XÂY DỰNG HỆ THỐNG Y TẾ ĐA TẦNG: GIẢI PHÁP CHỐNG QUÁ TẢI TẠI TP.HCM

TP.HCM đối mặt với thách thức quá tải bệnh viện đang ngày càng trầm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe của hơn 14 triệu dân cư và hàng triệu bệnh nhân từ các tỉnh phía nam. Các bệnh viện tuyến cuối, vốn là trung tâm chuyên sâu, như BV Ung bướu, BV Bình Dân, và BV Mắt TP.HCM, mặc dù đã có cơ sở mới và trang thiết bị hiện đại, vẫn không đủ khả năng đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng. Nhiều người bệnh phải chờ đợi lâu, nằm ghép hoặc tìm đến các dịch vụ ngoài giờ, cho thấy rõ ràng hệ thống y tế hiện nay còn nhiều điểm hạn chế.

Theo ý kiến của ông Thượng, giám đốc Sở Y tế TP.HCM, nguyên nhân chính của tình trạng này bắt nguồn từ mô hình phát triển y tế tập trung quá nhiều vào trung tâm nội đô, khiến các cơ sở y tế vùng ven và tuyến dưới chưa phát huy hiệu quả tối đa. Người dân có xu hướng vượt tuyến để đến các bệnh viện lớn, dẫn đến tình trạng quá tải tại các cơ sở cao cấp này. Do đó, giải pháp không đơn thuần là xây thêm bệnh viện mới mà cần phải tái cấu trúc toàn diện hệ thống y tế thành mô hình đa tầng, đa cực, và đa trung tâm.

Trong giai đoạn tới, dự kiến từ 2026 đến 2030, TP.HCM sẽ chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình hệ sinh thái y tế phân bố hợp lý, không nhất thiết người dân phải đến trung tâm mới có thể tiếp cận dịch vụ chất lượng cao. Ý tưởng này nhằm giảm gánh nặng cho các bệnh viện trung tâm, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế ở các khu vực ven và ngoại thành, đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng tăng của người dân.

Các dự án phát triển bệnh viện và cụm y tế mới sẽ không chỉ mở rộng mặt bằng mà còn tổ chức lại không gian phát triển, tạo điều kiện cho các cơ sở y tế chuyên sâu, hiện đại hơn. Ví dụ, BV Mắt TP.HCM dự kiến xây dựng thêm cơ sở tại Bình Dương, nhằm phục vụ khu vực phía bắc TP, giảm tải cho cơ sở trung tâm. Cùng với đó, dự án tái cấu trúc cụm viện Tim – Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch – BV Nhân dân 115 trở thành một trung tâm y tế chuyên sâu sẽ nâng cao chất lượng dịch vụ và khả năng cấp cứu quốc gia.

Đồng thời, mô hình bệnh viện đa cơ sở cũng đang được thúc đẩy. Các bệnh viện tuyến cuối sẽ không chỉ tập trung ở trung tâm mà còn phát triển thêm các cơ sở vệ tinh, cơ sở chuyên khoa, trung tâm phục hồi chức năng tại các khu vực phù hợp với yêu cầu dân cư và đô thị mở rộng. Các BV đa khoa và chuyên khoa tuyến cuối cũng được yêu cầu xây dựng kế hoạch phát triển các cơ sở mới tại các tỉnh lân cận như Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu để nâng cao khả năng cung ứng dịch vụ, giảm tải cho các bệnh viện trung tâm.

Dù còn nhiều thách thức, ông Thượng khẳng định mục tiêu của TP.HCM là xây dựng hệ thống y tế phục vụ toàn diện và phân bổ người bệnh hợp lý hơn. “Chúng ta cần chuyển từ mô hình tập trung vào nội đô sang hệ thống phân bố đều, quản lý tốt bệnh mạn tính ngay từ y tế cơ sở và các bệnh viện khu vực. Khi hệ thống vận hành đúng chức năng, áp lực sẽ giảm dần một cách bền vững,” ông nhấn mạnh.

Trong tương lai gần, TP.HCM sẽ hướng tới giảm thiểu tình trạng chờ đợi, nằm ghép, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ ngay gần nơi cư trú của người dân. Tuy nhiên, ông Thượng cũng thừa nhận, với tốc độ tăng dân số và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao, việc đạt được trạng thái “không còn quá tải” hoàn toàn là mục tiêu dài hạn và cần có sự phối hợp chặt chẽ từ toàn hệ thống y tế thành phố. Thay vì trông chờ vào việc chấm dứt hoàn toàn quá tải, ưu tiên hiện nay là phân bố lại người bệnh một cách hợp lý để hệ thống y tế vận hành hiệu quả hơn, bền vững hơn trong tương lai.