KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC BÁO CÁO NHẬN DIỆN NHỮNG GẬY NẶNG TRONG QUẢN LÝ VỐN, ĐẦU TƯ DOANH NGHIỆP CẤP TỔ CHỨC TRONG NĂM 2025

Trong báo cáo gửi Quốc hội, Kiểm toán Nhà nước đã chỉ rõ những điểm bất cập trong quản lý vốn, hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp nhà nước lớn. Nhìn chung, kết quả kiểm toán năm 2025 cho thấy hầu hết các tập đoàn, tổng công ty đều có lời, với tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu cao trên 30% ở một số đơn vị. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn tồn tại nhiều vấn đề đáng báo động về hiệu quả hoạt động, quản lý tài chính và đầu tư dài hạn.

NHIỀU DOANH NGHIỆP LỘ RÕ THẤU LỖ VÀ GẶP KHÓ KHĂN TÀI CHÍNH

Kiểm toán chỉ ra rằng nhiều khoản đầu tư tài chính của các doanh nghiệp, đặc biệt là các tập đoàn như PVN, VNPT, Vnsteel, đều gặp thất bại, thua lỗ kéo dài. PVN đã trích lập dự phòng tới 94% giá trị vốn góp của 13 trong số 29 khoản đầu tư không hiệu quả, tổng cộng hơn 18.459 tỉ đồng; đồng thời, nhiều khoản đầu tư của PVN, PVOIL đều không có lợi nhuận trong năm 2024.

Các đơn vị sản xuất kinh doanh cũng không thoát khỏi tình trạng thua lỗ. PVGAS có 3 công ty con lỗ lũy kế hơn 1.052 tỉ đồng, trong đó có một công ty đang làm thủ tục giải thể. Tương tự, PVOIL có 7 công ty con lỗ lũy kế hơn 2.059 tỉ đồng, trong đó có công ty không hoạt động, còn Vinachem có 5/22 công ty con đứng trước nguy cơ thua lỗ kéo dài.

NHỮNG GẶP GẢI VỀ TÀI SẢN & ĐẦU TƯ KHÔNG HIỆU QUẢ

Đặc biệt, nhiều doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong quản lý các khoản đầu tư dài hạn và liên doanh liên kết. Vnsteel, với 8 công ty liên danh, liên kết, lỗ lũy kế hơn 3.441 tỉ đồng, đã phải trích lập dự phòng hơn 1.105 tỉ đồng. Tương tự, VNPT có 7/27 công ty liên doanh liên kết lỗ lũy kế gần 275 tỉ đồng, trong đó có các công ty không còn hoạt động hoặc không có báo cáo tài chính năm 2024.

Về phía các công ty con của các tập đoàn lớn, nhiều trường hợp rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán, hoặc không còn khả năng hoạt động do lỗ lũy kế quá lớn. Chẳng hạn, Vinachem có công ty liên kết lỗ hơn 73 tỉ đồng, trong khi một số công ty khác đã phải dừng hoạt động hoặc không có báo cáo tài chính trong các năm gần nhất.

NHỮNG CON SỐ GÂY CHU MIRA VỀ HIỆU QUẢ VỐN ĐẦU TƯ

Các khoản đầu tư dài hạn của các doanh nghiệp lớn thường không đem lại hiệu quả như mong đợi, nhiều khoản lỗ kéo dài nhiều năm. PVN, PVGAS, PVOIL, PVFCCo, PVPOWER đều có các công ty liên kết hoặc đầu tư dài hạn lỗ hàng trăm tỉ đồng, buộc các doanh nghiệp phải trích lập dự phòng lớn, ảnh hưởng tới tổng thể tình hình tài chính của tập đoàn.

Các kết quả này đặt ra nhiều câu hỏi về trách nhiệm của các đơn vị quản lý, việc thực hiện các chính sách đầu tư, cũng như khả năng kiểm soát, giám sát hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước lớn trong giai đoạn hiện nay. Những thách thức này cần được nhìn nhận thẳng thắn để có các giải pháp phù hợp trong quản lý, điều hành doanh nghiệp công lập.