PHÁT TRIỂN KHÔNG GIAN CÔNG CỘNG Ở TP.HCM: BỨT PHÁ VÀ HỘI NHẬP VỚI HỆ SINH THÁI TỰ NHIÊN

Sau hơn một thập niên sinh sống và làm việc tại Việt Nam, nhà kiến trúc sư quốc tế Chris Bosse nhận định rằng TP.HCM đã có những bước tiến vượt bậc trong việc ưu tiên phát triển không gian công cộng. Ông quan sát thấy đô thị này đã đổi mới về tư duy quy hoạch, chuyển từ cách tiếp cận tập trung vào công năng và hạ tầng giao thông sang hướng lấy con người làm trung tâm, hướng đến các hoạt động giải trí, văn hóa và kết nối cộng đồng. Các dự án mở rộng mảng xanh, các khu vực dành cho đi bộ và hệ thống không gian mở ngày càng đa dạng và dễ tiếp cận hơn với người dân, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống trong bối cảnh đô thị tăng tốc.

Ông Chris Bosse đánh giá cao việc TP.HCM bắt đầu tái kết nối với hệ sinh thái tự nhiên, đặc biệt là sông Sài Gòn và mạng lưới kênh rạch nội đô. Đặc biệt, các dự án như quy hoạch các khu ven sông Thanh Đa, Ba Son thể hiện rõ xu hướng chuyển đổi từ những khu vực bị phân mảnh hoặc tư nhân hóa thành các không gian cộng đồng mở, nơi người dân có thể tản bộ, gặp gỡ và tận hưởng thiên nhiên. Công viên 23.9 là một ví dụ nổi bật, từ một mảng xanh tưởng chừng thụ động đã trở thành “nút giao” đô thị quan trọng liên kết với hệ thống giao thông công cộng, trung tâm thương mại ngầm và các hoạt động xã hội đa dạng, góp phần tạo nên một thành phố vừa năng động, vừa hài hòa với môi trường tự nhiên.

Những chuyển biến này giúp TP.HCM từng bước khôi phục vị thế của dòng sông như một tài sản cộng đồng, biến những giới hạn ranh giới bị chia cắt thành không gian chung mang tính kết nối, giải trí và sinh thái. Thay vì đối mặt với đô thị cứng nhắc, thành phố đang định hình bản sắc riêng, phù hợp với khí hậu nhiệt đới, văn hóa đường phố sôi động và mạng lưới tự nhiên năng động của các tuyến phố, kênh rạch. Ông nhận định, để trở thành siêu đô thị thực thụ, TP.HCM cần nâng cao liên kết giữa các hệ sinh thái tự nhiên, phát triển các hình thức vận chuyển xanh như xe điện, xe đạp và tăng cường trải nghiệm đi bộ qua các không gian bóng mát, mặt nước và cây xanh. Qua đó, thành phố có thể xây dựng một mô hình đô thị tích hợp, hiệu quả, thân thiện và giàu bản sắc.

Theo ông Bosse, các siêu đô thị thành công như Sydney, Bắc Kinh hay Singapore đã tích hợp không gian tự nhiên vào hệ thống giao thông, coi các công trình xanh là phần không thể thiếu để điều hòa khí hậu và thúc đẩy cộng đồng. TP.HCM sở hữu những lợi thế riêng như khí hậu nhiệt đới, các tuyến phố và kênh rạch sôi động, cộng đồng dân cư năng động. Chính sức sống mãnh liệt đó chính là nguồn lực nội tại lớn nhất, nếu biết cách kết nối và nâng cấp, sẽ giúp thành phố không chỉ phát triển bền vững mà còn giữ vững bản sắc văn hóa đặc trưng.

Ông cũng nhận định, ngày càng nhiều doanh nghiệp tư nhân quan tâm và tham gia vào việc nâng tầm bộ mặt đô thị qua các dự án không gian công cộng. Đây là xu hướng tích cực, góp phần thúc đẩy một TP.HCM cởi mở, thân thiện và thích ứng tốt với biến đổi. Việc này không chỉ mang lại lợi ích về mặt thương hiệu cho doanh nghiệp mà còn góp phần xây dựng hạ tầng mềm, nâng cao chất lượng sống, tạo ra các điểm đến thân quen, được cộng đồng yêu thích.

Tuy nhiên, thách thức lớn đối với các nhà đầu tư vẫn là việc tối ưu chi phí và đạt hiệu quả cao nhất qua thiết kế thông minh. Ông Bosse nhấn mạnh, tiếp cận dựa trên hiệu suất, sử dụng vật liệu sáng tạo, hệ thống mô đun thích ứng khí hậu cùng tích hợp công nghệ và thiên nhiên một cách hài hòa là chìa khóa để thực hiện những dự án vừa tiết kiệm, vừa bền vững. Những dự án thành công không nhất thiết phải lớn nhất mà phải được tính toán kỹ lưỡng, mang lại giá trị cộng đồng rõ ràng và khả năng duy trì lâu dài.

Tại Việt Nam, với dự án đã tham gia như quy hoạch tổng thể City Garden, Công viên 23.9, Trường EcoKid hay tòa nhà DETECH, ông Bosse đánh giá sự chuyển dịch mạnh mẽ trong cách tiếp cận không gian đô thị, hướng tới sự cân bằng giữa phát triển và gìn giữ giá trị tự nhiên, nâng cao trải nghiệm của cộng đồng. Điều này mở ra cơ hội để TP.HCM không chỉ trở thành một siêu đô thị hiệu quả, năng động mà còn giữ vững và phát huy bản sắc văn hóa, khí hậu đặc thù của mình.