Việt Nam đối mặt với sự gia tăng đột biến các ca viêm não mô cầu trong năm 2026

Trong hơn ba tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã ghi nhận tổng cộng 24 ca mắc viêm màng não do não mô cầu, trong đó có 4 trường hợp tử vong, đánh dấu sự gia tăng rõ rệt so với cùng kỳ năm ngoái. Các ca bệnh xuất hiện rải rác khắp các địa phương, chưa hình thành ổ dịch lớn, nhưng tình hình vẫn tiềm ẩn nguy cơ hình thành các chuỗi lây nhiễm âm thầm trong cộng đồng.

Đáng chú ý, nhóm trẻ dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số ca mắc, phản ánh nguy cơ cao tại nhóm đối tượng này. Các ca bệnh hiện nay chủ yếu xuất hiện rải rác, gây khó khăn trong việc kiểm soát do đặc tính lây lan âm thầm. Theo các báo cáo dịch tễ, đã xuất hiện dấu hiệu của các chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng, đòi hỏi sự cảnh giác cao từ ngành y tế.

Trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau xác nhận có hai trong ba người nghi mắc viêm não mô cầu có kết quả xét nghiệm dương tính với vi khuẩn, trong đó có một người đã tử vong. Ngay lập tức, ngành y tế địa phương đã tiến hành điều tra dịch tễ, khoanh vùng và xử lý ổ dịch, đồng thời yêu cầu những người tiếp xúc gần theo dõi sức khỏe trong 10 ngày và xử lý khử khuẩn môi trường xung quanh. Hiện tại, chưa có trường hợp mới ghi nhận tại địa phương này.

Trước đó, tại Phú Quốc, một bé gái 11 tuổi đã tử vong sau khi xuất hiện các triệu chứng điển hình như sốt cao, đau đầu, ban xuất huyết và suy hô hấp. Nghiên cứu cho thấy em nhiễm vi khuẩn não mô cầu nhóm B và có tiếp xúc với nhiều bạn học, trong đó có bạn xuất hiện triệu chứng nghi nhiễm.

Khi bệnh tiến triển nặng, trẻ có thể xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như ban màu tím sẫm lan nhanh khắp cơ thể. Bác sĩ Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cảnh báo rằng não mô cầu là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Bệnh có khả năng tiến triển nhanh chóng, dẫn đến viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc cả hai, với nguy cơ tử vong trong vòng 24 giờ kể từ thời điểm khởi phát. Nếu không được điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%, và khoảng 10-15% số bệnh nhân còn lại sẽ gặp các di chứng nặng như điếc, tổn thương não, liệt hoặc suy tạng.

Vi khuẩn gây bệnh này chủ yếu lây qua đường hô hấp và nguồn lây duy nhất là con người. Nhiều người mang vi khuẩn trong hầu họng mà không có triệu chứng gọi là người lành mang trùng, nhưng lại có khả năng lây nhiễm cao gấp 500-800 lần. Khi hệ miễn dịch của người tiếp xúc yếu đi do bệnh lý, căng thẳng hoặc thiếu ngủ, vi khuẩn có thể phát triển mạnh và gây bệnh nặng.

Một thách thức lớn nữa là sự đa dạng của các nhóm huyết thanh. Tại Việt Nam, năm nhóm chính A, B, C, W, Y cùng lưu hành, trong đó các nhóm này không tạo miễn dịch chéo lẫn nhau. Việc nhiễm hoặc tiêm phòng một nhóm không đồng nghĩa với việc bảo vệ trước các nhóm còn lại, gây khó khăn trong công tác phòng chống dịch.

Chuyên gia Nguyễn Tiến Đạo khuyến cáo người dân cần chủ động rà soát lịch tiêm chủng cho gia đình, đặc biệt là tiêm phối hợp đầy đủ vắc xin não mô cầu nhóm B và nhóm ACYW, nhằm tạo miễn dịch toàn diện. Việc tiêm cần thực hiện đúng lịch trình và đủ liều để cơ thể hình thành kháng thể bảo vệ. Những người đã tiêm các loại vắc xin thế hệ cũ như AC hoặc BC nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm bổ sung nhằm mở rộng khả năng phòng ngừa trước các chủng vi khuẩn đang lưu hành.