang hình ảnh rùng rợn như đám tang để diễn hài không chỉ gây ùn tắc giao thông mà còn được xem là hành vi “ô nhiễm không gian văn hóa”.

Nhiều ý kiến đặt câu hỏi liệu hành động này có phải là biểu hiện của xu hướng “ngáo view” – tức nỗ lực gây sốc để câu kéo lượt xem và lượt like hay không. Thạc sĩ Trần Xuân Tiến cho rằng cần thận trọng trong việc sử dụng khái niệm này để tránh quy chụp động cơ của những người liên quan trước khi có kết luận chính thức từ cơ quan chức năng.

Theo ông, vụ việc phản ánh xu hướng ngày càng nhiều người tin rằng khác thường hay gây sốc là cách để nổi bật trong môi trường truyền thông số ngày nay. Trong môi trường mạng xã hội, lượt xem, lượt thích và khả năng lan truyền trở thành những thước đo phổ biến của sự nổi tiếng, dẫn đến việc nội dung gây tranh cãi dễ thu hút sự chú ý hơn.

Chuyên gia nhận định rằng đây là biểu hiện của “kinh tế chú ý” – một mô hình mà sự chú ý của công chúng trở thành một giá trị, thúc đẩy nhiều người chạy theo bằng mọi giá, bất chấp chuẩn mực đạo đức, văn hóa và pháp luật. Để hạn chế xu hướng này, cần có những giải pháp đồng bộ từ nhiều phía. Cơ quan chức năng cần xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật hoặc gây ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự, đời sống xã hội. Các nền tảng mạng xã hội cũng cần hoàn thiện cơ chế hạn chế đề xuất và phát tán các nội dung phản cảm có lượng tương tác cao.

Về lâu dài, nâng cao năng lực truyền thông số, đặc biệt là giới trẻ, được xem là chìa khóa nhằm giúp mọi người nhận thức rằng sự nổi tiếng không phản ánh giá trị xã hội. Ông nhấn mạnh: “Không gian công cộng là bộ mặt của đời sống văn minh. Sự văn minh đó không chỉ thể hiện qua hạ tầng hay cảnh quan đô thị mà còn là cách con người ứng xử với nhau.”

Vụ việc tại Sóc Trăng chính là một hồi chuông cảnh báo về hiện tượng đánh đổi chuẩn mực ứng xử để tìm kiếm sự chú ý trên mạng xã hội. Ngoài sự can thiệp của cơ quan chức năng, điều quan trọng nhất là nâng cao ý thức cộng đồng về trách nhiệm sáng tạo nội dung, để không gian công cộng không trở thành nơi phô diễn những hành vi trái phép, phản cảm chỉ để thu hút sự chú ý.