DƯ LUẬN VÀ BÍ ẨN XUNG QUANH DỰ ÁN HỌC SINH GIẢI NHẤT QUỐC GIA GÂY CHẤM DỨT SỰ THẬT?

Viện Hóa học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã chính thức lên tiếng về vụ việc dự án của hai học sinh Ninh Bình đạt giải nhất cuộc thi nghiên cứu khoa học cấp quốc gia năm học 2025 – 2026. Trong thông báo được đăng tải hôm qua, Viện khẳng định các cán bộ của đơn vị không liên quan đến dự án này và đề nghị các cơ quan chức năng nhanh chóng làm rõ vụ việc để giữ gìn uy tín của giới khoa học.

NGUỒN GỐC CỦA Rắc Rối NÀY BẮT ĐẦU TỪ CÂU CHUYỆN CỦA DỰ ÁN CỦA HAI HỌC SINH TRƯỜNG THPT CHUYÊN LƯƠNG VĂN TỤY

Dự án mang tên “Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống” đã vấp phải nghi vấn khi dư luận bắt đầu đặt câu hỏi về tính trung thực của nội dung. Sự lao đao bắt đầu khi các chuyên gia trong nhóm Liêm chính khoa học đưa ra bằng chứng cho thấy nội dung của dự án khá giống với các nghiên cứu đã công bố của PGS Hoàng Mai Hà – Phó viện trưởng Viện Hóa học, nguyên là người hướng dẫn luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh Hắc Thị Nhung.

Sự nhập nhằng này khiến nhiều người đặt câu hỏi về khả năng của các học sinh trong việc thực hiện những kỹ thuật phân tích phức tạp, vượt xa khả năng của các em ở độ tuổi trung học phổ thông. Họ nhấn mạnh rằng, để hoàn thành một dự án như vậy, cần trang thiết bị và trình độ chuyên môn của các nhà nghiên cứu cao cấp, điều mà rõ ràng không thể có trong một trường phổ thông.

Chưa dừng lại ở đó, nhóm Liêm chính khoa học còn khẳng định rõ ra mối liên hệ giữa bài poster của hai học sinh Ninh Bình và các bài báo khoa học của nhóm PGS Hoàng Mai Hà. Những hình ảnh, phương pháp nghiên cứu, thậm chí cả cấu trúc trình bày đều trùng khớp một cách khó tin, dẫn đến nghi vấn liệu có ai đó đã cung cấp dữ liệu gốc hoặc làm hộ poster cho các em.

Trong phản hồi chính thức, PGS Hoàng Mai Hà đã khẳng định không liên quan, không hướng dẫn, và không quen biết với các học sinh thực hiện dự án này. Viện Hóa học sau đó đã tiến hành rà soát nội bộ và xác nhận không có bất kỳ cán bộ nào của đơn vị tham gia hoặc hướng dẫn các em trong dự án.

VIỆN HÓA HỌC KHẲNG ĐỊNH TĂNG CƯỜNG BÁO CÁO VÀ YÊU CẦU MINH BẠCH

Viện Hóa học nhấn mạnh rằng việc làm rõ nguồn gốc, xác minh tính trung thực của dự án là rất cần thiết để bảo vệ danh dự của giới khoa học cũng như niềm tin của cộng đồng. Họ cho biết đã rà soát danh sách thực tập sinh, nghiên cứu viên trong giai đoạn gần đây nhưng không phát hiện sự liên quan của hai học sinh Ninh Bình.

Thông báo cũng nhấn mạnh rằng các kết quả nghiên cứu của PGS Hoàng Mai Hà đã được công bố rộng rãi từ năm 2019, góp phần thúc đẩy sự chia sẻ dữ liệu mở trong cộng đồng khoa học. Hành động này là bình thường trong môi trường nghiên cứu, miễn sao mọi người tôn trọng quy định về liêm chính khoa học.

BÀI TOÁN TRÁCH NHIỆM CHO BÁO CÁO VÀ BAN GIÁM KHẢO

Ngoài dự án của các học sinh Ninh Bình, nhóm Liêm chính khoa học còn nghi ngờ tính xác thực của nhiều dự án giải cao khác tại cuộc thi. Các dự án này đều có dấu hiệu bất thường như trùng lặp nội dung hoặc sử dụng dữ liệu từ các nguồn công bố trước đó của các nhà khoa học nổi tiếng.

Nhóm đặt câu hỏi về trách nhiệm của ban tổ chức và ban giám khảo, đặc biệt là vai trò của GS Phạm Thành Huy, người trực tiếp tham gia đánh giá dự án của các học sinh này. Liệu có một sự thiếu minh bạch trong quy trình chấm thi hay các quyết định đã được đưa ra dựa trên những tiêu chí không rõ ràng?

Trong khi đó, độc giả của báo Thanh Niên cũng lên tiếng đề nghị làm rõ về tính minh bạch của kết quả cuộc thi. Người đọc này nhấn mạnh rằng các quy định về công khai kết quả, danh sách dự án và cơ sở xét giải cần được thực hiện nghiêm túc để đảm bảo uy tín và sự tin cậy của các sân chơi dành cho học sinh.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CAM KẾT ĐỘC LẬP, MINH BẠCH

Trước những câu hỏi và nghi vấn, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã gửi thông cáo ngày 29.3, trong đó khẳng định công tác rà soát và hậu kiểm sau cuộc thi là bắt buộc nhằm đảm bảo tính khách quan và minh bạch của kết quả. Bộ cũng cho biết đã chỉ đạo các đơn vị liên quan tiến hành kiểm tra xác minh tất cả nội dung phản ánh. Trong trường hợp phát hiện có vi phạm, Bộ sẽ xử lý nghiêm minh để đảm bảo tính trung thực của cuộc thi.