THÁI LAN CHI 3,7 TỶ USD TRỢ GIÁ ĐỂ KÍCH CẦU GIAO DỊCH: MỖI NGƯỜI DÂN ĐƯỢC HỖ TRỢ 60% TRÊN HÀNG NGHÌN MẶT HÀNG THIẾT YẾU

Trên khắp các con phố sầm uất của Bangkok, người dân đang đổ xô đi săn lùng các cửa hàng tham gia chương trình Thai Help Thai Plus, một chiến dịch trợ giá quy mô lớn do chính phủ Thái Lan phát động. Trong đó, chính phủ cam kết chi trả tới 60% chi phí cho hơn 3.000 mặt hàng tiêu dùng thiết yếu, nhằm mục tiêu thúc đẩy tiêu dùng nội địa trong bối cảnh kinh tế đất nước đang gặp khó khăn do giá nhiên liệu leo thang và hậu quả của chiến tranh Iran kéo dài.

Chương trình này là một canh bạc trị giá 3,7 tỷ USD, được thực hiện bằng nguồn vay tín dụng quốc gia nhằm giữ chân nền kinh tế trong giai đoạn căng thẳng. Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul nhấn mạnh đây là công cụ tối ưu để đất nước vượt qua khó khăn, ngăn chặn suy thoái.

Tại một tiệm bánh kẹo truyền thống, bà chủ Kittchanok Pruksanubal tỏ ra phấn khởi khi tham gia chương trình. Bà chia sẻ:

Tôi tham gia để cải thiện dòng tiền và gia tăng thu nhập. Trước đó, khi tham gia các chương trình trợ giá trước đây, doanh thu của cửa hàng tôi đã tăng tới 50%.

Dù vậy, các chuyên gia kinh tế nhìn nhận vấn đề theo chiều hướng khác. Ông Burin Adulwattna, chuyên gia kinh tế trưởng tại Ngân hàng Kasikorn, nhận định:

Hiệu quả của chính sách này rất phụ thuộc vào cách tiêu tiền của người dân. Hiện nguồn ngân sách kích cầu không rõ ràng về cách hướng đến các mục tiêu dài hạn.

Giáo sư Naphon Phumma từ Đại học Thammasat phân tích:

Chính phủ Thái Lan hiểu rõ về lợi ích lâu dài của các dự án phát triển, nhưng họ thường ưu tiên các cú hích ngắn hạn trong khủng hoảng. Các nhà kinh tế thường cho rằng, ngân sách trợ giá giúp người tiêu dùng có thể mua sắm, nhưng chưa hẳn thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

CHÍNH SÁCH VẬN HÀNH VÀ ĐIỀU KHOẢN

Chương trình dự kiến kéo dài từ tháng 6 đến tháng 9 năm 2026, với các điều kiện như:

– Mức trợ giá: Chính phủ chi trả 60% chi phí mua sắm.
– Hạn mức: Tối đa 1.000 baht (khoảng 30,60 USD) mỗi tháng cho mỗi người, hạn chế chi tiêu 200 baht/ngày.
– Danh mục hàng hóa: Hơn 3.000 mặt hàng tiêu dùng thiết yếu như gạo, dầu gội, dịch vụ giao thông và ăn uống.
– Các mặt hàng bị loại trừ: Rượu bia, vé số và thuốc lá.

Chương trình này là một phần trong nỗ lực lớn nhất từ trước đến nay của Thái Lan nhằm vực dậy nền kinh tế, nhất là trong bối cảnh giá năng lượng và nguyên liệu leo thang do chiến tranh Mỹ-Iran và đóng cửa eo biển Hormuz. Chính phủ đã phê duyệt vay thêm 400 tỷ baht để tài trợ cho gói kích cầu này, trong đó một nửa được dành cho các hoạt động phúc lợi công cộng, số còn lại hướng tới các dự án chuyển đổi năng lượng.

Hơn 900.000 cửa hàng đã đăng ký tham gia, trong đó gần 200.000 đang trong quá trình xét duyệt, bao gồm các tiểu thương nhỏ lẻ bán hàng qua các nền tảng như Grab hay Line Man.

TÁC ĐỘNG VỐN VÀ TÂM LÝ
Theo Bộ Tài chính Thái Lan, trước đó, chương trình trợ giá năm ngoái đã đóng góp khoảng 0,2 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP. Mức tiêu dùng nội địa đã có dấu hiệu phục hồi rõ rệt sau khi bị ảnh hưởng bởi lũ lụt đầu năm. Ngân hàng Krungsri dự đoán, lần này, chương trình có thể góp phần tăng trưởng GDP từ 0,3 đến 0,6 phần trăm.

Tuy nhiên, dự báo của Ngân hàng Trung ương Thái Lan giảm xuống còn 1,5% tăng trưởng trong năm nay, thấp hơn nhiều so với mức 2,4% của năm ngoái. Chính phủ dự kiến dùng một nửa khoản vay để cải thiện phúc lợi, phần còn lại đầu tư vào các dự án giảm thiểu rủi ro từ giá nhiên liệu leo thang trong tương lai.

Giáo sư Athiphat Muthitacharoen nhận xét:

Nếu mục tiêu chính là giảm chi phí sinh hoạt và hỗ trợ tiểu thương, thì mô hình này có thể đủ. Nhưng nếu muốn kích thích tăng trưởng kinh tế dựa trên tiêu dùng thặng dư, nó còn quá yếu. Nghiên cứu của tôi cho thấy, trong các chương trình trợ giá, người tiêu dùng chỉ chi tiêu thêm khoảng 40% số tiền được hỗ trợ, phần lớn chỉ mua những thứ họ cần thiết.

Ông đề xuất chính phủ Thái Lan có thể học từ Trung Quốc, áp dụng mô hình phiếu mua hàng kỹ thuật số kèm điều kiện tiêu dùng tối thiểu để kích thích sức mua.

NGHI NGỜ VỀ CHIẾN DỊCH VÀ GÓC NHÌN ĐỐI KHÁCH

Trên các con phố trung tâm, một số tiểu thương, như ông Pravit Sidhibhlakorn, chủ tiệm tạp hóa 95 năm tuổi, không hoàn toàn hài lòng.

Tôi nghĩ lợi ích chủ yếu thuộc về người tiêu dùng. Xét về kinh doanh, chúng tôi không thu lợi nhiều hơn, chỉ là phải đăng ký kiểm soát để theo dõi thu nhập và nộp thuế, như một cách áp lực.

Trong khi đó, nhân viên văn phòng Varangrath lại cho rằng:

Chương trình là cách để tôi tiết kiệm tiền, chứ không làm tôi tiêu nhiều hơn. Hạn mức 200 baht mỗi ngày đã hạn chế việc vung tay quá trán của tôi.

Có ý kiến cho rằng, nếu không có trợ giá này, tiêu dùng nội địa còn có thể rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng hơn. Wichian Kaeosombat, trợ lý trung tâm dự báo kinh tế, cho biết:

Dự án này như một tấm đệm giảm chấn giúp duy trì nhu cầu tiêu dùng. Tuy nhiên, việc vay nợ mới để tài trợ có thể khiến tỷ lệ nợ công trên GDP vượt ngưỡng luật định 70%, dù chính phủ giữ mức an toàn ở mức gần 70%.

Nước Thái đang đối mặt với thử thách lớn trong việc cân bằng giữa kích cầu và kiểm soát nợ nần, trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu vẫn còn nhiều bất ổn.