Ukraine đối mặt khủng hoảng về kiểm soát cơ quan chống tham nhũng khi chính quyền thay đổi luật pháp

Hôm qua ngày 26.7, Reuters đưa tin Giám đốc Cục phòng chống tham nhũng quốc gia Ukraine (NABU), ông Semen Kryvonos, đã lên tiếng phản đối quyết định mới của chính phủ liên quan đến việc kiểm soát hoạt động của các cơ quan này. Động thái này đã làm dấy lên làn sóng tranh cãi dữ dội trong nước và gây quan ngại quốc tế về tính độc lập của các cơ quan chống tham nhũng Ukraine.

QUY TRÌNH ĐỘT NGỘT GÂY CHỚP NÁO

Trước đó, ngày 22.7, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã ký ban hành một luật mới thu hồi quyền tự chủ của NABU và Văn phòng Công tố Chống tham nhũng chuyên biệt (SAPO). Theo đó, quyền kiểm soát các cơ quan này đã được chuyển giao hoàn toàn cho Tổng công tố, người do chính ông Zelensky bổ nhiệm. Chính quyền Ukraine tự làm khó chính mình khi gấp rút đưa dự luật ra quốc hội và chỉ trong vòng vài giờ, nghị sĩ Ukraine đã bỏ phiếu thông qua với tốc độ chóng mặt.

Dự luật này, mang số 12414, ban đầu nhằm mục đích cải thiện quy trình tìm kiếm người mất tích, nhưng điểm sửa đổi lại cho phép tổng công tố có quyền truy cập toàn bộ hồ sơ vụ án của NABU cùng khả năng chấm dứt điều tra theo yêu cầu của bên bào chữa. Những nội dung này đã làm dấy lên làn sóng phản đối dữ dội từ dư luận trong nước lẫn cộng đồng quốc tế.

Phản ứng mạnh mẽ từ công chúng Ukraine đã dẫn đến các cuộc biểu tình phản đối quy trình kiểm soát mới, đồng thời các đối tác phương Tây cũng bày tỏ lo ngại về ảnh hưởng tiêu cực đối với tính độc lập của cơ quan chống tham nhũng. Trong bối cảnh này, ngày 24.7, Zelensky đã đề xuất dự luật nhằm khôi phục quyền tự chủ cho NABU và SAPO, nhằm trấn an dư luận và lấy lại niềm tin của các đối tác quốc tế.

NGUY CƠ MẤT ĐỘC LẬP VỀ CÁC CƠ QUAN CHỐNG THAM NHŨNG

NABU và SAPO là hai cơ quan chống tham nhũng độc lập được thành lập từ năm 2014, nhưng việc chính quyền muốn kiểm soát chúng đã gây nhiều tranh cãi. Chính phủ Ukraine giải thích rằng việc chuyển quyền kiểm soát về cho chính phủ giúp dễ dàng xử lý các vụ án tham nhũng cấp cao và đẩy lùi các mối đe dọa từ gián điệp Nga trà trộn vào các cơ quan này. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng, việc này có thể tạo điều kiện cho giới chức cấp cao bao che cho đồng minh thân cận hoặc thao túng các vụ án quan trọng.

Theo NBC News ngày 26.7, dư luận trong nước chia thành hai phe: Một số người xem việc Zelensky nhanh chóng đề xuất đảo ngược luật là cách thể hiện tính cởi mở của chính quyền, trong khi số khác cho rằng nhà lãnh đạo đã tự làm tổn hại uy tín, bởi đã ký duyệt dự luật một cách vội vã, sau đó phải gấp rút sửa đổi. Một chuyên gia nhận định rằng, đối với Zelensky, đây là một cuộc khủng hoảng về tính chính danh hết sức nghiêm trọng và khả năng đảo ngược tình hình là rất hạn chế.

Các phân tích chính trị cũng cảnh báo rằng Ukraine đang tự tạo ra những khó khăn lớn trong bối cảnh cần sự ủng hộ mạnh mẽ của phương Tây trong cuộc chiến tranh với Nga. Hiện tại, chiến sự tập trung tại khu vực Pokrovsk, tỉnh Donetsk, nơi các lực lượng Ukraine đang giao tranh ác liệt với quân đội Nga. Theo tuyên bố của Moscow, Nga đã kiểm soát ít nhất ba làng quanh khu vực này trong tuần qua, trong khi Ukraine giữ vững vị trí trong các khu vực còn lại.

MỸ – TRUNG QUỐC CAN dự tại Liên Hiệp Quốc

Tại hội nghị ngày 25.7 của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, Đại sứ Mỹ Dorothy Shea đã kêu gọi các quốc gia cấm xuất khẩu các hàng hóa lưỡng dụng cho Nga, đặc biệt nhấn mạnh Trung Quốc. Washington cáo buộc hoạt động xuất khẩu này giúp Moscow nâng cao năng lực sản xuất vũ khí, bao gồm tên lửa và UAV phục vụ chiến tranh tại Ukraine.

Phản bác lại, Phó đại diện Trung Quốc tại LHQ, ông Cảnh Sảng, nhấn mạnh rằng Trung Quốc kiểm soát chặt chẽ hoạt động xuất khẩu hàng lưỡng dụng, trong đó có UAV. Ông kêu gọi Mỹ chấm dứt việc đổ lỗi và tạo ra các đối đầu mới, thay vào đó nên thúc đẩy các nỗ lực nhằm thúc đẩy lệnh ngừng bắn và đàm phán hòa bình.