Ngày mùng 7 Tết, cả làng xuống suối đón lộc đầu năm theo phong tục độc đáo

Trong những ngày đầu xuân mới, người dân xã Thanh Bồng (Quảng Ngãi) lại thực hiện nghi lễ đắp chăn – hay còn gọi là Hoi P’hiết Xol – để đón lộc đầu năm. Hoạt động không chỉ là một phong tục truyền thống mà còn chứa đựng giá trị văn hóa và tâm linh sâu sắc, giúp cộng đồng gắn bó và giữ gìn bản sắc của người Cor nơi đại ngàn.

LỄ HỘI ĐẶC BIỆT VÀ Ý NGHĨA TÂM LINH

Theo lời kể của các bậc cao niên thôn Môn, tục đắp chăn đã tồn tại hàng chục năm, được duy trì đều đặn vào ngày mùng 7 tháng giêng âm lịch. Khi đó, cả vùng núi rừng còn khoác lên mình vẻ xanh tươi của mùa xuân, người ta tin rằng đây là thời điểm các vong linh về đoàn tụ sau kỳ nghỉ Tết. Người dân kiêng hoạt động nơi núi rừng như lên nương, phát rẫy để tránh bị quở trách, gặp xui xẻo trong năm mới.

Trong tín ngưỡng của đồng bào Cor, núi non, sông suối đều có thần linh cai quản. Theo ông Hồ Thanh Hùng, 60 tuổi, người dân coi ngày mùng 7 là lúc các vong linh còn vương vấn trở về, vì thế mọi hoạt động đều được hạn chế để giữ gìn sự linh thiêng. Ông kể, đã từng có thanh niên muốn chứng minh điều mê tín này là sai đã bất chấp, vào rừng tự nhiên gặp tai nạn, dẫn đến hậu quả thương tâm. Chính câu chuyện đó đã nhắc nhở cộng đồng tiếp tục gìn giữ phong tục này như một truyền thống tâm linh và cộng đồng.

CÁCH THỰC HIỆN NHIỆM VỤ ĐÓN LỘC ĐẦU NĂM

Thay vì đi rẫy, ngày mùng 7 tháng giêng, hàng trăm người dân trong 6 thôn của xã Thanh Bồng tụ về khu vực sông Trường để thực hiện nghi thức đắp chăn. Những nhóm người thay nhau khiêng đá, xây dựng các đập ngăn dòng, tạo thành những khoảng nhỏ nước cạn để bắt cá suối – những con cá nhỏ bé nhưng mang theo “lộc đầu năm” may mắn.

Tiếng gọi nhau í ới, tiếng nước chảy, tiếng đá va vào nhau tạo nên âm thanh rộn rã của ngày hội. Sau khi đập tạm hoàn thành, mọi người lội xuống suối, lật từng phiến đá, soi kẽ suối để bắt cá như cá đép, cá lốt, cá va leu… Những con cá nhỏ này đều mang ý nghĩa đem lại may mắn. Anh Hồ Văn Sơn chia sẻ, cảm xúc vui vẻ khi cùng bà con tham gia nghi thức truyền thống: “Không chỉ để bắt cá, đây còn là dịp gặp gỡ, gắn kết tình cảm cộng đồng, mở đầu năm mới trong không khí đoàn kết.”

Sau khi săn bắt, cá được chia đều hoặc chế biến ngay bên bờ suối thành những món ăn đặc trưng như cá nướng than hồng, cá kho ống tre, canh cá lá rừng, tạo nên bữa cơm ngày Tết đậm đà nét văn hóa núi rừng. Các món ăn hòa quyện hương vị tự nhiên, mang đậm nét đặc trưng của miền núi Xuân Quảng Ngãi.

HÀNH ĐỘNG CỦA CHÍNH QUYỀN VÀ GIÁ TRỊ BẢO TỒN

Ông Hồ Văn Trường, Phó chủ tịch UBND xã Thanh Bồng, cho biết chính quyền địa phương đã lên kế hoạch hoàn chỉnh cho lễ hội, có thể đề xuất công nhận đây là di sản văn hóa truyền thống nhằm giữ gìn phong tục đẹp này. Đặc biệt, hoạt động này không chỉ nhằm bảo tồn giá trị văn hóa mà còn hướng tới giáo dục thế hệ trẻ về ý thức tôn trọng thiên nhiên và bảo vệ môi trường. “Qua nghi thức này, con em hiểu rằng núi rừng, sông suối là nguồn sống cần trân trọng và gìn giữ, bởi vì bảo vệ thiên nhiên chính là bảo vệ tương lai của chính chúng ta,” ông nói.

Với tinh thần đoàn kết, sự đồng thuận của cộng đồng và chính quyền, hoạt động đắp chăn ngày mùng 7 Tết còn hướng tới việc nâng cao ý thức giữ gìn nét đẹp truyền thống và phát huy giá trị văn hóa của người Cor, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của cư dân địa phương.