DOANH NGHIỆP SỐT RUỘT CHỜ HƯỚNG DẪN: HÀNG HÓA NHẬP KHẨU ĐỨNG NGỬNG TRÊN CẢNG

Sáng ngày 30.1, chị Hoàng Băng Thanh, chủ doanh nghiệp kinh doanh trái cây nhập khẩu tại TP.HCM, không khỏi hoang mang khi hàng hóa của mình bị giữ lại tại cảng mà chưa thể thông quan. Đang nhập khẩu lô nho từ Úc bằng đường hàng không và lô nho từ Nam Phi, chị Thanh gặp phải tình cảnh trầm trọng do hàng hóa bị “đóng băng” trong thời điểm cao điểm tiêu thụ Tết, gây nguy cơ thiệt hại lớn về tài chính cùng chi phí phát sinh.

Các loại thực phẩm nhập khẩu, từ trái cây đến thủy hải sản đông lạnh, đều đang đứng hình chờ đợi hướng dẫn rõ ràng từ cơ quan quản lý để thông quan. Anh L.T.T, một chuyên viên logistics tại Hà Nội, chia sẻ: “Không chỉ hoa quả mà các thực phẩm đông lạnh cũng đang dừng lại. Tất cả hồ sơ đăng ký ATTP đều bị ngưng nhận để chờ hướng dẫn, trong khi hàng trăm container đang chờ bốc dỡ và gây ra chi phí lưu trữ khổng lồ mỗi ngày.” Chị Ngọc Mai, doanh nghiệp nhập khẩu cá hồi, cũng cho biết lô hàng tươi sống đang bị giữ tại kho, chưa thể thông quan, dẫn đến nguy cơ giảm chất lượng và phát sinh chi phí. Một số doanh nghiệp khác gặp khó khăn khi hồ sơ bị trả về hoặc chậm trễ trong đăng ký kiểm nghiệm.

Ngày 26.1, Trung tâm kỹ thuật 3 (Quatest 3) thông báo tạm dừng tiếp nhận hồ sơ kiểm tra nhà nước cho thực phẩm nhập khẩu kể từ ngày 29.1, do những thay đổi lớn trong luật ATTP và nghị định mới ban hành. Luật có hiệu lực từ ngày 1.1.2026, trong khi nghị định 46/2026 bắt đầu áp dụng từ ngày ký (26.1), đều mang đến những quy định mới hoàn toàn khác so với trước. Cụ thể, giấy đăng ký công bố sản phẩm có thời hạn tối đa 3 năm, yêu cầu doanh nghiệp chủ động đăng ký lại định kỳ, và thủ tục hoàn toàn chuyển sang hình thức trực tuyến qua cổng dịch vụ công quốc gia. Tuy nhiên, sự đột ngột này đã gây ra sự tắc nghẽn, khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng “đứng hình”.

QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG THỰC PHẨM ĐANG GẶP ÁP LỰC NẶNG

Theo lãnh đạo của Cục An toàn thực phẩm, cuối năm luôn là thời điểm phát sinh nguy cơ mất an toàn thực phẩm do sản xuất thủ công nhỏ lẻ, điều kiện bảo quản thiếu nghiêm ngặt cùng tình trạng hàng giả, hàng nhái, thực phẩm kém chất lượng trà trộn trót lọt vào thị trường. Đặc biệt, gần Tết Nguyên đán, người tiêu dùng dễ bị hấp dẫn bởi giá rẻ, khuyến mãi lớn, ít chú ý kiểm tra nguồn gốc, tạo điều kiện cho các đối tượng kinh doanh hàng không rõ xuất xứ trà trộn hàng hóa không đảm bảo vệ sinh. Tình trạng thực phẩm bẩn, pha trộn hóa chất, dùng nguyên liệu mất vệ sinh vẫn còn diễn biến phức tạp, đe dọa sức khỏe cộng đồng.

Một lãnh đạo Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM cũng cảnh báo: “Càng gần đến Tết, nguy cơ thực phẩm không rõ nguồn gốc, thực phẩm bẩn gia tăng, đặt ra nhiều thách thức cho công tác kiểm tra, xử lý.” Chính vì vậy, các lực lượng chức năng tập trung tăng cường kiểm tra, xử phạt với mong muốn tạo ra hàng rào vững chắc bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Các chuyên gia và luật sư nhận định rằng, việc ban hành luật mới mà không kèm theo hướng dẫn rõ ràng gây ra tình trạng “luật treo”, làm chậm trễ quá trình xử lý hồ sơ và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp. Ông Nguyễn Văn Hậu, Chủ tịch Trung tâm trọng tài thương mại Luật gia VN, nhấn mạnh: “Các cơ quan thực thi thường e ngại khi tự giải thích luật mà không có hướng dẫn chính thức, nên đành tạm ngưng tiếp nhận hồ sơ, dẫn đến tình trạng ách tắc kéo dài.” Trong trường hợp khẩn cấp, Chính phủ phải ban hành các nghị quyết đặc thù để tháo gỡ khó khăn tạm thời.

Trong bối cảnh cuối năm, các hiệp hội ngành hàng đề xuất cần có các giải pháp linh hoạt, tạm thời để giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn này. Ông Nguyễn Văn Mười, Phó tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, kiến nghị: “Khi luật mới chưa có hướng dẫn cụ thể, các cơ quan có thể sử dụng các quy định cũ hoặc đưa ra giải pháp tạm thời nhằm giảm thiểu thiệt hại và duy trì lưu thông hàng hóa.”

Trong các hoạt động kiểm tra, Cục An toàn thực phẩm cũng đặc biệt chú trọng truyền thông tới cộng đồng về các biện pháp phòng tránh nhiễm bệnh và bảo đảm an toàn thực phẩm, đặc biệt từ các nguồn động vật hoang dã như dơi ăn quả hoặc trái cây có vết cắn, nhằm phòng tránh các dịch bệnh mới nổi. Tình hình này cho thấy, bên cạnh những chính sách pháp lý mới, việc xây dựng một hệ thống hướng dẫn rõ ràng, nhất quán là điều tối quan trọng để giữ vững hoạt động doanh nghiệp và bảo vệ sức khỏe cộng đồng trong mùa cao điểm cuối năm.