TRĂNG DÂU TÂY – ĐIỀU KỲ LẠ CỦA TRĂNG TRÒN THÁNG 5 ÂM LỊCH
Vào tối nay, người Việt sẽ chào đón hiện tượng đặc biệt của mặt trăng trong tháng 5 âm lịch – trăng dâu tây. Đúng như tên gọi, trăng tròn này còn gọi là trăng dâu tây vì nó xuất hiện khi mặt trăng đạt đỉnh tròn hoàn hảo, nằm ở vị trí xung đối với mặt trời, phản xạ tối đa ánh sáng về phía Trái đất. Theo các chuyên gia, thời điểm này mặt trăng sẽ mọc vào lúc hoàng hôn, đạt đỉnh cao nhất vào nửa đêm và lặn lúc bình minh. Chính vì điều này, trăng tròn hiện diện suốt cả đêm, từ khi trời vừa tối đến sáng sớm, sáng hơn bao giờ hết và dễ quan sát kể cả trong điều kiện có mây mù nhẹ.
Vì ánh sáng quá rực rỡ, trăng tròn làm lu mờ các thiên thể mờ như tinh vân hay thiên hà, khiến việc quan sát các đối tượng này không còn thuận lợi vào thời điểm trăng tròn. Tuy nhiên, điểm đặc biệt của trăng dâu tây tháng 5 chính là vị trí mọc và lặn của nó. Khác biệt so với các trăng tròn thông thường, mặt trăng lúc này mọc và lặn rất thấp trên bầu trời, lệch về phía cực đông nam của bầu trời Bắc bán cầu. Nó xuất hiện gần như “không muốn rời khỏi chân trời”, di chuyển chậm rãi qua những tầng khí quyển, tạo thành một đường đi thấp bất thường. Người quan sát dễ dàng nhận thấy mặt trăng trôi ngang qua bầu trời phía nam, treo thấp và dường như nặng trĩu trong lớp sương mù tối ấm áp của buổi tối mùa hè.
Nguyên nhân gọi là trăng dâu tây bắt nguồn từ truyền thống các bộ lạc bản địa Mỹ, coi tháng 6 là thời điểm thu hoạch trái dâu chín. Chính vì thế, lần trăng tròn này được đặt tên theo mùa thu hoạch của trái cây, đặc biệt là dâu tây. Trên thế giới, các nhà khoa học từ trang Space.com cho biết, trăng dâu tây tháng 6 khác biệt rõ rệt so với các kỳ trăng tròn thông thường. Với điểm đặc biệt là nó xuất hiện ở vị trí thấp hơn trên chân trời, gần như không muốn rời khỏi đó, khiến các nhà quan sát có cảm giác mặt trăng “nặng trĩu” trong lớp sương mù ban đêm.
Chuyên gia còn nhận định rằng, chu kỳ của mặt trăng này kéo dài 18,6 năm, nên ở thời điểm này, trăng dâu tây đạt mức thấp nhất kể từ năm 2006 và dự kiến sẽ không tái hiện trong trạng thái này cho đến năm 2040. Ở bán cầu Nam, hiện tượng này lại mang ý nghĩa hoàn toàn ngược lại: trăng mọc cao hơn nhiều trên bầu trời, phù hợp với mùa đông đang bắt đầu, và cũng xuất hiện đúng thời điểm mùa trái cây chín muồi, đặc biệt là dâu tây, đánh dấu khởi đầu của mùa mới.
Từ những điểm thú vị và đặc trưng này, hiện tượng trăng dâu tây tháng 5 trở thành một sự kiện đáng chú ý của thiên văn học cổ truyền và hiện đại, thu hút sự quan tâm của nhiều người yêu thiên nhiên và nghiên cứu bầu trời.