NHỮNG THỰC PHẨM GÂY HẠI CHO GAN KHÔNG NGỜ ĐẾN TỪ THỰC PHẨM CHẾ BIẾN SẴN VÀ ĐƯỜNG FRUCTOSE

Khi nhắc đến các tác nhân gây hại cho gan, nhiều người vẫn thường nghĩ ngay đến rượu bia hoặc đồ ăn chiên rán nhiều dầu mỡ. Tuy nhiên, theo chia sẻ của chuyên gia sức khỏe chuyển hóa Karen Patino Ramirez trên Times of India, một yếu tố ít người để tâm hơn nhưng tiềm ẩn nguy cơ lớn chính là chế độ ăn chứa nhiều fructose, đặc biệt trong các loại đồ uống có đường và thực phẩm chế biến sẵn.

THỰC PHẨM CHỨA NHIỀU FRUCTOSE – NGUYÊN NHÂN GÂY TÁC ĐỘNG XẤU ĐẾN GAN

Fructose là một loại đường chủ yếu được xử lý trong gan. Khi cơ thể hấp thụ một lượng lớn fructose cùng lúc, gan sẽ chuyển đổi nhanh chóng thành mỡ, góp phần hình thành tình trạng gan nhiễm mỡ. Những loại thực phẩm như nước ngọt có ga, nước trái cây đóng hộp, đồ uống tăng lực, trà có đường đóng chai hay các món tráng miệng ngọt đều chứa lượng fructose đáng kể cần được chú ý khi tiêu thụ.

Tại sao fructose gây tích mỡ trong gan?

Khác với glucose, nguồn năng lượng phổ biến và dễ sử dụng cho nhiều tế bào trong cơ thể, fructose chủ yếu đi qua quá trình chuyển hóa trong gan. Khi nạp vào lượng lớn fructose, gan bắt đầu tạo ra chất béo mới thông qua quá trình gọi là “de novo lipogenesis” (DNL), chuyển hóa carbohydrate dư thừa thành axit béo để lưu trữ dưới dạng mỡ.

Nghiên cứu cho thấy quá trình chuyển hóa fructose còn làm hao hụt năng lượng ATP trong tế bào, gia tăng acid uric và cản trở khả năng phân giải mỡ trong gan. Từ đó, các yếu tố này thúc đẩy hình thành mỡ và gây viêm nhiễm, làm tình trạng gan nhiễm mỡ trở nên trầm trọng hơn.

Đặc biệt, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, dù lượng calo nạp vào hàng ngày giống nhau, người sử dụng nhiều fructose vẫn có khả năng tích tụ mỡ trong gan cao hơn so với nhóm ăn tinh bột phức hợp. Điều này cho thấy fructose không chỉ nguy hiểm khi gây tăng cân mà còn chính nó có thể là nguyên nhân trực tiếp gây tổn thương gan.

TRÁI CÂY NGUYÊN(MÌNH) KHÁC VỚI ĐƯỜNG TRONG CÁC THỰC PHẨM CHẾ BIẾN

Chúng ta cần phân biệt rõ fructose có trong trái cây tự nhiên và fructose trong đồ uống, thực phẩm chế biến sẵn. Trong trái cây nguyên quả, fructose đi kèm với chất xơ, nước, vitamin và các chất chống oxy hóa, giúp làm chậm sự hấp thu đường vào máu và giảm phần nào gánh nặng cho gan. Do đó, việc tiêu thụ trái cây nguyên dạng không đáng lo ngại về nguy cơ gan nhiễm mỡ, miễn là không lạm dụng quá mức.

Trái lại, phần lớn các nghiên cứu không ghi nhận mối liên hệ giữa tiêu thụ trái cây tự nhiên thường xuyên và nguy cơ gan nhiễm mỡ không do rượu. Nguy cơ cao đến từ các loại carbohydrate dễ tiêu hóa, siro ngô chứa fructose, đồ uống có đường hay các món tráng miệng quá ngọt.

NHỮNG ĐIỀU NÊN LƯU Ý ĐỂ ĐỐI PHÓ VỚI FRUCTOSE

Chỉ cần thay đổi nhỏ trong thói quen hàng ngày, như giảm lượng đường trong đồ uống, bánh kẹo, sẽ giúp gan giảm bớt gánh nặng ngay cả khi chưa giảm cân rõ rệt. Một nghiên cứu ở trẻ béo phì tiêu thụ nhiều đường cho thấy, chỉ trong vòng 9 ngày thay thế đường bằng tinh bột, lượng mỡ trong gan đã giảm đáng kể.

Vì vậy, bên cạnh việc kiêng rượu bia và thức ăn chiên rán, mọi người cần chú ý tới thói quen uống nước ngọt, trà pha đường, nước tăng lực hoặc các loại đồ ngọt khác. Thay thế bằng nước lọc, trà không đường hay cà phê đen sẽ là những bước đơn giản giúp giảm lượng đường nạp vào hàng ngày, góp phần bảo vệ gan hiệu quả hơn.