Viện kiểm sát TP.HCM cảnh báo tình trạng “2 giá” trong thị trường nhà đất

Ngày 7.5, Viện KSND TP.HCM đã chính thức ban hành kiến nghị gửi đến cơ quan thuế thành phố nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa các vi phạm pháp luật liên quan đến kê khai và nộp thuế đối với các giao dịch chuyển nhượng bất động sản. Đây là một động thái nhằm giải quyết tình trạng gian lận về giá giao dịch, gây thất thu ngân sách Nhà nước và làm méo mó thị trường bất động sản.

Báo động về “2 giá” đất đai tại TP.HCM

Trong kiến nghị, Viện KSND TP.HCM nhấn mạnh thực trạng nhiều trường hợp kê khai giá thấp hơn nhiều lần giá trị thực tế của đất đai, nhằm trốn thuế và né các khoản phí liên quan. Cơ quan này đề xuất cơ quan thuế tiến hành các kiểm tra chuyên đề đối với các hồ sơ có dấu hiệu bất thường về giá, nhằm phát hiện và xử lý các hành vi gian lận.

Theo số liệu của Viện KSND TP.HCM, từ năm 2024 đến nay, Tòa án nhân dân TP.HCM đã thụ lý và giải quyết 851 vụ án dân sự liên quan đến chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nhà ở. Trong số đó, khoảng 27% vụ án cho thấy các bên thường xuyên ký hợp đồng kê khai giá thấp hơn nhiều so với giá trị thực tế giao dịch, qua đó trốn thuế và làm thất thoát nguồn thu ngân sách.

Các vụ án điển hình minh họa vấn đề

Các vụ án tiêu biểu phản ánh rõ nét mức độ nghiêm trọng của vấn đề này. Cụ thể, tại Bình Dương cũ (nay là TP.HCM), hợp đồng công chứng giữa ông L.V.Tr và ông N.T.N ghi giá 3,5 tỉ đồng nhưng giao dịch thực tế là 14,5 tỉ đồng, chênh lệch 11 tỉ đồng. Tương tự, tại thành phố Thủ Đức cũ, ông N.V.Đ chuyển nhượng nhà đất cho ông H.M.T, trong đó hợp đồng chỉ ghi giá 200 triệu đồng còn giá trị thực tế là 3,4 tỉ đồng, chênh lệch 17 lần. Có trường hợp khác chỉ ghi vỏn vẹn 20 triệu đồng trong hợp đồng, trong khi giá trị thực tế lên đến hơn 1 tỉ đồng.

Hành vi gây thiệt hại lớn cho ngân sách và thị trường

Viện KSND TP.HCM nhấn mạnh rằng hành vi ghi giá thấp trong hợp đồng không chỉ nhằm trốn thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính minh bạch của thị trường bất động sản. Ngoài ra, việc này còn gây ra những tác động tiêu cực lâu dài đến sự phát triển lành mạnh của thị trường.

Kiến nghị tăng cường kiểm tra và răn đe

Để xử lý tình trạng này, Viện KSND đề xuất cơ quan thuế cần tổ chức các đợt kiểm tra, rà soát chuyên đề dựa trên dữ liệu từ các hồ sơ có dấu hiệu bất thường và các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Cơ quan này cũng đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất tham chiếu, đẩy mạnh công tác tuyên truyền về hậu quả pháp lý của hành vi kê khai gian lận nhằm nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người dân và các bên liên quan.

Thông qua các biện pháp này, các cơ quan chức năng hy vọng sẽ giảm thiểu tối đa các hành vi trốn thuế và đảm bảo sự minh bạch, công bằng trong thị trường bất động sản của thành phố.