ĐƯỜNG BIỂN CHIẾM VÓI HƠN NỬA TỔNG THƯƠNG MẠI_QUỐC TẾ, CƠN THỊNH NỘ NÀO ĐANG RÌNH RẬP DƯỚI HẦM

Mỗi năm, hơn một nửa tổng kim ngạch thương mại toàn cầu di chuyển bằng đường biển, theo các số liệu mới nhất, các tuyến hàng hải hình thành nên những “chốt chặn” chiến lược vô cùng quan trọng. Nếu xảy ra gián đoạn, hậu quả có thể gây ra tác động lớn đối với hoạt động thương mại quốc tế và an ninh toàn cầu.

TÁC ĐỘNG CỰC LỚN CÁC VÙNG CHỐT CHẶN TRÊN TUYẾN ĐƯỜNG HÀNG HẢI

Biển Đông đóng vai trò then chốt trong mạng lưới vận chuyển biển toàn cầu. Các chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS, Mỹ) vừa đưa ra những phân tích đáng chú ý về vấn đề này.

Có tổng cộng tám “chốt chặn” chiến lược xung quanh Biển Đông, gồm Balabac, Makassar, Malacca, Mindoro, Lombok, Luzon, Sunda và eo biển Đài Loan, qua đó năm 2024, gần 6.400 tỉ USD hàng hóa sẽ đi qua những tuyến này. Trong đó, riêng eo biển Malacca và eo biển Đài Loan – tuyến kết nối chiến lược nhất – mỗi tuyến vận chuyển thương mại trị giá hơn 2.400 tỉ USD, chiếm khoảng 21% thương mại hàng hải toàn cầu. Trung Quốc đại lục phụ thuộc khá nhiều vào các tuyến này với khoảng 33% hàng nhập khẩu và 16% hàng xuất khẩu đi qua eo biển Đài Loan, cùng với 21% hàng nhập khẩu và 14% hàng xuất khẩu qua eo biển Malacca.

Các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và Philippines có giá trị thương mại qua hai tuyến này lần lượt là 755 tỉ USD và 474 tỉ USD/năm. Hơn nữa, sáu quốc gia vùng Vịnh gồm Iraq, Kuwait, Oman, Qatar, Ả Rập Xê Út, UAE cũng phụ thuộc hơn 40% hàng hóa xuất khẩu vào tuyến Malacca. Ngoài ra, eo biển Malacca còn đóng vai trò trung tâm trong việc vận chuyển dầu mỏ và khí đốt từ Trung Đông và châu Phi đến các nền kinh tế châu Á, với khoảng 29% lượng dầu mỏ đường biển toàn cầu đi qua đây trong nửa đầu 2025, khiến đây là tuyến dẫn dầu và khí đốt bận rộn nhất thế giới, vượt cả eo biển Hormuz.

Tổng GDP của các nền kinh tế quanh Biển Đông ước tính đạt gần 24.000 tỉ USD vào năm 2024, chiếm khoảng 22% GDP toàn cầu.

NHỮNG RỦI RO NGUY HIỂM ĐANG CHỜ ĐỢI

Phân tích của CSIS đã chỉ rõ những mối đe dọa lớn đối với 8 “chốt chặn” quanh Biển Đông. Đặc biệt, eo biển Đài Loan đứng trước rủi ro cao nhất do căng thẳng quân sự leo thang giữa Trung Quốc và Đài Bắc. Các lãnh đạo Trung Quốc nhiều lần đe dọa thống nhất Đài Loan bằng vũ lực, và nếu xung đột xảy ra, nguy cơ ảnh hưởng đến eo biển Luzon kết nối Đài Loan và Philippines là rất lớn.

Bắc Kinh còn lo ngại Mỹ có thể áp đặt phong tỏa từ xa qua việc kiểm soát quyền đi lại ở eo biển Malacca, như từng cảnh báo từ Chủ tịch Hồ Cẩm Đào năm 2003 về mối đe dọa của các “cường quốc” kiểm soát tuyến đường này, ảnh hưởng đến an ninh năng lượng của Trung Quốc.

Ngoài ra, các xung đột tranh chấp ở Biển Đông, đặc biệt quanh bãi cạn Scarborough và Cỏ Mây, cũng là nguyên nhân gây rủi ro cao. Khi có xung đột, các “chốt chặn” như Malacca hay Đài Loan có thể bị tắc nghẽn, ảnh hưởng trực tiếp đến các “chốt chặn” khác như Balabac, Makassar hay Mindoro. Mặc dù có thể điều chỉnh tuyến đường đi vòng qua các tuyến khác, nhưng việc này thường kéo dài thời gian vận chuyển và làm tăng chi phí đáng kể.

TRẠNG THÁI AN NINH TRÊN BIỂN VÀ PHÁT HIỆN MỚI NHẤT

Mới đây, hôm qua 6.7, quân đội Trung Quốc đã thử phóng tên lửa đạn đạo từ tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân tại Thái Bình Dương. Tân Hoa Xã mô tả vụ phóng này trong khuôn khổ hoạt động huấn luyện thường xuyên của quân đội Trung Quốc, không nhằm mục tiêu cụ thể nào. Tờ Hoàn Cầu thời báo dẫn lời chuyên gia cho biết tên lửa được phóng có thể là JL-3, loại tên lửa hiện đang trong quá trình phát triển và ra mắt tại các hoạt động quân sự của Trung Quốc.

Những diễn biến này cho thấy rõ ràng các hoạt động quân sự phức tạp, tiềm ẩn những nguy cơ xung đột và gián đoạn trong hoạt động vận chuyển hàng hải quốc tế tại các tuyến chiến lược chủ chốt này.