KHÔNG CẦU HỌC SINH PHẢI BIẾT VỀ STEVE JOBS TRONG BÀI VĂN LẬP VẤN ĐỀ

Trong buổi họp báo sau kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 chiều 12.6, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã giải thích rõ về những tranh luận xung quanh đề thi môn ngữ văn, đặc biệt với câu hỏi liên quan đến Steve Jobs.

Các ý kiến phản ánh, lo ngại về tính phù hợp của câu hỏi “Làm thế nào để có Steve Jobs Việt Nam” có thể gây khó khăn cho thí sinh ở vùng sâu, vùng xa, nơi có thể chưa biết rõ về nhân vật này. Phó cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Nguyễn Ngọc Hà khẳng định: công tác ra đề thi luôn hướng tới sự công bằng, phù hợp với đặc thù từng vùng miền. Ông nêu rõ, đề thi được thiết kế để phân hóa, đánh giá khả năng hiểu biết, lập luận của thí sinh qua phần nghị luận xã hội, kết hợp cả những kiến thức đã cung cấp sẵn trong đề và ngữ liệu đọc hiểu phía trước.

Nguyễn Ngọc Hà giải thích: “Hình ảnh ‘Steve Jobs Việt Nam’ trong câu hỏi là một phép ẩn dụ, nhằm kiểm tra khả năng phân biệt các khái niệm như phát minh, đổi mới, sáng tạo, và khả năng hiểu văn bản của thí sinh.” Ông nhấn mạnh, từng câu hỏi đều được cân nhắc kỹ lưỡng, có sự phối hợp giữa chuyên môn và kỹ thuật, nhằm đảm bảo tính công bằng.

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Ngọc Thưởng cũng chia sẻ rằng câu hỏi này nhằm mục đích phân hóa thí sinh, không yêu cầu tất cả đều phải biết về Steve Jobs. Ông nhấn mạnh: “Điều quan trọng là thúc đẩy quá trình đổi mới, sáng tạo trong dạy và học. Đề thi ngữ văn hướng tới khả năng phản biện, sáng tạo của thí sinh, cho phép các em trình bày quan điểm cá nhân miễn sao phù hợp.”

Về đề thi tiếng Anh, nhiều phản ánh đề ra quá khó, vượt ra ngoài khung chương trình phổ thông. Nhiều thí sinh năm nay phải vận dụng kiến thức từ các kỳ thi quốc tế như IELTS, SAT để giải quyết các câu hỏi, đặc biệt phần đọc hiểu. Ông Nguyễn Ngọc Hà cho biết, ban ra đề đã thống nhất quy định từ mới không được quá trình độ môn, và những từ này không phải là yếu tố quyết định điểm số, mà chỉ nhằm kiểm tra khả năng hiểu ngữ cảnh.

Trong lĩnh vực các môn khoa học, Bộ đã nhận thấy đề thi năm nay có độ khó tương đương năm trước nhưng vẫn còn tình trạng điểm thi môn khoa học tự nhiên thấp hơn nhiều so với khoa học xã hội. Điều này ảnh hưởng lớn đến tuyển sinh các ngành STEM. Ông Nguyễn Ngọc Hà chia sẻ, bộ đã có nhiều giải pháp thúc đẩy tuyển sinh các ngành này, như chính sách ưu tiên, nâng cao chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực khoa học, công nghệ.

Tuy nhiên, hiện tại vẫn trong quá trình chuẩn bị chuyển đổi sang thi trên máy tính, dự kiến đưa vào năm 2030. Công tác tổ chức thi trên nền tảng điện tử sẽ sử dụng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, ứng dụng công nghệ khảo thí hiện đại để đảm bảo tính công bằng và giảm chênh lệch về độ khó của đề thi.

Phó chủ nhiệm ban chỉ đạo thi cho biết, các đánh giá về đề thi vượt chương trình hay quá dễ hay quá khó vẫn đang trong giai đoạn sơ bộ. Các phản ánh từ chuyên gia, nhà giáo hay báo chí sẽ được lắng nghe, xem xét một cách khách quan trước khi có kết luận cuối cùng dựa vào kết quả chấm và phổ điểm.

Số lượng thí sinh vi phạm quy chế thi đã tăng gần gấp đôi so với năm trước, chủ yếu do mang điện thoại hoặc sử dụng tài liệu trong phòng thi. Dù vậy, Bộ GD-ĐT xác nhận chưa ghi nhận tổ chức tiêu cực hay gian lận gây ảnh hưởng đến chất lượng kỳ thi.

Giáo sư Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, cho biết Bộ đang thúc đẩy các bước chuẩn bị cho khả năng tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT trên máy tính vào năm 2030 nếu điều kiện thuận lợi.

Các chuyên gia và nhà giáo đều thống nhất rằng, việc đánh giá đề thi vượt chương trình, khó hay dễ chỉ có thể khẳng định chính xác sau khi có kết quả chấm thi và phổ điểm thật sự, chứ chưa thể kết luận dựa trên phản ánh ban đầu. Việc lắng nghe phản hồi từ nhiều phía là rất quan trọng, đảm bảo tính khách quan và hợp lý trong quá trình ra đề thi và đổi mới phương thức tổ chức.

Thị trường thi cử đang bước sang giai đoạn chuyển đổi, hướng tới một nền giáo dục minh bạch, công bằng và tiến bộ hơn trong tương lai gần.