VIỆT NAM CHỦ ĐỘNG TĂNG CƯỜNG CHỐNG BUÔN LẬU, GIAN LẬN THƯƠNG MẠI VÀ HÀNG GIẢ

Vào sáng 7.7, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp trực tuyến của Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389). Báo cáo của Ban Chỉ đạo 389 cho biết trong nửa đầu năm nay, các cơ quan chức năng đã phát hiện, bắt giữ và xử lý gần 68 nghìn vụ vi phạm, tăng hơn 36% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng số tiền thu nộp ngân sách đạt gần 9.65 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 49% so với cùng kỳ; đồng thời, đã khởi tố 1.676 vụ, liên quan đến 2.789 đối tượng.

Phó thủ tướng Phạm Gia Túc nhấn mạnh, đấu tranh chống buôn lậu và hàng giả là công việc có thể bắt điểm nhưng không có điểm kết thúc. Chính phủ đang nhận được đánh giá tích cực từ các đối tác quốc tế, trong đó có Mỹ, về các nỗ lực của Việt Nam trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và thực thi các cam kết liên quan. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ rõ những tồn tại như trách nhiệm của một số lãnh đạo trong công tác này còn hạn chế, thiếu quyết liệt, thậm chí có cá nhân tiếp tay hoặc bảo kê cho các hành vi vi phạm.

Các cán bộ thực thi còn nhiều hạn chế về năng lực, đặc biệt trong các lĩnh vực mới như thương mại điện tử, bán hàng đa cấp, hàng giả, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Chính phủ dự kiến ban hành nghị định mới về quản lý an toàn thực phẩm, trong đó giao một cơ quan chủ trì điều phối xuyên suốt từ sản xuất đến tiêu dùng, nhằm hạn chế các hành vi tiếp tay, bao che phạm pháp.

TẠO NÊN CÁC CHIẾN DỊCH ĐIỀU TRA MẠNH MẼ

Trong cuộc họp báo ngày 2.7, đại tá Phạm Trường Giang, Phó cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế, tham nhũng, buôn lậu (C03), cho biết từ đầu đợt cao điểm, lực lượng chức năng đã điều tra và xử lý 191 vụ liên quan đến vi phạm sở hữu trí tuệ. Trong đó, khởi tố 100 vụ và 162 bị can liên quan đến xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp; khởi tố 22 vụ với 28 bị can về tội sản xuất, buôn bán hàng giả.

Ông cũng lưu ý, tuy đã có nhiều biện pháp đấu tranh, nhưng vi phạm bản quyền vẫn phổ biến, đặc biệt trên internet. Các tổ chức và cá nhân phạm tội tinh vi qua các website phạt lậu, mạng xã hội như YouTube, Facebook, TikTok. Các đối tượng còn sử dụng công nghệ cao để che giấu hành vi như cất giấu hàng trong thiết bị điện tử, nung chảy vàng để đúc linh kiện hoặc chia nhỏ hàng hóa nhằm qua mặt kiểm tra.

Đại diện C03 nhấn mạnh: người dân, doanh nghiệp cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về sở hữu trí tuệ, sử dụng đúng quy định để tránh dính vào các hành vi vi phạm pháp luật.

CÁC PHƯƠNG THỨC BUÔN LẬU PHỔ BIẾN VÀ THỦ ĐOẠN TINH VI

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo 389, trên tuyến đường biển, các đối tượng lợi dụng các hoạt động tạm nhập tái xuất, hàng quá cảnh, chính sách hải quan để thực hiện buôn lậu và gian lận thương mại. Các thủ đoạn phổ biến gồm khai sai tên hàng, mã số, xuất xứ; khai báo trị giá thấp nhằm trốn thuế; trộn hàng giả, hàng cấm trong container hàng hợp pháp; lợi dụng tỷ lệ kiểm tra thấp để thông quan hàng lậu.

Trên tuyến hàng không, tội phạm lợi dụng hành lý ký gửi, hành lý xách tay, chuyển phát nhanh quốc tế, hàng quà tặng để buôn lậu, chuyển vận vàng, ngoại tệ, hàng hiệu giả, linh kiện điện tử, ma túy và các hàng cấm khác. Những phương thức mới gồm cất giấu hàng trong thiết bị điện tử, nung chảy vàng rồi đúc thành linh kiện nhỏ hoặc chia nhỏ hàng hóa để tránh bị phát hiện.

Các đối tượng còn tận dụng mạng xã hội để livestream bán hàng nhập lậu hoặc giả mạo quyền sở hữu trí tuệ với quy mô lớn. Thay vì hoạt động tại cửa hàng cố định, họ thuê căn hộ, nhà dân để làm kho, giao dịch chủ yếu qua không gian mạng, dùng tài khoản ngân hàng không chính chủ để tránh bị phát hiện.

Đặc biệt, hiện nay còn xuất hiện các hình thức phạm tội sử dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ Deepfake để làm giả hình ảnh các bác sĩ, chuyên gia hoặc người nổi tiếng, nhằm bán các sản phẩm như thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, thuốc chữa bệnh với các quảng cáo sai lệch, lừa đảo công chúng.