ĐÀO TẠO NHÂN LỰC THEO ĐƠN ĐẶT HÀNG – BƯỚC CHUYỂN HƠN NGOÀI MONG ĐỢI CỦA VIỆT NAM

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Việt Nam đang thực hiện một cuộc cách mạng trong chiến lược thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp (FDI) và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Thay vì chỉ chạy theo số lượng vốn, Chính phủ và các chuyên gia kinh tế đang hướng tới việc thu hút dòng vốn chọn lọc, sử dụng hiệu quả để thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng nhân lực và hạ tầng.

Chuyên gia Lê Bá Chí Nhân nhấn mạnh rằng nguồn nhân lực là yếu tố quyết định thành công của dòng vốn ngoại. Chính vì vậy, cách đào tạo phải chuyển sang tư duy đáp ứng nhu cầu của thị trường, không chỉ đơn thuần cung cấp lao động phổ thông mà hướng tới các kỹ sư giỏi, chuyên gia về trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, tự động hóa, năng lượng xanh… Chính ông cho rằng: “VN cần thay đổi cách đào tạo từ tư duy cung cấp những gì mình có sang đào tạo những gì thị trường cần.”

GS-TS Trần Thọ Đạt cũng chia sẻ rằng, để chuyển từ “nơi đặt nhà máy” sang “nơi sáng tạo công nghệ,” Việt Nam harus xây dựng đội ngũ nhân lực không chỉ vận hành mà còn có khả năng cải tiến, thiết kế và làm chủ công nghệ. Điều này phù hợp với mục tiêu giữ chân các dự án công nghệ cao và phát triển các trung tâm R&D trong nước.

Chuyển đổi mô hình đào tạo theo đơn đặt hàng của ngành công nghiệp là một trong những điểm đột phá theo Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị. Cần hình thành các trung tâm đào tạo công nghệ cao vùng miền, liên kết chặt chẽ giữa nhà nước, trường đại học, doanh nghiệp và các tập đoàn FDI, nhằm cập nhật các công nghệ mới như AI công nghiệp, IoT, robot, dữ liệu sản xuất hay an ninh mạng. Theo ông Đạt, chương trình đào tạo cần linh hoạt hơn, rút ngắn thời gian, và có sự tham gia đồng tài trợ từ doanh nghiệp FDI.

Nhiều nhà phân tích nhấn mạnh rằng Việt Nam còn cần sớm triển khai chiến lược quốc gia về phát triển nhân lực FDI giai đoạn 2026-2045, nhằm đào tạo các chuyên gia về bán dẫn, AI, dữ liệu, công nghệ xanh, nhà quản trị quốc tế. Đây là bước đi thiết yếu để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các nhà đầu tư quốc tế.

Về cơ sở hạ tầng, chuyên gia Lê Bá Chí Nhân lưu ý rằng đây là đầu tư dài hạn, quyết định đến khả năng cạnh tranh của đất nước. Việt Nam cần chuyển đổi mô hình các khu công nghiệp manh mún sang hệ sinh thái công nghiệp tích hợp, liên kết vùng, có đầy đủ các dịch vụ xã hội cho người lao động, chú trọng năng lượng sạch, hạ tầng logistics và hạ tầng số. GS Trần Thọ Đạt nhận xét rằng lợi thế cạnh tranh mới của VN không còn chỉ nằm ở đất đai, điện nước mà là ở hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, kết hợp hạ tầng vật lý, số và sáng tạo.

Cải thiện môi trường đầu tư cũng là nội dung trọng tâm. Nghị quyết 10 đặt ra yêu cầu thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp (FII) bên cạnh FDI, đồng thời phát triển thị trường vốn, dịch vụ tài chính quốc tế, giúp huy động dòng vốn ổn định, dài hạn và có trách nhiệm. Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh rằng, để thu hút dòng vốn mới, Việt Nam cần xây dựng một môi trường đầu tư hiện đại, không chỉ dựa trên đất đai, ưu đãi mà còn phải có thị trường tài chính phát triển, cơ chế hiệu quả. Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM đóng vai trò trung tâm kết nối các nhà đầu tư chiến lược, mang theo vốn, mạng lưới toàn cầu, công nghệ, dữ liệu cũng như chuẩn mực quản trị.

Hội thảo “VIFC-DN: Kiến tạo thể chế – Định hình dòng vốn thế hệ mới” cho thấy, việc hình thành Trung tâm tài chính quốc tế là một bước đi chiến lược giúp tạo kênh huy động vốn mới, mở rộng phạm vi thu hút dòng vốn đa dạng, tích hợp các dịch vụ tài chính, tiến tới xây dựng các chuẩn mực quốc tế trong quản trị và phát triển kinh tế.

Phía Bộ Tài chính dự kiến trong tháng 10, sẽ trình Quốc hội dự thảo chương trình hành động cụ thể để triển khai Nghị quyết 10, trong đó xác định rõ trách nhiệm của từng bộ ngành và địa phương trong tiến trình thực thi, nhằm đảm bảo mục tiêu biến các chiến lược này thành hiện thực phù hợp với xu hướng toàn cầu.