VẤN ĐỀ VU KHÔNG CÓ CƠ SỞ CHO BẾN TIN MỘT VỀ VACCINE Pfizer, Moderna GÂY UNG THƯ
Gần đây, nhiều trang mạng xã hội đã lan truyền thông tin gây sốc cho cộng đồng rằng các người tiêm vaccine Pfizer và Moderna là những người “auto” bị ung thư. Những thông điệp này nhanh chóng khiến nhiều người hoảng loạn, dẫn đến tâm lý hoang mang và lo sợ thiếu căn cứ. Thực tế, đây chỉ là những lời đồn đoán phi khoa học, gây hiểu lầm lớn về tác dụng và tác hại của vaccine COVID-19.
BÀI NGHIÊN CỨU CHỈ LÀ MỘT TỔNG HỢP KHÁI NIỆM THẦM KHOA HỌC
TS Nguyễn Hồng Vũ, Viện Nghiên cứu ung thư Quốc gia tại California, Mỹ, nhận định rõ ràng: bài báo được đăng tải trên tạp chí Oncotarget là một tổng hợp các báo cáo ca bệnh rải rác và các nghiên cứu hồi cứu mang tính gợi ý, không phải là một nghiên cứu chứng minh vaccine gây ung thư. Nội dung này chỉ nhằm phát hiện các tín hiệu giả thuyết ban đầu để đặt nền móng cho các nghiên cứu sâu hơn, chứ không cấu thành bằng chứng khoa học khẳng định vaccine có thể gây ung thư.
PHÂN TÍCH VỀ CHẤT LƯỢNG BẰNG CHỨNG VÀ NGUYÊN TẮC KHOA HỌC
Phần lớn dữ liệu trong bài là các báo cáo ca bệnh nhỏ, vốn thuộc loại bằng chứng yếu nhất trong tháp chứng cứ y học. Không có thử nghiệm có thiết kế đầy đủ, không có nhóm đối chứng rõ ràng hoặc ước tính nguy cơ chính xác trên quy mô lớn. Theo đó, không thể rút ra kết luận nguyên nhân – hậu quả từ các quan sát này. Các tác giả cũng thẳng thắn khẳng định, các phát hiện chỉ là tín hiệu sơ bộ, chưa đủ căn cứ để kết luận vaccine gây ung thư.
NGUYÊN NHÂN TĂNG NHIỀU TRƯỜNG HỢP UNG THƯ SAU TIÊM KHÔNG PHẢI LÀ VACCINE
Trong bối cảnh hàng tỷ liều vaccine đã được tiêm, việc xuất hiện các ca ung thư sau tiêm chỉ phản ánh yếu tố xác suất. Đây là hiện tượng xảy ra bình thường do nguyên lý thống kê chứ không phải hệ quả trực tiếp của vaccine. Hơn nữa, đại dịch khiến nhiều ca ung thư được chẩn đoán muộn hơn hoặc tiến triển nhanh do trì hoãn sàng lọc và điều trị, góp phần làm gia tăng số ca tử vong vì ung thư trong thời gian qua.
CHỌN MẪU VÀ ĐỘ LỆCH TRONG CÔNG BỐ DỮ LIỆU
Các báo cáo dạng ca bệnh có xu hướng thiên lệch rõ ràng: các dấu hiệu bất thường sau tiêm dễ được chú ý, còn hàng triệu ca không gặp vấn đề thì không ai nói tới. Điều này khiến cảm giác về rủi ro bị thổi phồng, làm cộng đồng hiểu sai về mức độ an toàn của vaccine.
DỮ LIỆU DÂN SỐ KHÔNG ỦNG HỘ KẾT LUẬN “VACCINE GÂY UNG THƯ”
Theo TS Nguyễn Hồng Vũ, các nghiên cứu hồi cứu quy mô lớn, theo dõi hàng triệu người, không có bằng chứng nào cho thấy nguy cơ ung thư tăng lên do vaccine. Ngược lại, nhiều nghiên cứu độc lập còn cho thấy vaccine giúp giảm mạnh số ca nhập viện và tử vong do COVID-19, đặc biệt là trong các bệnh nhân ung thư, giúp bảo vệ và duy trì quá trình điều trị hiệu quả hơn.
CƠ CHẾ SINH HỌC CHƯA ĐƯỢC CHỨNG MINH
Bài viết trên tạp chí Oncotarget đề cập đến các giả thuyết về cơ chế miễn dịch, cytokine hay tác động của vi môi trường khối u, nhưng đây hoàn toàn là các đề xuất nghiên cứu tiếp theo chứ không phải bằng chứng khẳng định vaccine gây ung thư ở người. Các ý kiến này chỉ mang tính chất gợi mở khoa học, chưa thể coi là chứng minh chắc chắn.
THÔNG ĐIỆP VỀ CHỐNG VACCINE VÀ ĐÁNH TRÁO KHÁI NIỆM KHOA HỌC
Việc lợi dụng các nội dung của bài báo để khẳng định “vaccine gây ung thư” là một sự hiểu lầm nghiêm trọng. Người ta đã bỏ qua toàn bộ bối cảnh, hạn chế của nghiên cứu gốc, và đưa ra các diễn giải thổi phồng, làm distort quan điểm khoa học. Việc này gây ra thông tin sai lệch, làm cộng đồng tự rước hoang mang, lo lắng vô căn cứ.
Kết luận, bài đăng trên tạp chí Oncotarget không thể là chứng cứ cho việc vaccine COVID-19 gây ung thư. Nó chỉ là một bước khởi đầu trong quá trình nghiên cứu, dùng để đặt câu hỏi chứ không phải để kết luận nguyên nhân. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, không có căn cứ để đổ lỗi cho vaccine về khả năng gây ung thư, và hãy yên tâm tiếp tục tiêm chủng theo hướng dẫn của các tổ chức y tế uy tín. Trong thực tế, chính việc tiêm vaccine đã giúp bảo vệ con người khỏi những hiểm họa của dịch bệnh, giảm tải sức khỏe cộng đồng.