SIÊU EL NINO VÀ CHUỖI 39 NGÀY NẮNG NÓNG GĂY GẮT: VIỆT NAM ĐỐI MẶT VỚI THIÊN NHIÊN KHẮC NGHIỆT NHẤT GẦN ĐÂY

Lịch sử khí tượng cho thấy các đợt El Nino mạnh mẽ luôn để lại dấu ấn rõ nét trên thời tiết, khí hậu và thiên tai tại Việt Nam. Gần đây nhất, vào năm 2015-2016, hiện tượng siêu El Nino này được xếp vào hàng những sự kiện mạnh nhất kể từ năm 1950, cùng cường độ với các đợt năm 1982-1983 và 1997-1998.

Từ cách gọi ‘siêu El Nino’ xuất hiện cách đây hơn 10 năm đến dự báo về khả năng tái xuất của hiện tượng này, Việt Nam lại chuẩn bị đối mặt với một đợt nắng nóng kéo dài từng gây ra nhiều bất ổn trên cả nước. El Nino mới vừa bắt đầu, nhiệt độ trung bình đã cao hơn từ 1,5 đến 2,5°C so với trung bình nhiều năm, dự báo có thể đạt mức cao nhất trong vòng hơn 125 năm qua.

Trong đợt El Nino mạnh năm 2015-2016, nhiệt độ tại nhiều nơi vượt ngưỡng 39°C, đặc biệt là ở các khu vực trung trung và Bắc Trung Bộ, kéo dài liên tục 32-39 ngày. Ở các tỉnh ven biển miền Trung, mùa nắng nóng nhất đã vượt qua các kỷ lục trước đó, như tại Nghệ An, nhiệt độ ghi nhận lên tới 42,7°C vào ngày 30.5.2015. Cùng lúc, lượng mưa giảm mạnh, dẫn đến hạn hán gay gắt tại nhiều khu vực, dòng chảy trên các hệ thống sông suy giảm rõ rệt, xâm nhập mặn Tây Nam Bộ sớm xuất hiện và lan sâu vào nội đồng, gây thiệt hại nặng nề cho sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.

Trong khi đó, hoạt động bão trên Biển Đông năm ấy lại giảm rõ rệt, chỉ ghi nhận năm cơn bão và hai áp thấp nhiệt đới, trong đó phần lớn không đổ bộ trực tiếp hoặc gây thiệt hại nặng. Tuy nhiên, hiện tượng El Nino vẫn gây ra những đợt mưa cực lớn bất thường, như mưa kỷ lục cuối tháng 7.2015 tại Quảng Ninh hay đợt lũ lịch sử tháng 9.2009 sau bão số 9.

Dự báo cho thấy hiện tượng El Nino lần này, có thể ngang ngửa mức độ của đợt năm 2015-2016, sẽ gây tác động mạnh đến thời tiết Việt Nam. Nhiệt độ trung bình các tháng cuối năm 2026 đã bắt đầu cao hơn 0,5 đến 1,5°C, riêng tháng 10 đến 12 có thể cao hơn từ 1 đến 2°C so với trung bình nhiều năm. Điều này đồng nghĩa với việc các khu vực như Bắc bộ, trung trung, miền Trung và Tây Nguyên sẽ đối mặt với nhiều đợt nắng nóng diện rộng, cường độ có thể vượt mức lịch sử, với nhiệt độ cao nhất có thể vượt trên 40°C, thậm chí 42°C tại một số nơi.

Trong vòng từ 11.5 đến 10.6.2026, nhiệt độ trên toàn quốc phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm, đặc biệt ở khu vực đông Bắc bộ, Thanh Hóa đến Quảng Ngãi, nơi nhiệt độ có thể cao hơn từ 1,5 đến 2,5°C, có lúc vượt 40°C tại nhiều tỉnh. Các đợt nắng nóng liên tiếp xuất hiện, gây ra những đợt oi bức chưa từng có tiền lệ, đe dọa nguồn nước, sản xuất nông nghiệp và đời sống cộng đồng.

Mặc dù số lượng bão ảnh hưởng đến Việt Nam trong các đợt El Nino có thể ít đi, nhưng các cơn bão rất mạnh vẫn hoàn toàn có khả năng xuất hiện, gây thiệt hại lớn nếu chủ quan. Chính vì vậy, cần cẩn trọng trước những tác động của thiên nhiên khắc nghiệt này, bởi nguy cơ thiên tai năm nay tỏ ra nguy hiểm và khó lường hơn bao giờ hết.