GẦN 860 HA RỪNG U MINH HẠ SUY THOÁI, NGUY CƠ MẤT HỒN GỐC SINH THÁI Khi các diện tích rừng lâu đời bị suy thoái nghiêm trọng, cảnh báo về nguy cơ mất mát hệ sinh thái đặc trưng ngày càng trở nên rõ nét.

Lãnh đạo Vườn quốc gia U Minh Hạ (xã Đá Bạc, Cà Mau) cho biết, đơn vị đã báo cáo Thường trực Tỉnh ủy, UBND tỉnh và các cơ quan liên quan về thực trạng gần 860 ha rừng bị suy thoái và có dấu hiệu suy kiệt, nguyên nhân chưa rõ ràng.

Theo thống kê, trong phạm vi phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, khoảng 300 ha rừng đã xuống cấp, còn hơn 467 ha thể hiện các dấu hiệu suy kiệt. Tại phân khu phục hồi sinh thái, 92,33 ha rừng tự nhiên cũng đang trong tình trạng suy thoái.

Nhiều diện tích rừng lâu năm, đã già cỗi, bước vào giai đoạn chết tự nhiên, dẫn đến việc cây bị đổ ngã hàng loạt. Đồng thời, lớp than bùn dày từ 0,5 đến 1,5 mét hình thành dưới tán rừng, khi mùa khô đến, lớp than bùn trở nên xốp, thiếu liên kết làm cây tràm không thể đứng vững, dễ bị gãy đổ.

Chất lượng rừng ở khu vực này đã giảm rõ rệt qua các cuộc kiểm kê. Năm 2014, rừng tại đây được xác định là nghèo, trữ lượng cây từ 10 đến 100 m3/ha. Đến năm 2023, theo kết quả điều tra của dự án quản lý bền vững hệ sinh thái đất than bùn, trữ lượng trung bình chỉ còn khoảng 17,6 m3/ha, thuộc nhóm rừng nghèo kiệt.

Tình trạng suy kiệt phổ biến tại các khu vực trũng thấp có thời gian ngập nước hơn sáu tháng mỗi năm. Nước mặn và đất than bùn đặc trưng gây giảm ánh sáng, làm cây non khó phát triển, ảnh hưởng trực tiếp đến sự sinh trưởng của rừng.

Trong một số khu vực như tiểu khu 3, nhiều cây tràm đã đổ xuống mặt nước, xung quanh là các ụ cỏ, gốc cây mục nát. Các cuộc khảo sát của Vườn quốc gia U Minh Hạ cho thấy các khu rừng này hiện vẫn trong tình trạng nghèo kiệt.

Nguyên nhân suy thoái chưa thể kết luận chính thức, nhưng các yếu tố dự kiến gồm cây già cỗi, biến đổi khí hậu, sự phát triển của các Loài thực vật leo bám như choại, run thơm, mây nước, làm cây dễ gãy đổ. Báo cáo cũng nhấn mạnh ảnh hưởng của việc duy trì ngập nước kéo dài để phòng cháy, chữa cháy rừng, có thể làm rửa trôi tầng đất than bùn, khiến cây dễ mất chỗ đứng hơn.

Vì phần lớn diện tích nằm trong khu bảo vệ nghiêm ngặt, chính sách bảo tồn hiện hành đã hạn chế các biện pháp can thiệp phục hồi. Trước tình hình này, Vườn đề xuất mời các nhà khoa học, chuyên gia tổ chức hội thảo, nghiên cứu nguyên nhân chính xác để từ đó xây dựng giải pháp phù hợp.

Ngoài ra, phối hợp với các cơ quan nghiên cứu đề xuất các đề tài về điều tiết nước chủ động, nhằm bảo vệ hệ sinh thái rừng. Dự kiến, các hoạt động này sẽ thực hiện tại tiểu khu 1, hướng tới việc bảo tồn và duy trì hệ sinh thái tự nhiên đặc trưng của vùng đất Mũi Cà Mau, một trong ba khu bảo tồn đất ngập nước quan trọng của đồng bằng sông Cửu Long và là khu dự trữ sinh quyển thế giới của UNESCO.