ĐƠN HÀNG GIẢM, RỦI RO TĂNG: CẢNH BÁO VỀ SỨC ÉP KHÓ LƯỜI CỦA THỊ TRƯỜNG TMĐT

Các chủ shop bán hàng qua sàn thương mại điện tử đang phải đối mặt với nhiều khó khăn chưa từng có. Khi doanh số giảm mạnh, các nhà bán hàng phải đương đầu với việc đơn hàng ít đi rõ rệt, chi phí quảng cáo tăng cao và rủi ro về các khoản phí, thuế ngày càng chồng chất.

Chị Diệu Nguyễn, chuyên kinh doanh sản phẩm chăm sóc răng miệng qua Shopee, chia sẻ: “Giờ này năm trước, shop của tôi chốt đơn không ngớt, mỗi ngày 70-90 đơn. Nhưng hiện tại, cả buổi sáng không có một đơn hàng nào. Sản phẩm giá chưa đến 100.000 đồng, nhưng phí quảng cáo đã tiêu tốn 20.000 đồng cho 2 click, phí thuế, phí khác cũng đẩy giá thành lên cao. Tôi không biết phải làm sao để duy trì bán hàng ổn định nữa.”

Nhiều chủ shop khác cũng chung cảnh ngộ khi tình hình ế ẩm kéo dài. Các nhà kinh doanh bán hàng qua sàn còn phải gánh chịu các rủi ro từ việc khách hàng trả hàng với lý do bất ngờ như đặt nhầm, hàng chất lượng giảm sút. Chị Kim Ngân, chủ một shop giày dép tại TP.HCM, bức xúc: “Khách hàng nhận hàng gần nửa tháng, phàn nàn đủ thứ rồi trả lại, trong khi sàn không có chính sách rõ ràng để xử lý. Tình trạng này làm shop chịu thiệt lớn.”

Trong bối cảnh đó, các sàn TMĐT bắt đầu siết chặt quy định, dần loại bỏ các shop không đáp ứng tiêu chuẩn. Nhiều sàn lớn như Shopee, TikTok Shop đang âm thầm trừ phí thông qua các hình thức như môi giới, tiếp thị qua tài khoản ảo, khiến doanh nghiệp nhỏ càng thêm chật vật.

Chuyên gia ngành TMĐT, ông Trần Công Hoan, Giám đốc vận hành SwiftHub, cho biết: “Đơn hàng giảm rõ rệt do sự tăng phí, thuế cùng quy định kê khai và xuất hóa đơn phức tạp. Việc đổi trả hàng, hàng trả lại giảm chất lượng hoặc hư hỏng cũng là bài toán lớn đối với người bán.”

Không ít chủ shop đã phải từ bỏ vì không chịu nổi áp lực. Chị N.T.B.D, ngụ Hải Phòng, cho biết: “Từ tháng 5, tôi đã tạm ngừng bán hàng. Tổng doanh thu chưa đến 900 triệu đồng nhưng chi phí đã vượt lợi nhuận, gây lo lắng về truy thu thuế. Tôi nghe đồn bản thân có thể phải nộp hơn 30 triệu đồng, cứ để lâu là tăng thêm, rất hoang mang.”

Thị trường TMĐT đang chứng kiến sự thay đổi rõ nét. Theo thống kê của Metric, dù có hơn 80.000 cửa hàng rời bỏ cuộc chơi, vẫn còn khoảng 54.000 shop duy trì hoạt động, đạt doanh thu hơn 12.000 tỷ đồng trong sáu tháng đầu năm 2025. Tuy nhiên, số lượng shop có đơn hàng liên tục giảm mạnh, phản ánh sự cạnh tranh khốc liệt và sự đào thải hàng loạt.

Trong bối cảnh đó, các shop mall nhỏ chiếm tỷ lệ chỉ 3,4% nhưng lại đóng góp tới 28,7% doanh số toàn thị trường. Xu hướng tiêu dùng đang chuyển dần về các thương hiệu chính hãng, đề cao uy tín, chất lượng và độ tin cậy của sản phẩm.

Nhiều trường hợp như cửa hàng Capman Club đặt nhầm giá trong chiến dịch giảm giá đã gây thiệt hại nặng. Ngày 4-8, do sơ suất khi cài mã giảm giá, shop này đã tạo ra hơn 6.000 đơn hàng chỉ trong 16 phút, gây thiệt hại khoảng 1,9 tỷ đồng. Dù đã thương lượng để giữ chân khách và tiếp tục thực hiện các đơn hàng đã đặt, hậu quả về tài chính vẫn khá nặng nề.

Các chuyên gia nhận định, tình hình hiện tại phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt trong hành vi tiêu dùng, cùng với sự siết chặt của các quy định khiến các nhà bán hàng nhỏ lẻ khó có thể trụ vững. Trong khi đó, các ông lớn trong lĩnh vực như Shopee, TikTok Shop vẫn giữ vững vị thế, củng cố thị phần, và thúc đẩy cuộc chơi chỉ còn dành cho những đối thủ đủ mạnh.

Thị trường TMĐT rõ ràng đang bước vào giai đoạn thấu hiểu rõ hơn về những cam go của việc kinh doanh online, nơi chỉ những doanh nghiệp đủ lớn, đủ chất lượng mới có thể tồn tại và phát triển lâu dài.