Chính phủ và doanh nghiệp bắt tay vào dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam: Rủi ro, kỳ vọng và thách thức đang chờ đợi

Ngày 27.11 tại Hà Nội, lãnh đạo Chính phủ cùng các bộ ngành đã có cuộc trao đổi quan trọng với đại diện của năm doanh nghiệp mong muốn tham gia phát triển dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam. Buổi làm việc này đã mở ra nhiều cơ hội cũng như đặt ra những câu hỏi về khả năng huy động vốn, năng lực thực thi và sự cam kết của các nhà đầu tư trong bối cảnh dự án trọng điểm quốc gia.

Kết luận của Phó thủ tướng thường trực Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh rằng, Bộ Chính trị đã có quyết định rõ ràng về việc triển khai dự án, đồng thời xác định ba phương thức đầu tư chính: công, đối tác công-tư (PPP) và tư nhân. Trong đó, yêu cầu đặt ra là lựa chọn phương án tối ưu, mang lại lợi ích lớn nhất cho đất nước.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp còn nhiều điều chưa rõ ràng về phương án vốn và năng lực thực thi. Bộ Xây dựng cho biết, nhiều hồ sơ nộp đến còn thiếu chính xác, thiếu thông tin liên hệ, chưa thể hiện rõ khả năng tài chính và chiến lược huy động vốn của các đối tác.

Đại diện của Công ty TNHH Việt Nam 3000 cho biết mong muốn hợp tác theo hình thức PPP, dựa trên mô hình “cùng phối hợp, hỗ trợ”. Doanh nghiệp sẽ huy động vốn cùng chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực, song chưa rõ tỷ lệ vốn góp cụ thể hay các căn cứ pháp lý để đảm bảo thực thi dự án.

Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn Discovery, ông Nguyễn Nam Thiều, bày tỏ mong muốn đầu tư dự án dựa trên phương diện kinh doanh có bảo toàn vốn, tập đoàn hiện khoảng 70 nhân sự, tổng vốn điều lệ từ 2.000 đến 3.000 tỉ đồng. Ông Thiều cũng đề cập đến việc thành lập các công ty để huy động vốn từ các đối tác trong và ngoài nước.

Trong khi đó, Công ty cổ phần Vận tải đường sắt Việt Nam đề cập rằng tập trung vào các mảng hạ tầng về hệ thống tín hiệu, thiết bị điện liên quan đến dự án cao tốc. Đối với Tập đoàn Trường Hải, doanh nghiệp đã nhiều lần tổ chức các cuộc họp, gửi hồ sơ và mong muốn có mặt trong quá trình hợp tác, đồng thời cam kết hỗ trợ về vốn và nhân lực. Theo lãnh đạo doanh nghiệp, dự án dự kiến bắt đầu từ Hà Nội đến Vinh, kéo dài khoảng 5 năm, trong khi phần từ Nha Trang đến Vinh sẽ kéo dài 7 năm.

Phía Tập đoàn Vingroup qua đại diện ông Nguyễn Việt Quang cũng đưa ra kế hoạch rõ ràng: dự án có tổng vốn đầu tư hơn 61 tỉ USD, thời gian thi công trong vòng 5 năm kể từ khi có bàn giao đất sạch của Nhà nước. Vinspeed đề nghị vay 80% vốn, với kỳ hạn hoàn trả 30 năm, cam kết tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật, đặc biệt trong công tác chuyển giao công nghệ, nội địa hóa và đào tạo nguồn nhân lực để vận hành dự án. Họ sẵn sàng chấp nhận một số rủi ro về doanh nghiệp, đồng thời cam kết không phát sinh đội vốn hay các vấn đề về tài chính.

Phát biểu kết luận, Phó thủ tướng Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh cuộc họp chỉ ra rõ các chính doanh nghiệp có thiện chí và chuẩn bị kỹ lưỡng, cũng như những doanh nghiệp chưa thể hiện rõ năng lực. Dù có 6 doanh nghiệp đăng ký, chỉ có năm đến họp, trong đó một doanh nghiệp (Liên minh nhà đầu tư Mekolor và Great, Mỹ) vì không tới và không cung cấp đủ thông tin.

Phó thủ tướng nhấn mạnh rằng cuộc họp này không phải để chọn nhà đầu tư, mà là để Bộ Xây dựng phối hợp cùng các cơ quan hoàn chỉnh báo cáo đề xuất về phương thức đầu tư và cơ chế chính sách. Các đề xuất này sẽ là cơ sở để Chính phủ trình cấp thẩm quyền xem xét, quyết định dự án trong thời gian tới.

Với những nội dung trên, rõ ràng dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam không chỉ là vấn đề về kỹ thuật, mà còn là thách thức về huy động vốn và năng lực quản lý mà các doanh nghiệp cần phải đối mặt. Chính phủ đang khẩn trương hoàn thiện các bước tiếp theo để đảm bảo sự thành công của dự án mang tính chiến lược này.