SẦU RIÊNG GIÁ RỚT THÊ THẢI: NGUYÊN NHÂN VÀ HẬU QUẢ

MIỀN TÂY THÁI BỎ CUỘC VỚI GIÁ SẦU RIÊNG RẺ THÊ THẢI

Hiện nay, nhiều nhà vườn tại các tỉnh miền Tây đang tự hái sầu riêng mang ra bán dạo với mức giá chỉ còn 20.000 – 30.000 đồng/kg, thấp nhất trong nhiều năm qua do thương lái không mua vào. Thị trường TP.HCM cũng tràn ngập các quầy hàng bán sầu riêng giá siêu rẻ trên vỉa hè và xe đẩy. Trong khi đó, theo khảo sát của Thanh Niên, giá mua sầu riêng của nhiều chủ vựa và doanh nghiệp vẫn duy trì ở mức cao so với cuối năm ngoái. Cụ thể, giá sầu riêng loại A giống Ri6 tại miền Tây là khoảng 40.000 đồng/kg, miền Đông là 45.000 đồng; các giống Thái Lan như Monthong dao động từ 80.000 đến 85.000 đồng, Musang King khoảng 90.000 đồng/kg. Dù giá sầu riêng xuất khẩu giảm chỉ còn 20-30% so với trước, nhưng tình trạng tràn ra lề đường khiến nhiều người nhầm lẫn giữa hàng xuất khẩu, hàng dạt và hàng xoã. Anh Nguyễn Chí Tâm, chủ vựa ở Cần Thơ, cho biết: “Thời điểm đầu vụ, việc chọn hàng chuẩn xuất khẩu dễ dàng hơn vì sản lượng ít, còn giờ vụ chính, sản lượng lớn hơn, việc lựa chọn hàng cũng khắt khe hơn, dẫn đến nhiều trái dạt hơn. Xuất khẩu vẫn diễn ra bình thường, chỉ chậm lại do trùng hàng với sầu Thái Lan.”

HẬU QUẢ VÀ THÁCH THỨC TRÊN SÂN CHƠI TOÀN CẦU

Anh Lý Thành Vinh, đại diện một doanh nghiệp tại Vĩnh Long, nhận định: “Tình trạng rớt giá và loạn giá không chỉ xảy ra ở Việt Nam, mà còn ở Thái Lan, nơi giá sầu riêng cũng giảm mạnh khi vào vụ thu hoạch rộ. Thậm chí, các chương trình livestream ‘giải cứu’ sầu riêng Thái Lan bị phản ứng gay gắt từ nông dân vì lo sợ giá thấp sẽ ép họ bán với giá rẻ hơn. Chính quyền Thái sau đó phải giải thích rằng những sản phẩm trong chương trình không đạt tiêu chuẩn xuất khẩu và không phản ánh giá thị trường thật sự. Điều này cho thấy việc loạn giá đang phổ biến trên toàn cầu và nếu không cẩn thận, chúng ta dễ bị rơi vào ‘bẫy thông tin.’ Theo anh Vinh, để giảm thiểu rủi ro, ngành cần mở rộng thị trường và tăng cường chế biến sản phẩm.”

NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP TỪ CHUYÊN GIA

Chuyên gia về cây sầu riêng, GS-TS Trần Văn Hâu, nhận định: “Vấn đề tồn dư kim loại nặng, đặc biệt là Cadimi trong đất, cần thời gian để cải thiện, bằng cách ứng dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến và phân bón không chứa Cadimi. Việc chọn giống cũng cần xem xét kỹ vì thị hiếu tiêu dùng thay đổi nhanh chóng. Thái Lan có nhiều giống khác nhau, như Musang King hay các giống mới, còn Việt Nam nổi bật với Ri6, có thời gian sinh trưởng ngắn, phù hợp trồng trái vụ và mang lại hiệu quả kinh tế cao.” Ông đồng thời nhấn mạnh: “Thị trường Trung Quốc chưa tăng trưởng mạnh như kỳ vọng trong hai năm qua, chỉ đạt quy mô khoảng 10 tỷ USD. Vì vậy, mục tiêu xuất khẩu 4 tỷ USD trong năm nay đòi hỏi nâng cao chất lượng sản phẩm.”

TÁI CƠ CẤU SẢN XUẤT VÀ CHUYỂN ĐỔI ĐA DẠNG SẢN PHẨM

GS-TS Trần Văn Hâu phân tích: “Vấn đề tồn dư kim loại nặng trong đất là thách thức lâu dài. Chúng ta cần từng bước cải thiện bằng kỹ thuật canh tác mới, giảm sử dụng phân bón chứa Cadimi, qua đó xử lý vấn đề về chất lượng sản phẩm. Đồng thời, việc chọn lựa giống và nâng cao năng lực chăm sóc trái vụ là rất quan trọng để thay đổi hình thức trồng trọt.” Ông cũng nhấn mạnh: “Ngoài việc nâng cao chất lượng, chúng ta cần phát triển mạnh ngành chế biến, từ đông lạnh, sấy khô đến các sản phẩm phối trộn. Điều này không chỉ giảm áp lực vụ thu hoạch rộ mà còn mở ra cơ hội xuất khẩu mới.”

CƠ HỘI Ở THỊ TRƯỜNG QUỐC TẾ

Theo dự báo của các chuyên gia, đến năm 2025, Trung Quốc dự kiến nhập khẩu sầu riêng đông lạnh trị giá khoảng 1,1 tỷ USD. Thị trường châu Á, trong đó có Việt Nam, vẫn còn rất nhiều tiềm năng phát triển do người tiêu dùng ưa chuộng loại trái cây này. Chủ tịch ngành hàng sầu riêng Việt Nam nhấn mạnh: “Chúng ta cần thay đổi tư duy, tập trung vào nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và quảng bá câu chuyện về sự đặc biệt của trái sầu riêng Việt Nam. Tránh chạy theo số lượng, hãy hướng tới sự đa dạng và phù hợp với thị hiếu tiêu dùng quốc tế.”

Nguyên nhân chính của sầu riêng rớt giá không chỉ do cung cầu, mà còn liên quan đến chất lượng trái cây, thị hiếu tiêu dùng và sức mua trên thị trường. Việc tổ chức lại sản xuất, nâng cao chất lượng và thúc đẩy chế biến sâu sẽ giúp ngành sầu riêng phát triển bền vững trong tương lai.