CÁC TỘI PHẠM SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ CAO GIẢI MẬT VỤT KHỎI TẤN CÔNG CƠ CHẾ PHÁP LUẬT

Trong những năm gần đây, các loại tội phạm sử dụng công nghệ cao và không gian mạng ngày càng diễn biến phức tạp, tạo ra áp lực lớn cho công tác phòng chống của cơ quan chức năng. Các đối tượng tội phạm triệt để khai thác các ứng dụng, phương tiện công nghệ tiên tiến để thực hiện các hành vi phạm pháp, hoạt động dưới vỏ bọc ẩn danh, khó theo dõi và xử lý. Phần lớn các hoạt động này mang tính tổ chức, nhưng liên lạc, móc nối chỉ qua các kênh mạng, không tiếp xúc trực tiếp với nhau.

Trong đó, tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua nhắn tin, gọi điện thoại hoặc các nền tảng mạng xã hội đặc biệt tinh vi và ngày càng biến đổi đa dạng về phương thức, thủ đoạn. Các đối tượng thường xuyên thay đổi chiến thuật để đối phó với các cơ quan chức năng, gây khó khăn cho công tác điều tra, xử lý.

Tình trạng giả mạo thông tin chủ thuê bao sau khi chuẩn hóa SIM chính chủ đã trở thành một vấn đề nổi bật. Trong quá trình làm sạch “sim rác” để hạn chế hoạt động phạm pháp, các đối tượng lại lợi dụng chính chủ trương này nhằm mạo danh cơ quan quản lý, nhân viên nhà mạng hoặc ngân hàng, gọi điện yêu cầu người dân cung cấp thông tin cá nhân nhằm chiếm đoạt SIM, tài khoản ngân hàng hay ví điện tử. Điều này phản ánh tính chất phức tạp trong quá trình phát hiện và xử lý các hành vi phạm pháp liên quan đến SIM giả, SIM không rõ nguồn gốc.

Từ năm 2023, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chỉ đạo các nhà mạng triển khai nhiều biện pháp xác thực chính chủ đăng ký thuê bao, như đối soát Cơ sở dữ liệu dân cư, xác thực qua video call. Các doanh nghiệp đã xác thực hơn 125 triệu thông tin thuê bao, trong đó xử lý hơn 17 triệu thuê bao có dữ liệu không khớp, chuẩn hóa 11 triệu và chặn 6 triệu thuê bao không hợp lệ. Đồng thời, bộ cũng đã hoàn tất rà soát và chuẩn hóa hơn 6 triệu thuê bao thuộc sở hữu của các cá nhân có từ 4 SIM trở lên.

Từ ngày 15/4/2025, Bộ đã đưa ra cảnh báo về việc đình chỉ phát triển thuê bao mới của các doanh nghiệp vi phạm về SIM rác. Trong thời gian tới, Bộ sẽ phối hợp với Bộ Công an tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành tại các doanh nghiệp viễn thông để giám sát chặt chẽ công tác quản lý thông tin thuê bao, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm như đăng ký nhiều SIM, chưa đối soát dữ liệu dân cư. Những hành vi vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định hoặc chuyển sang cơ quan điều tra hình sự nếu có dấu hiệu phạm tội.

Ngoài ra, Bộ cũng tập trung xây dựng thể chế, pháp luật để xử lý các hành vi sai phạm trong quản lý thuê bao, như cho thuê, mượn thông tin cá nhân trái phép, hoặc sử dụng mạng viễn thông để phạm tội. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng về trách nhiệm giữ gìn tính chính chủ của SIM thông qua các chiến dịch truyền thông cũng được đẩy mạnh nhằm phòng ngừa các hành vi phạm pháp trong lĩnh vực này.

Trước tình hình ngày càng gia tăng các loại tin nhắn rác, cuộc gọi rác, và các hình thức lừa đảo qua điện thoại, các cơ quan chức năng đã thiết lập các kênh phản ánh chính thức để người dân có thể chủ động tố giác các hành vi vi phạm. Tại Khánh Hòa, người dân có thể phản ánh qua tin nhắn đến số 5656 hoặc gọi trực tiếp tới 156. Các mẫu tin phản ánh có cú pháp cụ thể như gửi V hoặc S kèm nguồn phát tán và nội dung tin nhắn hoặc cuộc gọi. Tiêu chuẩn phản ánh rõ ràng, hợp lệ là số thuê bao nhận tin, không trùng lặp, không phản ánh các nội dung cá nhân riêng tư. Những phản ánh chính xác, kịp thời sẽ góp phần nâng cao hiệu quả xử lý của các cơ quan chức năng, góp phần giảm thiểu rác viễn thông và bảo vệ cộng đồng khỏi các thủ đoạn lừa đảo.

Việc xây dựng và duy trì hệ thống phản ánh hiệu quả không chỉ giúp xử lý các hành vi vi phạm mà còn góp phần hình thành môi trường truyền thông số an toàn, lành mạnh, hạn chế tối đa các nguy cơ lừa đảo qua điện thoại và tin nhắn. Chính sự hợp tác và ý thức của người dân chính là chìa khóa trong cuộc chiến chống tội phạm công nghệ cao trong thời đại mạng Internet ngày càng phát triển.