BÁO CÁO TỔNG KẾT VỀ THI HÀNH PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH LƯƠNG HƯU: CÂU CHUYỆN CHÊNH LỆCH VÀ NỖ LỰC CẢI THIỆN
Nhiều người bắt đầu quan tâm hơn đến chính sách lương hưu khi số lượng người hưởng trợ cấp BHXH, trợ cấp hàng tháng từ Bộ Nội vụ lên tới hơn 3,4 triệu người trên toàn quốc. Dữ liệu mới nhất cho thấy sự phân hóa rõ rệt về mức thu nhập của nhóm người hưởng lương hưu, phản ánh rõ mặt bằng tiền lương đóng bảo hiểm trước đây của lao động.
Theo số liệu của BHXH Việt Nam, phần lớn người hưởng lương hưu hiện nay đều tập trung ở nhóm có thu nhập trung bình. Gần 40%, tương đương khoảng 1,35 triệu người, nhận lương hưu từ 3 đến dưới 6 triệu đồng mỗi tháng. Nhóm từ 6 đến dưới 10 triệu đồng chiếm hơn 31%, khoảng 1,06 triệu người. Trong bối cảnh đó, vẫn còn hàng trăm nghìn người hưởng mức lương hưu thấp dưới 2,34 triệu đồng, dễ bị ảnh hưởng bởi giá cả sinh hoạt ngày càng tăng.
Chỉ có một số ít người hưởng lương hưu cao, trong đó nhóm trên 20 triệu đồng/tháng chỉ chiếm chưa đến 0,5%. Gần 71% người hưởng lương hưu nhận dưới 10 triệu đồng mỗi tháng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về chính sách điều chỉnh phù hợp để thu hẹp khoảng cách và bảo đảm an sinh bền vững.
Ngày 1.7.2024, mức điều chỉnh lương hưu tăng 15%, góp phần nâng cao đời sống các đối tượng hưởng trợ cấp. Bộ Nội vụ đánh giá việc thực hiện chính sách này đã giúp ổn định, cải thiện cuộc sống của nhiều người nghỉ hưu, đặc biệt là những người nghỉ hưu từ năm 1995 trở về trước, giúp thu hẹp chênh lệch so với các đối tượng nghỉ hưu sau đó.
Tuy nhiên, nhiều hạn chế đã bộc lộ trong quá trình thực hiện. Mức lương hưu tăng cao hơn đáng kể so với mức tăng của chỉ số lạm phát (CPI) và lãi suất đầu tư quỹ BHXH. Trong giai đoạn 2016-2025, mức tăng lương hưu đạt hơn 71%, trong khi CPI chỉ tăng hơn 34% còn lãi suất đầu tư quỹ là hơn 67%. Điều này khiến mức lương hưu bị điều chỉnh vượt quá nguyên tắc “đóng – hưởng,” gây lo ngại về tính công bằng và dựa theo khả năng cân đối quỹ.
Trong bối cảnh đó, Bộ Nội vụ đang nghiên cứu, đánh giá các chính sách mới dựa trên các nghị quyết về cải cách chính sách tiền lương và BHXH để điều chỉnh phù hợp hơn. Theo đề xuất, từ ngày 1.7.2026, mức tăng lương hưu, trợ cấp BHXH và các trợ cấp liên quan sẽ được điều chỉnh tăng thêm 8%, nhằm tiếp tục cải thiện trợ cấp và đảm bảo an sinh xã hội bền vững.
Trong cuộc chiến chống bất cập và chênh lệch, chính sách này là bước đi cần thiết để hướng tới mục tiêu công bằng, đảm bảo quyền lợi người hưởng lương hưu, góp phần củng cố niềm tin xã hội vào hệ thống an sinh.