Chính sách miễn phí sách giáo khoa: bước tiến mới trong đổi mới giáo dục và giảm gánh nặng cho học sinh

Chính phủ đã chính thức quy định về chính sách miễn phí sách giáo khoa trong giáo dục phổ thông với Nghị định số 271/2026/NĐ-CP ngày 3.7.2026. Theo đó, từ năm học 2029 – 2030, toàn quốc sẽ áp dụng việc miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh. Các địa phương có điều kiện tài chính và khả năng cân đối ngân sách được khuyến khích thực hiện sớm hơn, đặc biệt tại các vùng biên giới, hải đảo, khu vực dân tộc thiểu số, miền núi và các khu vực có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn. Chính sách này nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho học sinh, giảm áp lực tài chính cho phụ huynh, đồng thời thúc đẩy đổi mới quản trị nhà trường.

Tính đến ngày 12.7.2026, đã có năm địa phương bắt đầu miễn phí sách giáo khoa cho học sinh từ năm học 2026-2027. Trong đó có xã Hòa Vang (Đà Nẵng), tỉnh Quảng Ninh, TP.HCM, tỉnh Cà Mau và phường Đồng Xoài (TP. Đồng Nai).

Tại xã Hòa Vang (Đà Nẵng), từ năm học 2026-2027, khoảng 7.000 học sinh các cấp sẽ được mượn sách miễn phí, đáp ứng 100% nhu cầu. Năm học trước, xã đã thử nghiệm mô hình “Tủ sách dùng chung” cho hơn 1.200 học sinh với mục đích huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích tiết kiệm và hạn chế lãng phí.

Tỉnh Quảng Ninh bắt đầu thực hiện mượn sách miễn phí cho hơn 293.000 học sinh, học viên tại 229 cơ sở giáo dục trên toàn tỉnh. Từ năm học 2026-2027, toàn bộ học sinh các cấp học phổ thông và trung cấp sẽ được hưởng chính sách này.

Ở TP.HCM, chính sách miễn phí các bộ sách dành cho học sinh lớp 1, lớp 6, lớp 10 bắt đầu từ năm học 2026-2027, trong đó những học sinh có hoàn cảnh khó khăn và dân tộc thiểu số sẽ nhận sách miễn phí. Đến năm 2029, thành phố dự kiến mở rộng toàn diện hoạt động này cho tất cả các khối lớp.

Trong khi đó, tại Cà Mau, dự kiến miễn phí sách giáo khoa cho khoảng 157.670 học sinh tiểu học từ năm học 2026-2027, tiếp tục mở rộng đối tượng sang các cấp học THCS và THPT trong các năm tiếp theo, với mục tiêu đến năm học 2029-2030, tất cả học sinh đều được hỗ trợ.

Phường Đồng Xoài (TP. Đồng Nai) đã triển khai đề án “Thư viện sách giáo khoa dùng chung”, vận động xã hội hóa để cung cấp 5.466 bộ sách miễn phí cho từ lớp 1 đến lớp 10 trong năm học 2026-2027.

Trao đổi với Báo Thanh Niên, tiến sĩ Đỗ Đình Đảo, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ, nhận định chính sách miễn phí sách giáo khoa là một bước tiến quan trọng thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với giáo dục. Ông nhấn mạnh, việc miễn phí sách giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho các gia đình, đặc biệt là gia đình có nhiều con đang đến tuổi đi học, góp phần thúc đẩy công bằng trong giáo dục.

Nghị định cũng quy định phương thức mượn – trả sách qua thư viện nhà trường thay vì cấp phát sở hữu như trước, nhằm tối ưu hóa nguồn lực ngân sách, hạn chế lãng phí, đồng thời giáo dục ý thức bảo vệ tài sản chung.

Tiến sĩ Đảo còn nhấn mạnh, các trường cần sớm rà soát điều kiện trang thiết bị và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý sách giáo khoa, xây dựng hệ thống phần mềm quản lý mượn – trả, kiểm kê điện tử, gắn mã QR hoặc mã định danh cho từng cuốn sách để đảm bảo minh bạch, chính xác. Đồng thời, phải ban hành quy chế rõ ràng trong việc quản lý sách chung, trách nhiệm của học sinh, giáo viên, nhân viên thư viện và các bộ phận liên quan.

Học sinh lớp 1, 6 và 10 tại TP.HCM từ năm học 2026-2027 sẽ bắt đầu mượn sách miễn phí, tạo tiền đề cho các địa phương và nhà trường chuyển đổi mô hình quản lý. Ông cũng lưu ý, các trường cần đẩy mạnh đầu tư và chuẩn bị cơ sở vật chất, nhân lực để đáp ứng yêu cầu quản lý, bảo quản và luân chuyển sách hiệu quả, góp phần nâng cao ý thức bảo vệ tài sản chung của học sinh.