Nắng nóng và những nguy cơ tiềm ẩn từ việc lạm dụng đồ uống ngọt

Khi mùa hè đến, nhiệt độ tăng cao khiến nhu cầu giải nhiệt của người dân cũng theo đó tăng mạnh. Sau những giờ hoạt động ngoài trời, nhiều người thường tìm đến các loại thức uống mát lạnh như trà sữa, nước ngọt có ga, trà chanh hay trà trái cây để cảm nhận vị ngọt dịu và sự dễ chịu. Tuy nhiên, không phải loại nước giải nhiệt nào cũng mang lại lợi ích cho sức khỏe, thậm chí còn tiềm ẩn những nguy cơ lâu dài.

Theo ThS.BS Dương Thị Phượng, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đại học Y Dược – cơ sở Linh Đàm, các loại đồ uống phổ biến như trà sữa, nước ngọt hay trà chanh thường hấp dẫn bởi vị ngọt, lạnh và dễ uống. Vị ngọt kích thích vị giác, khiến người dùng có xu hướng uống nhiều hơn và muốn uống thêm. Tuy nhiên, điểm đáng cảnh báo là phần lớn các đồ uống này chứa lượng đường cao, tiêu thụ thường xuyên có thể làm dư thừa năng lượng, thay thế nước lọc trong khẩu phần hàng ngày. Lâu dài, thói quen này góp phần làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, rối loạn chuyển hóa và đái tháo đường type 2.

Trong những ngày nắng nóng, cơ thể thường tiết nhiều mồ hôi để điều hòa nhiệt độ, từ đó gây mất nước và điện giải. ThS.BS Dương Thị Phượng giải thích, đây là lý do khiến cơ thể dễ thèm đồ uống ngọt, dễ uống để nhanh chóng “giải nhiệt”. Tuy nhiên, bà cảnh báo lạm dụng đồ uống ngọt có thể gây ảnh hưởng xấu đến gan, thận và nhiều cơ quan nội tạng khác. Đồng thời, nhiều người không nhận ra rằng họ đã mất nước từ trước, bởi cảm giác khát thường xuất hiện khi cơ thể đã trong trạng thái thiếu nước nghiêm trọng.

Thực tế, nhiều người có thói quen chỉ uống nước khi cảm thấy khát, mà không chủ động duy trì lượng nước đều đặn trong ngày, dẫn đến việc sử dụng các đồ uống có đường như một cách “giải khát nhanh”. Điều này làm sự gia tăng tiêu thụ các loại đồ uống ngọt trở thành xu hướng phổ biến trong mùa hè.

Vị chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng, đồ uống có vị ngọt không chỉ mang lại cảm giác dễ chịu mà còn kích thích vị giác, thúc đẩy mong muốn uống thêm. Tuy nhiên, đa số các loại này chứa hàm lượng đường và năng lượng cao, đặc biệt là fructose – dạng đường có thể ảnh hưởng xấu đến quá trình chuyển hóa tại gan, làm gia tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ không do rượu và các vấn đề về trao đổi chất. Các nghiên cứu cho thấy chế độ ăn nhiều đường, đặc biệt từ đồ uống có đường hoặc siro bắp giàu fructose, làm tăng đề kháng insulin, tạo điều kiện thúc đẩy thừa cân, béo phì, bệnh gan và đái tháo đường.

ThS.BS Dương Thị Phượng khuyến cáo, trong ngày nắng nóng, người dân nên chủ động uống nước đều đặn, tránh chờ đến khi quá khát mới bổ sung. Các loại thức uống như trà sữa, nước ngọt, trà chanh hay trà trái cây pha sẵn chỉ nên dùng thỉnh thoảng, không xem là nguồn giải khát chính. Việc lựa chọn đúng cách giải nhiệt mùa hè là bổ sung đủ nước, mặt khác hạn chế tiêu thụ đồ uống nhiều đường để bảo vệ sức khỏe.

Trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài, cơ thể cần nhiều nước hơn. Những dấu hiệu cảnh báo mất nước bao gồm khát nhiều, miệng khô, mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu. Nếu không xử lý kịp thời, có thể dẫn đến chuột rút, vã mồ hôi nhiều, cảm giác lả lơi hoặc nguy cơ gặp sốc nhiệt. Đặc biệt, những người thường xuyên sử dụng nước ngọt, bia hoặc trà sữa mà ít uống nước lọc dễ gặp các triệu chứng này hơn.

Lượng nước cần thiết trung bình là khoảng 35-40 ml/kg cân nặng mỗi ngày, tùy theo mức độ vận động và điều kiện môi trường. Ngoài nước lọc, có thể bổ sung nước điện giải tự nhiên như nước dừa hoặc nước trái cây ít đường. Thêm vài lát cam, chanh hoặc bưởi vào nước giúp tăng hương vị, bổ sung vitamin mà không làm tăng lượng đường tiêu thụ.

ThS.BS Dương Thị Phượng nhấn mạnh nguyên tắc quan trọng, nhất là trong mùa hè, là ưu tiên bổ sung nước và điện giải, đồng thời hạn chế tối đa các loại đồ uống nhiều đường. Giải nhiệt đúng cách không chỉ dựa vào cảm giác mát lạnh hay vị ngọt, mà còn cần đảm bảo uống đủ nước, ăn uống điều độ và hạn chế thực phẩm chứa nhiều đường để bảo vệ sức khỏe tổng thể.