CHRISTOPHER NOLAN: NHỮNG CHIẾC CHÌA KHÓA CỦA SỰ ĐỊNH HƯỚNG MẠNH MẼ VÀ RỦI RO TRONG NGHỆ THUẬT ĐIỆN ẢNH

Trong tâm trạng lo lắng và căng thẳng tột cùng, Christopher Nolan đã thẳng thắn chia sẻ về hành trình sáng tạo của mình trước thềm ra mắt bộ phim mới nhất. Vị đạo diễn nổi tiếng cho biết, cảm xúc của ông trong những ngày cuối cùng trước khi công chiếu là điều không thể tránh khỏi, đặc biệt khi sản phẩm của ông là kết quả của một quá trình dài và tâm huyết, nhưng cuối cùng vẫn thuộc về khán giả.

Nolan thừa nhận, sự căng thẳng của anh đặc biệt dữ dội trong vài tuần trước ngày ra mắt “The Odyssey”, dự án chuyển thể đầy tham vọng từ sử thi Hy Lạp của Homer sau thành công của bộ phim tiểu sử “Oppenheimer”. Bộ phim lần này là bước ngoặt lớn trong sự nghiệp của ông, khi tập trung khai thác quy mô và công nghệ mới lạ. Được quay hoàn toàn bằng máy IMAX, bộ phim là một tác phẩm thể loại kiếm hiệp kéo dài ba tiếng, sử dụng các hiệu ứng thực tế thay vì phụ thuộc quá nhiều vào CGI, với dàn diễn viên gồm những gương mặt thân quen và các ngôi sao mới.

Dự án này đã ấp ủ từ rất lâu trong tâm trí Nolan. Ông kể về ký ức tuổi thơ của mình khi còn học tiểu học ở London, xem các anh chị dựng vở kịch sân khấu và ấn tượng mạnh về hình ảnh con ngựa gỗ lâu đời cùng cảnh nàng tiên cá Siren quyến rũ. Dù chưa nghiên cứu kỹ lưỡng tác phẩm, Nolan chia sẻ rằng câu chuyện này đã luôn lẩn khuất trong tâm trí ông, như một nguồn cảm hứng vô hình bồi đắp qua năm tháng.

Trong quá trình thực hiện, Nolan không phải là người thích viết nhiều bản nháp. Thay vào đó, ông đọc kỹ tác phẩm, ghi chú dựa trên trí nhớ của mình, rồi vẽ sơ đồ, biểu đồ, phân tích các góc nhìn của nhân vật qua hàng tá hình ảnh, sơ đồ Venn, và các ghi chú trực quan. Cách làm này giúp ông hình dung rõ ràng linh hồn của các nhân vật trước khi bắt đầu viết kịch bản theo trình tự tuyến tính, bất chấp phong cách kể chuyện phi tuyến của điện ảnh.

Hồi còn là một đứa trẻ, Nolan đã yêu thích xây dựng thế giới mới bằng trí tưởng tượng của riêng mình. Ông nhấn mạnh, bộ phim “Star Wars” của George Lucas là biểu tượng của niềm đam mê này – tạo ra những thế giới khác biệt, giúp khán giả sống trong đó và tận hưởng niềm vui điện ảnh thuần túy.

Các nguồn cảm hứng của Nolan còn đa dạng từ những bộ phim như “Andrei Rublev” của Tarkovsky hay “Ran” của Kurosawa. Những tác phẩm này để lại ấn tượng sâu sắc về cách xây dựng phong cảnh và câu chuyện, có quan hệ đến tác phẩm của ông khi hoàn thành. Trong đó, hình ảnh con ngựa bị dòng thủy triều cuốn trôi và hình tượng người lính chặt đầu tượng đã đi vào trong tư duy sáng tạo của ông, trở thành những biểu tượng gắn bó với những chủ đề về chiến tranh, quyền lực và nhân sinh.

Nolan nhận định, mỗi bộ phim của ông đều chứa đựng những câu hỏi chưa có lời giải. Nhân vật Odysseus trong “The Odyssey” mang đậm nét phức tạp, vừa là kẻ lừa lọc, vừa là người thông minh và mưu mẹo, tượng trưng cho những lo lắng, khuyết điểm của con người, đồng thời truyền tải các chủ đề về lãnh đạo, động cơ, và đạo đức hỗn độn. Cũng như người cha của mình, Nolan muốn đem lại những câu chuyện mà không dễ dàng đưa ra kết luận, để khán giả tự suy ngẫm về cuộc đời, về sự dũng cảm và thách thức.

