BÍ ẨN TRÚNG LẠI TỪ ĐẶC ĐIỂM ĐỘC NHẤT CỦA CHIM MALEO: THUỐC ẤP TRỨNG TỪ NHIỆT NƯỚC NÚI LỬA VÀ KHÔNG CẦN HỌC BAY
Nếu phần lớn các loài chim phải dựa vào thân nhiệt để ấp trứng và chim non cần thời gian dài để học bay, thì loài chim Maleo ở Indonesia lại phá vỡ mọi quy luật tự nhiên. Chúng không chỉ tận dụng sức nóng từ các núi lửa để ấp trứng mà còn sở hữu khả năng đặc biệt: chim non vừa mới chào đời đã có thể tự do bay lượn ngay lập tức.
Maleo (tên khoa học Macrocephalon maleo) là một loài chim quý hiếm, đặc hữu của đảo Sulawesi, Indonesia. Ngoại hình của chúng khá đặc biệt với chiều dài khoảng 55-60 cm, bộ lông đen bóng và phần bụng sáng màu. Điểm nhận dạng dễ phân biệt nhất là một khối u nhú trên đỉnh đầu, trông giống như một chiếc mũ sắt nhỏ.
Nổi bật nhất chính là cách sinh sản kỳ lạ của loài chim này. Thay vì ấp trứng như các loại chim khác, Maleo tận dụng nhiệt tự nhiên của đất để ấp trứng. Loài chim này sống ở các vùng đồi núi, nhưng thường chọn những khu đất cát, gần núi lửa hoặc các bãi biển đầy nắng để làm tổ. Chúng dùng miệng cảm nhận và đo nhiệt độ của đất, chỉ tiến hành đào tổ và đẻ trứng khi nhiệt độ đạt khoảng 33 độ C — mức nhiệt tối ưu để đảm bảo sự nở của trứng.
Mỗi cặp chim Maleo dùng chân đào một hố sâu rồi đặt trứng bên trong, sau đó phủ cát lại một cách cẩn thận. Cách xếp trứng theo phương thẳng đứng giúp chim non dễ dàng chui qua lớp cát khi nở ra, chuẩn bị bay lượn ngay lập tức. Phương thức này tạo điều kiện cho chim non độc lập từ rất sớm, tự tìm kiếm thức ăn và tự vệ trước các loài săn mồi như trăn, lợn rừng hay mèo rừng.
Kỳ diệu hơn nữa là khả năng thích nghi đặc biệt của chim non. Chúng hoàn toàn sống độc lập sau khi nở, không cần sự chăm sóc từ cha mẹ. Khoảng 2-3 tháng sau, các cặp chim trưởng thành sẽ quay trở lại tổ cũ, sửa soạn lại và tiếp tục chu kỳ sinh sản, quá trình này có thể lặp đi lặp lại nhiều lần tại cùng một địa điểm.
Tuy nhiên, loài chim quý hiếm này đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng rất cao do nạn phá rừng, cháy rừng và sự săn bắt vô cùng đáng báo động từ con người. Tính đến năm 2005, số lượng Maleo còn lại trong tự nhiên chỉ còn khoảng 4.000-7.000 cặp. Chính quyền Indonesia đã thành lập các khu bảo tồn, thuê người dân địa phương tham gia trông nom và phối hợp với các tổ chức quốc tế như Hiệp hội Bảo tồn Động vật Hoang dã Mỹ nhằm bảo vệ loài chim đặc biệt này, hy vọng giữ gìn sự tồn tại của chúng cho các thế hệ tương lai.