KHU VỰC NÀO Ở TP.HCM ĐANG CHÌM XUỐNG NHANH NHẤT VỚI TỐC ĐỘ ĐẾN 5 CM MỖI NĂM?

Ngày 20.4, trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP.HCM phối hợp với Nhóm nghiên cứu quốc tế về sông Mekong (IMRWG) tổ chức hội nghị gặp gỡ IMRWG 2026, nhằm thảo luận về những thách thức mà khu vực Nam Bộ đang đối mặt trong bối cảnh biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, đô thị hóa nhanh chóng và tình trạng sụt lún đất nghiêm trọng tại TP.HCM.

BÁO CÁO NGHIÊN CỨU CHO THẤY ĐIỂM ĐỎ SỤT LÚN NHIỀU NHẤT Ở CÁC KHU VỰC TRUNG TÂM

Theo Phó giáo sư – tiến sĩ Lê Trung Chơn, Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển bền vững thuộc trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP.HCM, công nghệ InSAR từ vệ tinh Sentinel-1 đã cung cấp bản đồ chi tiết về mức độ sụt lún đất tại thành phố. Kết quả cho thấy, nhiều khu vực như huyện Nhà Bè, huyện Bình Chánh, quận 7, quận Bình Tân và quận 8 đang bị chìm dần. Trong đó, những điểm ghi nhận tốc độ lún lên tới 5 cm mỗi năm, gây ra những nỗi lo thực sự về an toàn hạ tầng và đời sống người dân.

Trong khi đó, các khu vực phía Bắc TP.HCM như Củ Chi vẫn giữ được mức độ ổn định hơn đáng kể, cho thấy sự phân hóa rõ rệt về mức độ sụt lún trên diện rộng của thành phố trong giai đoạn 2015-2025.

Tận dụng công nghệ phản xạ mạnh và yếu, các nhà khoa học đã tạo ra bản đồ số cực kỳ chính xác, giúp theo dõi từng khu vực, từng pixel một cách chi tiết. Nhờ đó, các nhà nghiên cứu có thể dự báo chính xác các điểm nguy cơ cao, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp để ứng phó.

NGUYÊN NHÂN KHÔNG CHỈ ĐƠN GIẢN TỪ TỰ NHIÊN

Các chuyên gia nhận định, sụt lún tại TP.HCM không chỉ do yếu tố tự nhiên như đất ngập nước hay tác động của khí hậu mà còn do hoạt động khai thác nước ngầm quá mức và tải trọng của các công trình đô thị. Tiến sĩ Nghiêm Văn Sơn, nhà khoa học cao cấp thuộc NASA Jet Propulsion Laboratory, nhấn mạnh rằng việc khai thác nước ngầm sâu gây ra các khoảng trống dưới lòng đất, làm yếu nền đất và thúc đẩy quá trình lún diễn ra mãnh liệt hơn.

Hiện tượng này còn trở nên phức tạp hơn khi các công trình như đường cao tốc, metro được xây dựng trên nền đất yếu, làm gia tăng áp lực khiến cho phần đất dưới bị nén chặt hoặc sụt lún không đều, dẫn đến các hệ quả nguy hiểm đối với hạ tầng, thậm chí xảy ra nứt tường, sụp đổ nhà cửa. Một số khu vực dễ xảy ra rủi ro cao như phường An Lạc, nơi tường nhà bị nứt gang tay từ tháng 9.2025.

Giới chuyên gia lo ngại rằng sự không kiểm soát được quá trình lún đều và nhanh tại những khu vực trọng điểm có thể gây ra các hậu quả khó lường, ảnh hưởng lớn đến hệ thống hạ tầng đô thị và cuộc sống người dân.

GIẢI PHÁP ĐỂ ỨNG PHÓ VỚI TÌNH HÌNH SỤT LÚN

Dựa trên các phát hiện, PGS-TS Lê Trung Chơn đề xuất các biện pháp ứng phó bền vững cho TP.HCM và vùng Đồng bằng sông Cửu Long: Tích hợp dữ liệu sụt lún đất vào quy hoạch, thiết kế và quản lý đô thị; sử dụng trí tuệ không gian để dự báo và thích ứng biến đổi khí hậu, xây dựng các mô hình đô thị “bọt biển” phù hợp với điều kiện đặc thù của khu vực sông nước; thường xuyên cập nhật dữ liệu không gian để phát hiện nguy cơ sụt lún và thiên tai; thúc đẩy nông nghiệp thông minh dựa trên công nghệ trí tuệ không gian.

HỘI NGHỊ IMRWG 2026: THÚC ĐẨY HỢP TÁC QUỐC TẾ VÌ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Hội nghị IMRWG 2026 diễn ra ngày 20-21.4 quy tụ hơn 160 nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước, gồm đại diện Tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ tại TP.HCM, bà Alessandra Tognonato, cùng các học giả từ Italia, Mỹ, Thái Lan và các tổ chức nghiên cứu danh tiếng. Sự kiện bao gồm hội thảo khoa học về quan sát trái đất và trí tuệ địa không gian trong phát triển đô thị bền vững, cũng như các khóa tập huấn về viễn thám và quản lý nguồn nước, nhằm thúc đẩy hợp tác quốc tế để xử lý các vấn đề cấp bách của khu vực Mekong.