Thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công: Cần quyết liệt hơn để đạt mục tiêu?

Sáng 24.4, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chủ trì Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, nhằm làm rõ các khó khăn, vướng mắc và những điểm nghẽn đang cản trở tiến độ thực hiện. Hội nghị tập trung phân tích các nguyên nhân và đề xuất giải pháp để thúc đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.

Tổng vốn đầu tư công năm 2026 dự kiến lên tới hơn 1 triệu tỷ đồng, chiếm gần 35,5% tổng chi ngân sách nhà nước, cao hơn so với năm 2025. Hết quý 1/2026, giải ngân đạt 11% kế hoạch, tăng so với cùng kỳ năm ngoái (9,7%), tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục.

Thủ tướng Lê Minh Hưng biểu dương những bộ, ngành và địa phương đạt tỷ lệ giải ngân cao hơn trung bình quốc gia, đồng thời phê bình những đơn vị còn chậm trễ. Nguyên nhân chủ yếu được phân tích là sự thiếu quyết liệt, thiếu kiểm tra đôn đốc, kỷ luật hành chính chưa nghiêm; vai trò của người đứng đầu còn chưa được phát huy tối đa. Ngoài ra, giải phóng mặt bằng còn chậm, nguồn cung nguyên vật liệu thiếu hụt, giá nguyên liệu biến động cũng ảnh hưởng lớn đến tiến độ thực hiện các dự án.

Thủ tướng nhấn mạnh rằng, các vấn đề khó khăn, phức tạp đã và đang được xử lý rất quyết liệt. Trong đó, Chính phủ đã trình Quốc hội ban hành nghị quyết về các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ các vướng mắc về đất đai, nhất là đối với các dự án tồn đọng kéo dài.

Thủ tướng lý giải: tại sao những việc khó, phức tạp như vậy vẫn có thể được xử lý nhanh chóng trong thời gian ngắn, còn các dự án đầu tư lại chậm tiến triển? Ông nhấn mạnh rằng, đó là do quyết tâm và chỉ đạo sát sao của cơ quan chức năng mới quyết định được thành quả. “Những việc khó, hóc búa, phức tạp như vậy, chúng ta có thể xử lý được rất nhanh thì tại sao những việc liên quan triển khai các dự án lại không đẩy nhanh được tiến độ? Vẫn những công việc đó nhưng nếu không có quyết tâm cao, không chỉ đạo sát sao, quyết liệt thì không thực hiện được”, Thủ tướng nhấn mạnh.

CHỈ ĐẠO ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP MẠNH MẼ

Trong các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm tới đây, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục phát huy trách nhiệm của người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương. Đồng thời, thay thế ngay các ban quản lý dự án, nhà tư vấn, nhà thầu, những cán bộ, công chức yếu kém, thiếu năng lực, không đáp ứng tiêu chuẩn.

Việc chuẩn bị đầu tư cần được chú trọng hơn, đặc biệt là lựa chọn các dự án thực sự cần thiết, có hiệu quả rõ ràng. Thủ tướng cũng yêu cầu loại bỏ mạnh mẽ các dự án mang tính chất “giữ chỗ”, tình trạng “vốn chờ dự án”.

Đến ngày 10.5, các bộ, cơ quan và địa phương chưa phân bổ hết vốn phải có văn bản báo cáo rõ nguyên nhân, trách nhiệm tập thể và cá nhân gửi Bộ Tài chính trước ngày 15.5. Các địa phương cần khẩn trương hoàn thành công tác quy hoạch các mỏ nguyên vật liệu để bảo đảm đủ nguồn cung cho các dự án, đẩy nhanh thủ tục cấp phép, xử lý các sai phạm.

Thủ tướng nhấn mạnh: “Nếu địa phương không bố trí đủ nguồn nguyên vật liệu cho các dự án thì Bộ Tài chính sẽ điều chuyển vốn, khi nào có đủ nguyên vật liệu thì mới phân bổ vốn”.

Về vấn đề giá vật liệu biến động, Bộ Xây dựng cần đề xuất các giải pháp phù hợp, hướng dẫn các doanh nghiệp điều chỉnh giá hợp đồng trước ngày 10.5.2026 để thúc đẩy tiến độ các dự án.