NGUỒN LỰC NỘI SINH VIỆT NAM: CƠ HỘI CHỜ ĐỢI ĐƯỢC KÍCH HOẠT

LÀM THẾ NÀO ĐỂ TIẾP NỐI VÀ PHÁT HUY TRI THỨC TRẺ Ở NƯỚC NGOÀI?

Việt Nam đang sở hữu một nguồn lực nội sinh khổng lồ nhưng chưa được khai thác đúng mức. Theo PGS-TS Trần Lê Hưng, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài hiện có khoảng 6 triệu người, trong đó có nhiều trí thức trẻ đang học tập, nghiên cứu và làm việc tại các trường đại học, viện nghiên cứu, tập đoàn công nghệ toàn cầu. Từ Pháp, Hà Lan, Thụy Điển đến Thụy Sĩ, họ tham gia vào các lĩnh vực khoa học công nghệ tiên tiến, tích lũy kiến thức và kinh nghiệm quốc tế với mong muốn góp phần phát triển đất nước.

Tuy nhiên, theo anh Hưng, điểm nghẽn không nằm ở ý chí hay khát vọng cống hiến của lớp trí thức trẻ, mà ở hệ thống cơ chế kết nối và môi trường hoạt động để những đóng góp đó trở thành hiện thực. Hiện tượng khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế vẫn còn rõ nét, nhiều trí thức trẻ gặp khó khăn khi hợp tác hay trở về làm việc tại Việt Nam do hạn chế về hạ tầng nghiên cứu, môi trường học thuật và các cơ chế tài chính phù hợp.

Mạng lưới kết nối hiện nay còn phân tán, phần lớn hoạt động dựa trên quan hệ cá nhân, chưa có một hệ thống vận hành đồng bộ và bền vững. Vai trò của các tổ chức như Đoàn Thanh niên trong việc kết nối trí thức trẻ toàn cầu còn chưa đủ phát huy. Trong khi các hội sinh viên Việt Nam nhiều nơi làm tốt nhiệm vụ gắn kết cộng đồng, thì kết nối về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vẫn còn nhiều dư địa để phát triển.

Những trăn trở đó bắt nguồn từ thực tế rằng Việt Nam đang có trong tay nguồn lực lớn mà chưa khai thác hiệu quả: đội ngũ tiến sĩ, phó giáo sư, giáo sư làm việc tại các tổ chức nghiên cứu hàng đầu thế giới. Nhiều người trong số họ dẫn dắt các nhóm nghiên cứu trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, đồng thời còn là mắt xích trong hệ sinh thái khoa học toàn cầu, tạo cơ hội hợp tác quốc tế cho quê hương. Họ còn là nguồn tri thức ứng dụng, trực tiếp giải quyết các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, chuyển đổi số.

ĐỀ XUẤT ĐẦU TƯ VÀO HỆ THỐNG KẾT NỐI TRÍ THỨC

Tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, PGS-TS Trần Lê Hưng đề xuất nhiều giải pháp mang tính đột phá. Trong đó, ông nhấn mạnh về việc đổi mới hoạt động của Mạng lưới Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu, hướng tới thực chất hơn với những chương trình hành động rõ ràng, gắn kết với các vấn đề cấp thiết của đất nước. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Đoàn Thanh niên, các bộ ngành và cơ quan liên quan nhằm huy động nguồn lực trí thức trẻ tham gia giải quyết các bài toán phát triển của đất nước.

Một sáng kiến nổi bật được đề cập là xây dựng chương trình “Cầu nối nghiên cứu”. Chương trình này nhằm công khai các đề tài, nhu cầu nghiên cứu, chuyển giao công nghệ trong nước để kết nối với cộng đồng các nhà khoa học trẻ, chuyên gia ở nước ngoài. Các hình thức hợp tác như nghiên cứu ngắn hạn, đồng hướng dẫn sinh viên, thỉnh giảng hay chuyển giao công nghệ sẽ ngày càng phát triển đi kèm với các điều kiện rõ ràng về thủ tục, cơ chế tài chính và môi trường làm việc.

Ngoài ra, anh cũng kỳ vọng Đoàn Thanh niên sẽ trở thành trung tâm của hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, tạo cầu nối giữa cộng đồng startup Việt trong và ngoài nước với các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, trường đại học, từ đó thúc đẩy các ý tưởng đổi mới sáng tạo và hình thành mạng lưới cố vấn trẻ mang đậm dấu ấn trí thức Việt toàn cầu.

PGS-TS Trần Lê Hưng tin rằng, với vai trò trung tâm của mình, Đoàn Thanh niên hoàn toàn có thể trở thành lực lượng tiên phong giúp xây dựng các cây cầu kết nối, mở ra cơ hội để mọi người trẻ Việt Nam ở bất cứ đâu cũng có thể đóng góp, góp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nước trong thời kỳ hội nhập và phát triển quốc tế.