TiẾNG VIỆT LẠ MÀ QUEN: KHAI PHÁ VĂN HÓA VỚI NHỮNG CÂU CHUYỆN THẬT
Sáng 19.4 tại Đường sách TP.HCM, NXB Trẻ đã tổ chức buổi giới thiệu dòng sách Về nguồn thuộc bộ sách Tiếng Việt giàu đẹp, đồng thời giao lưu với chủ đề Tiếng Việt lạ mà quen cùng các tác giả khách mời: GS.TS Nguyễn Đức Dân, PGS-TS Trịnh Sâm và nhà báo Dương Thành Truyền. Chương trình đã thu hút đông đảo độc giả mong muốn hiểu sâu hơn về sự phong phú của tiếng Việt qua các câu chuyện thú vị, gần gũi từ các tác giả.
Trong phần chia sẻ, nhà báo Dương Thành Truyền đã kể lại những câu chuyện ngộ nghĩnh về tiếng Việt: từ hình ảnh bài thơ ngỡ Hán trong tiệc cưới thời bao cấp cho đến chuyện đặt tên con khi đủ các đo lường văn hóa: “Có một tiệc cưới vào thời bao cấp, vị lãnh đạo tổ chức hoành tráng. Đến lúc khui thùng tiền, có một bài thơ mới nhìn tưởng chữ Hán, mọi người ‘nghiền ngẫm’ mãi không ra. Đột nhiên một đứa trẻ yêu cầu đọc ngược lại, và bài thơ biến thành lời phê bình dạng: Hôn lễ kiểu thị trường / Chủ nhân nhân cơ hội / Bày biện cỗ bàn la liệt / Cốt phong bì tối đa / Tân khách dạ như bào… Có cặp vợ chồng có con gái tên là Hiếu Tú, trước khi có thêm em, anh chồng định đặt tên là Hoàng Mỹ, nhưng trời xui khiến bụng vợ không đều, cuối cùng anh quyết định đặt tên ‘Hiểu Đồng’. Những câu chuyện này thể hiện rõ nét thú vị của tiếng Việt, vừa vui vừa cho ta hiểu phần nào về đời sống văn hóa xưa.”
Khi hỏi về việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt trong thời đại mới, GS-TS Nguyễn Đức Dân nhấn mạnh: “Tiếng Việt sẽ giàu và đẹp hơn nếu chúng ta có sự quan tâm đúng mức từ lãnh đạo. Các vị lãnh đạo như cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, cố Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đều rất yêu tiếng Việt và đã cố gắng bảo vệ, phát huy giá trị của nó. Đặc biệt, sự quan tâm đó góp phần làm tiếng Việt gần gũi, trong sáng và giàu đẹp hơn trong đời sống hàng ngày.”
Các tác giả cũng bàn luận về những thách thức trong kỷ nguyên AI, nhiệm vụ trau dồi kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, đọc viết là chìa khóa nâng cao trí tuệ sáng tạo và kết nối giữa các vùng miền, các thế hệ. Họ chia sẻ rằng việc yêu tiếng Việt không chỉ là giữ nét truyền thống mà còn là bước để thế hệ trẻ dễ dàng tiếp cận văn hóa cha ông, thấu hiểu bản sắc dân tộc qua từng câu chữ, câu chuyện.
Các tác giả đều có những đóng góp quan trọng trong bộ sách Tiếng Việt giàu đẹp. GS-TS Nguyễn Đức Dân, tác giả của bốn tựa sách, trong đó có Từ câu sai đến câu hay đã được in 10 lần với hơn 1 vạn bản, thể hiện rõ sự đam mê và kiến thức sâu rộng về ngôn ngữ. PGS-TS Trịnh Sâm, đem đến những phân tích chuyên sâu qua các cuốn Đi tìm bản sắc tiếng Việt, giúp độc giả hiểu rõ hơn về sự khác biệt, đặc trưng của tiếng Việt từ góc nhìn ngôn ngữ học. Nhà báo Dương Thành Truyền với Tình ca tiếng nước ta, À ơi, tiếng nước tôi lại mang đến những góc nhìn thú vị, hài hước về các hiện tượng ngôn ngữ qua lăng kính của một người làm báo lâu năm, giúp người đọc hiểu rõ hơn nhiều câu chuyện hậu trường của tiếng Việt qua các thời kỳ.
Buổi giao lưu không chỉ là sân chơi kiến thức, mà còn mở ra những góc nhìn mới về vai trò của tiếng Việt trong đời sống, trong quá trình giữ gìn và phát triển văn hóa dân tộc, đặc biệt trong thế giới hiện đại đầy biến đổi.