TP.HCM: CHUYỂN HƯỚNG MẠNH MẼ TỪ CHỮA BỆNH SANG PHÒNG BỆNH, CẦN CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG VÀ NIỀM TIN VÀO TRẠM Y TẾ CƠ SỞ

Số liệu thống kê năm 2025 cho thấy các trạm y tế trên địa bàn TP.HCM chỉ chiếm khoảng 5% tổng lượt khám chữa bệnh, tương đương 2,5 triệu lượt trong tổng số người dân tiếp cận dịch vụ y tế. Con số này phản ánh rõ một nghịch lý hàng đầu của hệ thống y tế: tuyến y tế gần dân nhất lại chưa thực sự trở thành nơi người dân tin tưởng để chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Theo nhận định của Sở Y tế TP.HCM, nguyên nhân chính khiến trạm y tế ít bệnh nhân chính là mô hình hoạt động còn mang tính thụ động, chủ yếu chờ người dân đến khám mà chưa chủ động tiếp cận, theo dõi và quản lý sức khỏe cộng đồng. Hoạt động chăm sóc sức khỏe còn quá chú trọng xử lý từng trường hợp riêng lẻ, chưa xây dựng được cơ chế theo dõi liên tục và lâu dài.

Chuyển trọng tâm từ điều trị sang dự phòng

Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, chia sẻ rằng để trạm y tế hoạt động bền vững, cần giải quyết đồng bộ hai mặt của vấn đề: nâng cao chất lượng hoạt động và xây dựng niềm tin của người dân. Ông nhấn mạnh: Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đã xác định yêu cầu chuyển hướng hệ thống y tế từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”, trong đó y tế dự phòng và y tế cơ sở giữ vai trò trụ cột. Chính vì thế, các giải pháp toàn diện nhằm củng cố y tế cơ sở, nâng cao năng lực chăm sóc ban đầu và đảm bảo tính bền vững của hệ thống y tế là điều kiện tiên quyết.

Theo ông Châu, cần đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, thuốc, trang thiết bị y tế, đặc biệt chú trọng các khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Các trạm y tế phải được tổ chức theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập, có trụ sở, con dấu và tài khoản riêng. Trang thiết bị y tế cần được trang bị đầy đủ, từ các thiết bị cơ bản đến các phương tiện hiện đại nhằm phát hiện sớm dịch bệnh, cảnh báo kịp thời và kiểm soát dịch hiệu quả. Cùng với đó, cần tăng cường cung ứng thuốc thiết yếu, vắc xin, hóa chất để phục vụ phòng bệnh và chăm sóc ban đầu; đẩy mạnh đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin để triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử, hệ thống telemedicine kết nối các tuyến trên, đồng thời quản lý dữ liệu dân cư liên tục, trọn đời.

Nghị lực giữ chân bác sĩ và nâng cao nghề nghiệp

Năm 2026, các chính sách ưu đãi dành cho bác sĩ và nhân viên y tế tại trạm y tế được mở rộng nhằm giữ chân đội ngũ này lâu dài. TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu cho biết, các bác sĩ và dược sĩ làm việc tại trạm y tế sẽ được xếp lương khởi điểm từ bậc 2 của chức danh nghề nghiệp, mức phụ cấp ưu đãi nghề tối thiểu 70%, và đến 100% đối với nhân viên làm việc trong điều kiện đặc biệt khó khăn. Chính sách ký hợp đồng với bác sĩ đã nghỉ hưu nhằm bổ sung nguồn lực có kinh nghiệm đã tạo nên những bước chuyển tích cực. Tỷ lệ bác sĩ chọn công tác tại tuyến y tế cơ sở đã tăng từ 9% năm 2023 lên 37% năm 2025, phản ánh sự hấp thụ của các chính sách đãi ngộ mới.

Cũng theo ông Châu, khó khăn lớn nhất chính là điều kiện học tập, thăng tiến nghề nghiệp còn hạn chế. Để khắc phục, cần tạo ra các cơ chế linh hoạt: luân phiên nhân lực giữa các tuyến, phát triển mô hình hỗ trợ từ bệnh viện lớn xuống tuyến dưới, đổi mới hình thức đào tạo theo tín chỉ và kết hợp thực hành từ xa qua telemedicine. Các trường đại học y dược cần có chỉ tiêu đào tạo chuyên sâu, ưu tiên xét tuyển hoặc thi tuyển dành riêng cho y tế cơ sở, đồng thời công nhận thời gian công tác tại trạm y tế tương đương với thực hành lâm sàng ở bệnh viện lớn. Đặc biệt, đổi mới tiêu chuẩn học hàm, học vị và nghiên cứu khoa học sẽ giúp bác sĩ trạm y tế đạt các danh hiệu nghề nghiệp cao hơn như giáo sư hoặc phó giáo sư. Chính sách hỗ trợ tài chính, gồm học bổng toàn phần và cam kết phục vụ lâu dài, cũng đóng vai trò then chốt trong việc thu hút nhân lực.

7 NHIỆM VỤ TRỌNG TÂM ĐỂ PHÁT TRIỂN TRẠM Y TẾ

TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu nhấn mạnh, hoạt động của trạm y tế cần được duy trì liên tục qua 7 nhiệm vụ chính: quản lý sức khỏe cộng đồng theo hộ gia đình, lập lịch khám định kỳ, khám tại nhà khi cần, nâng cao khả năng sàng lọc bệnh sớm, kết nối và điều phối y tế, đẩy mạnh chuyển đổi số với hồ sơ sức khỏe điện tử và hệ thống telemedicine, đồng thời nâng cao đạo đức nghề nghiệp và thái độ phục vụ để tạo sự thay đổi tích cực trong nhận thức người dân.

Từ đó, hệ thống trạm y tế không chỉ chăm sóc ban đầu mà còn là trung tâm sức khỏe cộng đồng chủ động, bền vững, đủ sức thích nghi với các thách thức mới của ngành y tế.