SÓNG GẬP TỪ VỤ VIỆC MV COME MY WAY: AI CHỊU TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ VÀ BIẾN Cảnh SANG TRANH CHẤP CHUYÊN MÔN

Trưa 6/9, M-TP Entertainment chính thức thông báo về quyết định xử lý liên quan đến phân cảnh gây tranh cãi trong MV Come My Way của Sơn Tùng M-TP. Công ty quyết định cập nhật lại phiên bản phát hành, trong đó cắt bỏ toàn bộ đoạn after-credit bị cáo buộc có điểm tương đồng với tác phẩm Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang. Theo phía nhà sản xuất, đây là bước đi thể hiện thiện chí nhằm giảm thiểu tranh luận, mở ra cơ hội trao đổi tôn trọng giữa các bên.

Phiên bản mới của MV đã loại bỏ phần after-credit, còn lại thời lượng 3 phút 54 giây. Tuy nhiên, M-TP Entertainment nhấn mạnh việc chỉnh sửa không đồng nghĩa với việc thừa nhận bất kỳ kết luận pháp lý nào, đồng thời khẳng định luôn tôn trọng quyền tác giả, sở hữu trí tuệ và các chuẩn mực sáng tạo.

Vấn đề bắt nguồn từ đầu tháng 6, khi nhiều ý kiến nhận định phân cảnh sau trong MV có điểm tương đồng với tác phẩm Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang. Các đơn vị tham gia sản xuất đều thừa nhận thiếu sót, nhưng nghệ sĩ Lê Giang vẫn không chấp nhận lời xin lỗi được đưa ra.

Chủ động gỡ bỏ phần tranh chấp của Sơn Tùng M-TP và M-TP Entertainment đã đặt ra nhiều câu hỏi về trách nhiệm pháp lý của các bên trong giai đoạn tiếp theo, cũng như khả năng giải quyết tranh chấp nếu vụ việc tiếp tục diễn ra. Để làm rõ vấn đề hơn, chúng tôi trao đổi với luật sư Lê Quang Vinh, giám đốc Công ty Sở hữu trí tuệ Bross & Cộng sự, chuyên gia hàng đầu về sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.

Theo luật sư, việc công ty chủ động cắt bỏ phân cảnh gây tranh cãi là hành động tích cực, giúp hạn chế rủi ro pháp lý và giảm thiểu thiệt hại trong tương lai. Tuy nhiên, việc chỉnh sửa sau khi MV ra mắt không miễn trừ trách nhiệm pháp lý nếu sau này có cơ quan có thẩm quyền xác định có hành vi xâm phạm quyền của nghệ sĩ Lê Giang. Đây không phải là sự thừa nhận chắc chắn việc xâm phạm, mà chỉ là biện pháp ứng phó để đối phó khủng hoảng, đồng thời vẫn còn khả năng xảy ra các yêu cầu pháp lý về sau.

Trong trường hợp nghệ sĩ Lê Giang tiếp tục theo đuổi vụ việc, các rủi ro pháp lý có thể gồm yêu cầu dừng sử dụng các yếu tố bị tranh chấp, gỡ bỏ các bản sao, video hậu trường hoặc quảng bá liên quan, yêu cầu xin lỗi, cải chính công khai hoặc đòi bồi thường thiệt hại vật chất và tinh thần. Tuy nhiên, để các yêu cầu này được xem là có cơ sở, bên yêu cầu phải chứng minh được tác phẩm của mình được pháp luật bảo hộ, phần liên quan là phần thể hiện cụ thể đã bị xâm phạm.

Cách nói cẩn trọng hiện nay là việc cắt cảnh mang ý nghĩa quản trị rủi ro và thiện chí giảm tranh chấp, nhưng không tự động chứng minh đã xâm phạm hoặc không có trách nhiệm pháp lý.

Về thực tế, vụ việc hiện tại chủ yếu là tranh chấp về cảm hứng sáng tạo hay đã có dấu hiệu xâm phạm quyền tác giả của nghệ sĩ Lê Giang. Các yếu tố để đi đến kết luận cuối cùng liên quan đến việc phân biệt rõ ý tưởng và cách thể hiện ý tưởng đó. Quyền tác giả không bảo hộ ý tưởng chung, mà chỉ bảo vệ các cách thể hiện cụ thể của tác phẩm. Nếu tác phẩm có dấu ấn sáng tạo rõ ràng về bố cục, sắp đặt hoặc tổ chức không gian, thì có khả năng được coi là tác phẩm mỹ thuật, nghệ thuật sắp đặt hoặc nghệ thuật đương đại trong phạm vi bảo hộ luật pháp.

Thông tin công khai cho thấy, tranh cãi chủ yếu xoay quanh việc bối cảnh trong MV có sử dụng lại hoặc biến đổi phần thể hiện của tác phẩm Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang hay không. Nhiều khả năng, nếu ê-kíp chỉ lấy cảm hứng hoặc sử dụng các yếu tố chung về văn hóa, ý tưởng, mà không giữ lại cách thể hiện cụ thể, nguy cơ rủi ro sẽ thấp. Ngược lại, nếu giữ lại hoặc biến đổi phần thể hiện rõ của tác phẩm, khả năng bị coi là sao chép sẽ tăng lên, dẫn đến các tranh luận về xâm phạm quyền tác giả.

Kết luận sẽ phụ thuộc vào việc xác định tác phẩm có được bảo hộ luật pháp hay chưa, phần nào của tác phẩm được bảo vệ, cũng như mức độ tương đồng giữa hai tác phẩm. Hồ sơ sáng tạo của MV, gồm bản định hướng, tài liệu tham khảo, bản vẽ, tệp 3D, quy trình phê duyệt đều là căn cứ quan trọng để đánh giá vấn đề.

Chúng tôi cũng trao đổi về trách nhiệm pháp lý trong trường hợp phát hiện xâm phạm. Trong thực tế, trách nhiệm còn phân chia dựa trên vai trò của các bên – từ nghệ sĩ, nhà sản xuất, đến các bộ phận thiết kế, đạo diễn. Nếu xác định vi phạm, các chủ thể có thể buộc phải giải trình, thương lượng hoặc bồi thường, tùy theo vị trí và ảnh hưởng của họ trong quá trình sản xuất.

Tuy nhiên, việc xử lý tranh chấp phải đảm bảo rằng các biện pháp khắc phục như gỡ bỏ cảnh tranh chấp, xin lỗi hay đàm phán bồi thường đều dựa trên hồ sơ pháp lý rõ ràng, minh bạch. Trách nhiệm cuối cùng không thể đổ hết lên bất kỳ cá nhân, tổ chức nào nếu chưa có chứng cứ, hợp đồng rõ ràng hoặc kết luận từ cơ quan có thẩm quyền.

Vụ việc này một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của quy trình rà soát quyền tác giả trong quá trình sản xuất các sản phẩm giải trí. Tham khảo, lấy cảm hứng là chuyện bình thường, nhưng việc sử dụng rõ ràng các yếu tố đã có quyền sở hữu cần có sự thẩm định và chứng thực chặt chẽ để tránh các tranh chấp pháp lý kéo dài và phức tạp.