Khi nói về rủi ro, Nolan khẳng định, chính việc chọn con đường sáng tạo khác biệt mới là điều đem lại thành công. Ông luôn coi sự an toàn là rủi ro lớn nhất trong ngành điện ảnh. Những dự án mang tính đột phá như “Memento” cấu trúc giật lùi thời gian hay “Oppenheimer” đều là kết quả của việc không ngại thử thách, chấp nhận những rủi ro sáng tạo để tạo nên sự khác biệt rõ ràng. Có thể, nhiều nhà sản xuất hay nhà tài trợ dễ mắc phải nỗi sợ từ chối rủi ro, nhưng Nolan cho rằng, chính khán giả mới là người sẽ đón nhận những gì mới mẻ và đáng giá.

Trong quá trình thực hiện, Nolan luôn thận trọng nhưng cũng không tránh khỏi những giấc mơ lo lắng – những cảnh báo từ tiềm thức về những điều chưa lường trước được: “Bạn thức dậy trong tình trạng đổ mồ hôi vì quá lo lắng về công việc, về ngày quay sắp tới hoặc những cảnh chưa thực hiện xong”. Ông giải thích rằng, những giấc mơ này cũng mang tính dự báo, giúp ông chuẩn bị tốt hơn, mặc dù luôn cảm thấy đau đầu vì sự căng thẳng.

Khác với nhiều người ở giới điện ảnh, Nolan không sử dụng điện thoại thông minh nhiều. Ông tự nhận là người hoài nghi công nghệ, nhưng không phải là kẻ bài xích. Ông luôn trân trọng phim nhựa vì khả năng thể hiện màu sắc, ánh sáng, độ chân thực của mắt người, đồng thời kết hợp hiệu ứng số trong quá trình làm việc. Điều ông quan tâm là duy trì giá trị truyền thống trong sáng tạo, tránh xu hướng hủy bỏ những phương pháp cũ một cách cực đoan.

Khi chia sẻ về những bài học đạo đức, Nolan tự tin rằng mỗi tác phẩm của ông đều chứa đựng những câu chuyện về đạo đức và nhân cách, nhưng ông không muốn diễn đạt bằng lời mà hy vọng khán giả sẽ cảm nhận qua trải nghiệm phim. Chính sự hấp dẫn về mặt tâm lý, nội dung mang tính chất thử thách đạo đức, cũng là lý do ông chọn kể các câu chuyện mang lại những xúc cảm mãnh liệt, để kích thích suy nghĩ của người xem về các nguyên tắc, giá trị xã hội.

Ông thích thử thách bản thân bằng những dự án mới mẻ, như “The Odyssey”, để giữ cho nền điện ảnh luôn sống động và phản ánh những vấn đề lớn của nhân loại. Các câu chuyện trong thần thoại hay lịch sử đều mang lại những mâu thuẫn, lựa chọn khó khăn, chính là nền tảng để tạo ra những tác phẩm nghệ thuật mang giá trị vượt thời gian.

Trong quá trình quay phim, Nolan thường mơ về chính quá trình làm phim – những giấc mơ cảnh quay chưa hoàn tất hoặc bị trì hoãn. Tuy nhiên, ông xem đó là một phần của quá trình dự báo và kiểm soát công việc, giúp ông cân bằng giữa căng thẳng và sự sáng tạo. Với phong cách hoài nghi công nghệ, Nolan chọn cách giữ gìn giá trị truyền thống của điện ảnh, đồng thời luôn mở rộng vốn hiểu biết và đón nhận công nghệ mới để tạo ra những tác phẩm đậm chất riêng, không giống ai.

Chính sự can đảm không chọn con đường an toàn đã giúp Nolan trở thành một trong những đạo diễn hàng đầu thế giới, dám bước qua mọi giới hạn để tạo ra những tác phẩm nghệ thuật có chiều sâu và sức lan tỏa mạnh mẽ.