PHÁT HIỆN QUẦN THỂ VOỌC MÔNG TRẮNG NGUY CẤP TẠI VIỆT NAM

Theo kết quả của cuộc khảo sát mới nhất do các nhà sinh học Tilo Nadler, Nguyễn Tiến Đạt, Nguyễn Thanh Phương và Nguyễn Thị Thu Hiền thực hiện, khu vực rừng phòng hộ xã Đồng Thái đã trở thành nơi sinh sống của 37 con voọc mông trắng, một trong những loài động vật cực kỳ nguy cấp trên thế giới. Đây là một phát hiện đem lại hy vọng lớn về việc bảo tồn loài sinh vật quý hiếm này tại Việt Nam.

Trước đó, trên toàn cầu chỉ ghi nhận số ít quần thể voọc mông trắng còn tồn tại, chủ yếu tập trung tại các khu bảo tồn như đất ngập nước Vân Long (Ninh Bình) và khu vực núi đá vôi Kim Bảng (Hà Nam). Sự xuất hiện của quần thể mới này góp phần mở rộng phạm vi sinh sống của loài động vật quý hiếm này, đồng thời đánh thức ý thức bảo vệ môi trường của cộng đồng và nhà quản lý.

BẤT NGỜ PHÁT HIỆN THÊM QUẦN THỂ VOỌC MÔNG TRẮNG

Trong cuộc trao đổi với Thanh Niên, bà Nguyễn Thị Thu Hiền cho biết qua thông tin từ người dân địa phương, các nhà nghiên cứu đã tổ chức khảo sát và phát hiện thêm số lượng voọc mông trắng cũng như nhiều loài thú, chim khác. Quá trình thực hiện được hỗ trợ bởi 4 người dân địa phương trong việc đặt và thu bẫy ảnh, góp phần xác định rõ sự đa dạng của hệ sinh thái khu vực.

Chương trình khảo sát kéo dài từ ngày 29.7 đến 21.10.2025 với 48 thiết bị bẫy ảnh được lắp đặt tại các thung lũng và sườn núi đá vôi, nơi các loài động vật hoang dã thường lui tới. Sau hơn 2 tháng hoạt động, các nhà khoa học đã ghi nhận tổng cộng 3.340 lượt ảnh, trong đó có 417 ảnh thể hiện động vật hoang dã, gồm 260 ảnh thú và 157 ảnh chim.

Các hình ảnh này đã giúp xác định rõ 12 loài thú và 15 loài chim xuất hiện trong khu vực. Đặc biệt, có 6 loài nằm trong danh sách các loài bị đe dọa theo Sách đỏ Việt Nam, trong đó voọc mông trắng xếp vào nhóm cực kỳ nguy cấp. Ngoài ra còn có sơn dương, vạc rừng, khỉ mốc, cầy vòi mốc và chim đuôi cụt bụng đỏ, các loài đều cần được bảo vệ nghiêm ngặt.

“Chúng tôi rất vui mừng với kết quả này, đặc biệt trong điều kiện địa hình hiểm trở của khu vực, đòi hỏi sự cẩn trọng, kiên trì của các thành viên trong nhóm nghiên cứu,” bà Hiền chia sẻ.

LÀM GÌ ĐỂ BẢO VỆ VOỌC MÔNG TRẮNG?

Các kết quả từ cuộc khảo sát, cả bằng bẫy ảnh và bằng phương pháp bay không người lái, đều xác nhận sự sinh sản và tồn tại của loài voọc mông trắng trong khu vực. Đặc biệt, hình ảnh chụp được một con sơn dương mẹ đi cùng con non đã xác nhận sinh thái và khả năng sinh tồn của các loài này trong môi trường tự nhiên.

Khu vực phức hợp núi đá vôi Yên Mô, nơi phát hiện quần thể voọc mông trắng thứ ba lớn nhất, cần được nâng cấp độ bảo vệ để tránh các hoạt động khai thác trái phép và suy giảm môi trường sống trong tương lai. Cuộc khảo sát này còn nhằm cung cấp dữ liệu để đề xuất nâng cấp rừng phòng hộ thành khu bảo tồn loài và sinh cảnh, góp phần bảo vệ các loài nguy cấp cũng như phát triển du lịch sinh thái một cách bền vững.

Chuyên gia bảo tồn Nguyễn Thị Thu Hiền nhấn mạnh: “Chúng tôi đề xuất huy động thêm nguồn lực để quản lý, nghiên cứu sâu hơn về đa dạng sinh học, đồng thời xây dựng các phương án cụ thể nhằm thành lập khu bảo tồn, góp phần bảo vệ những loài đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.”

Ngoài voọc mông trắng, cuộc khảo sát còn bắt gặp nhiều loài quý hiếm khác như chồn vàng, thể hiện sự đa dạng sinh học phong phú của khu vực. Tuy nhiên, các nguy cơ như săn bắt, mất môi trường sống vẫn đe dọa trực tiếp đến các loài này, đặt ra yêu cầu cấp thiết về chính sách bảo vệ và quản lý chặt chẽ hơn nữa.

Giá trị của các nghiên cứu này không chỉ nằm ở việc phát hiện quần thể mới của loài voọc mông trắng mà còn mở ra hướng đi cho việc xây dựng các khu bảo tồn đặc biệt, phù hợp với các quy định của pháp luật về bảo vệ đa dạng sinh học. Việc này sẽ góp phần giữ gìn phần nào tài sản sinh thái quý giá của Việt Nam giữa bối cảnh biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế đô thị.

Kết quả từ cuộc khảo sát này mang lại hy vọng mới cho việc bảo vệ loài voọc mông trắng và các loài sinh vật khác trong tự nhiên, đồng thời nhấn mạnh vai trò của cộng đồng và chính sách trong việc đảm bảo sự tồn tại lâu dài của các quần thể quý hiếm này.