NGHỀ NGHIỆP NGHIỆN ĐỘC CHÌ: HỐI HAY NGUY HIỂM TỪ NHỮNG CON số TRÊN MÁU

Ngày 22.6, bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Hoàng Dung, Phó trưởng khoa Bệnh nghề nghiệp tại Bệnh viện Phục hồi chức năng – Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM, cho biết từ ngày 8.6 đến nay, bệnh viện đã tiếp nhận tổng cộng 15 công nhân nhiễm độc chì tại Tây Ninh. Tất cả đều là nhân viên của một công ty sản xuất ắc quy và được phát hiện mắc bệnh trong đợt khám sức khỏe nghề nghiệp định kỳ.

NHIỄM ĐỘC CHÌ NẶNG VÀ DẤU HIỆU NHẬN BIẾT

Các công nhân này đã làm việc tại nhà xưởng từ 5 đến 10 năm, trực tiếp tiếp xúc với các khu vực có mật độ ô nhiễm cao như đúc lưới cực, trét cao chì vào lưới, hoặc hàn mạch liên kết các lá ắc quy. Môi trường sản xuất thường xuyên phát sinh bụi chì và hơi oxit chì do nhiệt độ cao.

Hầu hết bệnh nhân đều xuất hiện các triệu chứng điển hình của nhiễm độc chì mãn tính, như đau bụng quặn từng cơn không rõ điểm đau cố định, mệt mỏi kéo dài, chán ăn, đau đầu, chóng mặt và da xanh xao. Khám lâm sàng còn ghi nhận có dấu hiệu “đường viền chì” màu xám đen ở lợi, nướu răng, đặc biệt là ở những trường hợp nặng.

Kết quả xét nghiệm cho thấy hàm lượng chì trong máu của các ca bệnh đều cao, vượt ngưỡng an toàn cho phép của người lao động (thường dưới 40 µg/dL). Một số ca ghi nhận trên 100 µg/dL, mức độ trung bình đến nặng. Một số trường hợp còn gặp biến chứng thần kinh ngoại biên như tê bì, giảm cảm giác đầu chi, yếu cơ, ảnh hưởng đến khả năng vận động tinh.

Bệnh viện đã thực hiện khám tầm soát toàn bộ các công nhân làm việc trong môi trường tiếp xúc trực tiếp với chì vô cơ. Những ai có nồng độ chì trong máu trên 40 µg/dL đều được chẩn đoán nhiễm độc chì mãn tính nghề nghiệp. Đây là một trong những chùm ca nhiễm độc chì tập thể có quy mô lớn và mang tính hệ thống từ một nhà xưởng.

Theo bác sĩ Nguyễn Hoàng Dung, nhiễm độc chì mạn diễn tiến âm thầm, các triệu chứng ban đầu thường rất mơ hồ, dễ nhầm lẫn với mệt mỏi thường ngày hoặc các bệnh tiêu hóa nhẹ. Người lao động cần cảnh giác và đi khám ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng quặn, tê bì tay chân, sụt cân nhanh, da xanh xao hoặc viền đen nhạt ở lợi, chân răng.

ĐIỀU TRỊ VÀ TRIỂN VỌNG HỒI PHỤC

Bệnh nhân nhiễm độc chì tại bệnh viện được chữa trị bằng thuốc gắp chì nhằm loại bỏ chì khỏi máu và các mô tổ chức, giúp thải trừ qua đường tiết niệu. Ngoài ra, các bài tập vận động, vật lý trị liệu được áp dụng để phục hồi chức năng các nhóm cơ yếu hoặc bị tổn thương, đồng thời bổ sung các vi chất như canxi, sắt, kẽm, vitamin C liều cao để tạo điều kiện hấp thu chì ra khỏi cơ thể.

Thông thường, liệu trình gắp chì kéo dài từ 2 đến 4 tuần, tùy theo tốc độ thải trừ qua từng người. Hiện tại, sức khỏe các bệnh nhân đều có tiến triển tích cực, các cơn đau bụng thuyên giảm, tinh thần tỉnh táo trở lại và chỉ số chì trong máu dần giảm theo phác đồ điều trị.

Bác sĩ Nguyễn Hoàng Dung nhấn mạnh rằng, nếu được phát hiện sớm, khả năng phục hồi của người bệnh rất khả quan. Tuy nhiên, nếu để muộn, nhiễm độc chì có thể gây ra hậu quả lâu dài như suy giảm nhận thức, tổn thương thận mạn, loãng xương do chì thay thế canxi trong xương, hoặc vô sinh và giảm chất lượng tinh trùng.

Chưa ghi nhận tổn thương não nghiêm trọng ở các ca bệnh này. Hiện sức khỏe của các công nhân đều đã có sự cải thiện rõ rệt, các triệu chứng tiêu cực đã giảm đáng kể.

CÁC BIện PHÁP PHÒNG NGỪA VÀ KIỂM SOÁT

Bệnh viện phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để cung cấp dữ liệu dịch tễ và đánh giá môi trường lao động, nhằm xác định nồng độ bụi chì trong không khí tại các nhà xưởng. Đồng thời, khuyến nghị doanh nghiệp cần cải tiến hệ thống hút gió, thay đổi quy trình công nghệ nhằm giảm thiểu tiếp xúc của công nhân với chì.

Theo bác sĩ Nguyễn Hoàng Dung, nhiễm độc chì nghề nghiệp vẫn còn phổ biến, đặc biệt tại các cơ sở sản xuất nhỏ hoặc làng nghề chưa tuân thủ chặt chẽ quy định an toàn vệ sinh lao động.

Các ngành nghề nguy cơ cao gồm sản xuất và tái chế ắc quy, luyện kim, sơn, mạ phủ, in ấn, thủy tinh, gốm men chì và pha chế xăng dầu cũ. Người lao động cần thực hiện nghiêm túc các biện pháp phòng hộ như mang mặt nạ lọc độc đạt chuẩn, vệ sinh cá nhân kỹ lưỡng, tắm rửa sạch sẽ, thay quần áo bảo hộ sau ca làm việc, tuyệt đối không ăn uống hoặc hút thuốc trong khi làm việc.

Chủ động tham gia các đợt khám sức khỏe nghề nghiệp định kỳ tối thiểu một lần mỗi năm để sớm phát hiện nguy cơ nhiễm độc chì.