GIÁO DỤC VIỆT NAM ĐỐI MẶT VẤN ĐỀ NGHẸT NGÀNH: CIẾN TRẦN TỪ CHIẾN LƯỢC ĐẾN THỰC TẾ

Văn phòng TƯ Đảng ngày 24.6 đã công bố Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về công tác chuẩn bị năm học 2026-2027 và tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục-đào tạo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

ẢNH: TTXVN

NGHẸT NGÀNH VÌ THIẾU GIÁO VIÊN

Kết luận khẳng định kết quả triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW mới chỉ là bước đầu, còn nhiều thách thức đáng kể. Việc chuẩn bị cho năm học mới 2026-2027 còn chưa đáp ứng yêu cầu đề ra; tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ vẫn diễn ra tại nhiều địa phương, đây được coi là điểm nghẽn lớn trong ngành.

Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học còn nhiều hạn chế; chi phí học tập, học thêm, thi cử, tuyển sinh gây áp lực lớn cho gia đình và xã hội. Cạnh tranh vào các trường công lập, trường chất lượng cao và sự chênh lệch về chất lượng giữa các trường còn phức tạp. Môi trường giáo dục tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn, văn hóa ứng xử, sức khỏe tâm thần; vấn đề bạo lực học đường diễn biến phức tạp. Giáo dục nghề nghiệp và đại học chưa tạo ra đột phá rõ nét, quản lý còn nặng về hành chính.

Trong kết luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề ra các nhiệm vụ trọng tâm cho các bộ ngành. Đặc biệt nhấn mạnh phải chấm dứt tình trạng thừa thiếu giáo viên cục bộ, bảo đảm nguyên tắc “ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên”. Đồng thời, nghiên cứu chuyển đổi cơ chế giao chỉ tiêu và biên chế từ cứng sang linh hoạt, cho phép luân chuyển giáo viên giữa các trường trong cùng địa bàn.

Bộ GD-ĐT được giao phối hợp hoàn thiện hồ sơ, trình cấp có thẩm quyền đề án cải cách chính sách tiền lương, sớm xếp lương nhà giáo ở mức cao nhất trong thang bậc lương sự nghiệp. Nhiều cơ chế đặc thù cũng sẽ được xây dựng để thu hút các nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành tham gia giảng dạy và nghiên cứu, cùng với các chính sách thúc đẩy sinh viên và giáo viên giỏi luân chuyển về các vùng khó khăn.

HƯỚNG ĐI MỚI CỦA GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ PHÁT TRIỂN THAY VÌ QUẢN LÝ

Kết luận yêu cầu chuyển mạnh tư duy từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”. Rà soát các quy định, định mức lạc hậu, giảm thủ tục hành chính để giáo viên có thêm thời gian cho chuyên môn, chăm sóc học sinh. Đồng thời, xây dựng hệ thống dữ liệu giáo dục đầy đủ, chính xác, thống nhất và dùng chung.

Chuyển đổi trong giáo dục nghề nghiệp và phân luồng học sinh cũng là mục tiêu trọng điểm. Tập trung đổi mới giáo dục đại học, hướng tới xây dựng các đại học tinh hoa, trung tâm đào tạo xuất sắc nhằm nâng cao vị thế và chất lượng.

BẢO ĐẢM CÔNG BẲNG GIÁO DỤC – GÌN GIỮ NỀN TẢNG PHÁT TRIỂN

Trong giai đoạn mới, việc đảm bảo công bằng trong giáo dục được đặc biệt nhấn mạnh. Bộ GD-ĐT cần xây dựng bộ chỉ số theo dõi sự công bằng giữa các vùng, nhóm dân cư và nhóm yếu thế. Các chính sách hỗ trợ phải dựa trên nguyên tắc tiếp cận theo mức độ khó khăn, trong đó giáo viên và học sinh ở các khu vực khó khăn sẽ nhận được đãi ngộ xứng đáng hơn.

Cơ chế tài chính, đầu tư sẽ tiếp tục hoàn thiện, tập trung cho phát triển dài hạn. Việc hướng dẫn, kiểm tra, giám sát thực hiện Nghị quyết 71 sẽ được tăng cường, đảm bảo các mục tiêu đề ra rõ ràng, có trách nhiệm cụ thể, minh bạch và được cập nhật thường xuyên.

Khen thưởng kịp thời các mô hình thành công, nhân rộng sáng kiến, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi sai phạm tiêu cực hoặc tham nhũng. Các bộ ngành, địa phương và doanh nghiệp cần xem giáo dục là nhiệm vụ trung tâm, tránh giao khoán quá nhiều cho ngành GD-ĐT để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành trong thời gian tới.