SÓNG GỖI TỪ MỘT THẾ GIỚI NHIỀU HƠN Những thứ cổ điển trở lại giúp giới trẻ tìm lại chính mình trong thời đại số

Gần đây, khi tôi và em trai lướt qua các cửa hàng trực tuyến để tìm đồ trang trí phòng, cậu bé bảy mươi tuổi thổ lộ muốn có một chiếc đồng hồ kim analog. Lần đầu tiên trong đời tôi nghe thấy câu đó, phản ánh rõ nét xu hướng mới của giới trẻ: sự quay trở về với những giá trị truyền thống, analog, hoài niệm. Cậu em quả quyết đó sẽ là món đồ trang trí hoàn hảo và còn dùng làm đồng hồ báo thức.

Ý tưởng đập mạnh chiếc đồng hồ để tắt báo thức sáng sớm nghe như một cảnh trong phim hài lãng mạn, nhưng tôi không khỏi thắc mắc: Sao không dùng điện thoại? Cậu em chỉ nhún vai, vẻ mặt ý rằng tôi không hiểu gì về phong cách sống của giới trẻ hiện nay. Trong thế giới ảo, sống thực mới ngầu đến mức câu chuyện này phần nào phản ánh sự đổi thay rõ rệt trong nhìn nhận về công nghệ và đời sống của thế hệ mới.

Thật ra, giới trẻ ngày nay đang từ bỏ mạng xã hội và thế giới số một cách tự nguyện, trái ngược hoàn toàn với những dự báo về sự bùng nổ của công nghệ. Nhiều người trong số họ muốn thoát ra khỏi vòng vây của các thiết bị điện tử để tìm lại chính mình, để sống chậm hơn, chân thật hơn. Tôi sốc khi nghe em trai, em gái tự hào khoe rằng online không còn là sự thể hiện của “sành điệu”, mà là chuyện của quá khứ. Ngược lại, ngây thơ và ngầu bây giờ lại là sống trọn vẹn trong đời thực, tránh xa thế giới ảo.

Hồi tưởng về những thứ analog thời trẻ khiến tôi chạnh lòng, những thiết bị tôi từng yêu thích: máy MP3 chứa gần nghìn bài hát, tiệm thuê băng đĩa, những tấm ảnh cắt từ tạp chí… đều đã dần biến mất trong thế giới số. Giờ đây, tất cả nằm gọn trong một chiếc điện thoại, còn cảm giác thưởng thức và trải nghiệm những thứ ấy đã bị mai một phần nào. Hiện tượng này không chỉ riêng tôi mà còn lan rộng trong thế hệ Z, những người cảm thấy phần nào lỡ hụt trong quá trình tiến hóa của công nghệ, hoặc đơn giản là muốn tìm lại ký ức cũ.

Trong những năm gần đây, xu hướng “đi offline” đã nổi lên như một phản ứng của giới trẻ trước sự quá tải của công nghệ. Những hoạt động như wellness retreats, các chiến dịch “chạm vào cỏ xanh” hay thậm chí trở về những năm 2000 đang thúc đẩy một lối sống tối giản, bình dị hơn, tránh xa màn hình, điện thoại. Đó là cách tự nhiên để tái cân bằng giữa thế giới ảo và đời thực, đồng thời giữ gìn sức khỏe tinh thần.

Năm 2025 vừa qua, trở thành một cột mốc quan trọng trong cuộc cách mạng công nghệ, đặc biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. ChatGPT và các chatbot đã đi vào đời sống như những trợ lý đắc lực, đặt ra câu hỏi về tương lai của sự kết nối quá mức. Hannah Arendt từng cảnh báo về nguy cơ của công nghệ làm chúng ta mất khả năng kết nối thực sự, xa rời cộng đồng, trách nhiệm của con người. Giờ đây, thực tế đã cho thấy rõ điều đó, khi những tác động tiêu cực của “kết nối quá mức” làm suy giảm sức khỏe tâm thần, thậm chí gây ra “thối não”.

Các nghiên cứu cảnh báo, trong tương lai gần, con người có thể mất khả năng ghi nhớ truyền thống, khiến việc tập trung, ghi nhớ như một cuộc thi trí nhớ trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Việc offline, tách khỏi công nghệ, dường như trở thành một hành động nổi loạn nhỏ, một cuộc phản kháng âm thầm của thế hệ trẻ đối với thế giới số ngày càng bao phủ.

Chúng ta chứng kiến sự trở lại của những thiết bị analog như máy ảnh phim, sổ tay, sách giấy… những vật thể cầm nắm được gợi cảm xúc chân thật, thay vì những hình thức kỹ thuật số dễ chỉnh sửa. Những xu hướng như “Analog Bag” – với các vật dụng cổ điển, máy ảnh film, sách giấy… ngày càng phổ biến, như một cách để giữ chân và nuôi dưỡng cảm giác chân thực trong cuộc sống.

Thói quen dùng đồng hồ kim, đọc sách, chơi board game, đi bộ nhiều hơn thay vì lướt mạng xã hội… trở thành những biểu hiện rõ rệt của sự lựa chọn sống chậm, sống thật. Việc sử dụng các ứng dụng theo dõi sáng tạo kỹ lưỡng các sở thích analog cũng là xu hướng phổ biến, như một cách để tự rèn luyện ý chí, giữ gìn tư duy độc lập.

Trong bối cảnh thế giới ngày càng số hóa, sự trở lại của các thiết bị analog và các hoạt động offline mang ý nghĩa như một cách phản kháng, khôi phục giá trị của đời sống chân thực. Các thế hệ trẻ không còn chỉ mải mê trong thế giới số mà bắt đầu tìm kiếm sự cân bằng, hướng về những thứ đem lại cảm giác con người thật sự – điều mà công nghệ không thể thay thế. Hy vọng rằng, trong năm tới, chúng ta sẽ tiếp tục duy trì và mở rộng xu hướng này, để lấy lại thứ đã mất trong cuộc đua không ngừng của công nghệ.