KHÔNG PHẢI CHỊU THUẾ TỪ ĐỒNG DOANH THU ĐẦU TIÊN: BƯỚC CHUYỂN ĐỔI VỚI HỘ KINH DOANH VIỆT NAM

BỘ TÀI CHÍNH GÓP Ý VỀ NGƯỠNG MIỄN THUẾ VÀ PHƯƠNG ÁN THU THUẾ TỐI ƯU

Bộ Tài chính vừa công bố dự kiến đề xuất Chính phủ về phương pháp thu thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với hộ kinh doanh (HKD). Theo đó, các hộ này sẽ không còn phải nộp thuế từ đồng đầu tiên như quy định hiện hành, thay vào đó sẽ áp dụng ngưỡng doanh thu tối thiểu mới để xác định nghĩa vụ thuế.

Chính sách mới dự kiến nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế lên mức 3 tỉ đồng mỗi năm. Khi doanh thu vượt ngưỡng này, HKD sẽ nộp thuế 15% trên lợi nhuận, còn với doanh thu thấp hơn hoặc không đủ chứng từ, sẽ áp dụng phương pháp khoán dựa trên tỷ lệ doanh thu để tính thuế, đồng thời được trừ đi khoản không chịu thuế trước khi tính thuế. Điều này giúp giảm gánh nặng cho các hộ kinh doanh nhỏ, đồng thời tạo điều kiện giúp họ tích lũy vốn tái đầu tư.

NHIỀU Ý KIẾN ĐÓNG GÓP VÀ ĐÁNH GIÁ

Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, đánh giá cao việc Bộ Tài chính đã tiếp thu các ý kiến góp ý. Ông cho biết, phương án cho HKD lựa chọn giữa tính thuế dựa trên lợi nhuận hoặc khoán doanh thu là bước tiến tích cực. Tuy nhiên, ông cũng bày tỏ lo ngại về việc chưa rõ ngưỡng doanh thu không chịu thuế sẽ cụ thể là bao nhiêu, điều này sẽ ảnh hưởng lớn đến quyết định của các hộ kinh doanh.

Phó chủ tịch Hội Tư vấn và đại lý thuế TP.HCM, ông Nguyễn Ngọc Tịnh, tán thành việc nâng ngưỡng doanh thu lên 1 tỉ đồng/năm, đồng thời dự đoán nhiều hộ sẽ lựa chọn phương pháp tính thuế theo lợi nhuận, với mức thuế suất 0,5% đến 2%. Ông cũng đặt câu hỏi về việc các HKD có bắt buộc phải dùng hóa đơn khi nộp thuế theo phương pháp này hay không, điều cần hướng dẫn rõ trong thời gian tới.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh khó khăn của việc thực thi chính sách đối với những hộ không có chứng từ rõ ràng, dễ tạo ra “vùng xám” trong nền kinh tế. Giảng viên Nguyễn Ngọc Tú đề nghị Chính phủ cần có chính sách thúc đẩy chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp, qua đó minh bạch hóa hoạt động và tạo thêm động lực phát triển kinh tế.

PHÂN TÍCH NGƯỠNG DOANH THU, ĐỀ XUẤT GIÁ TRỊ GIA TĂNG VÀ TÁC ĐỘNG ĐẾN THỊ TRƯỜNG

Nhiều ý kiến cho rằng, ngưỡng doanh thu tối thiểu để chịu thuế nên được nâng lên trên 1 tỉ đồng để phù hợp với thực tế, đặc biệt khi so sánh với các khoản giảm trừ gia cảnh và các khoản phí khác mà HKD được phép khấu trừ. PGS-TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội, cũng nhấn mạnh, mức này phù hợp hơn với các quy định về giảm trừ gia cảnh và các chi phí sinh hoạt của hộ kinh doanh.

Chuyên gia đề nghị đồng bộ điều chỉnh cả luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT) năm 2024, hiện quy định HKD có doanh thu trên 200 triệu đồng/năm phải nộp thuế. Việc nâng ngưỡng thuế TNCN mà không điều chỉnh quy định về thuế GTGT có thể gây ra bất cập, tạo ra lỗ hổng trong quản lý thuế.

Chính sách giảm thuế suất cũng được nhiều ý kiến ủng hộ. LS Nguyễn Đức Nghĩa cho rằng, giảm thuế suất TNCN từ mức 5% xuống còn 3%, và từ 2% xuống còn 1,5%, sẽ giúp các hộ kinh doanh duy trì hoạt động, mở rộng đầu tư, đồng thời khuyến khích chuyển đổi từ hộ kinh doanh cá thể sang doanh nghiệp. Ông nhấn mạnh, đây không chỉ giúp gia tăng nguồn thu dài hạn mà còn thúc đẩy tính chuyên nghiệp trong hoạt động sản xuất kinh doanh của hộ nhỏ.

KHU VỰC NGHỀ TRUYỀN THỐNG VÀ GIAI ĐOẠN CHUYỂN ĐỔI

Chuyên gia Trần Hoàng Ngân chỉ rõ, chính sách cần tạo điều kiện để giữ gìn và phát huy các nghề truyền thống, đặc biệt tại các làng nghề và vùng nông thôn, nơi phần lớn các hộ là người cao tuổi, thường gặp khó khăn trong việc kê khai chứng từ. Ông đề xuất, khi bỏ thuế khoán từ năm 2026, phải có giai đoạn chuyển đổi phù hợp, tạo điều kiện nâng cao năng lực và sự chuyên nghiệp cho các hộ này, phù hợp với mục tiêu chung nâng cao hiệu quả thu ngân sách và phát triển bền vững khu vực kinh tế nhỏ.

HƠN 3,8 TRIỆU HỘ KINH DOANH ĐÃ ĐĂNG KÝ

Theo số liệu của Tổng cục Thuế, tính đến tháng 10.2025, Việt Nam có gần 3,83 triệu hộ kinh doanh, trong đó có khoảng 883.000 hộ có doanh thu từ 200 triệu đến 3 tỉ đồng/năm sẽ chịu tác động chính từ các chính sách mới bắt đầu có hiệu lực từ năm 2026. Trong khi đó, những hộ có doanh thu trên 3 tỉ đồng đã thực hiện kê khai, ít bị ảnh hưởng hơn.

HÀNH TRÌNH HỖ TRỢ HỘ KINH DOANH TRÊN THẾ GIỚI

Nhiều quốc gia như Trung Quốc, Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản đều có các chính sách hỗ trợ chuyển đổi từ hộ kinh doanh nhỏ sang doanh nghiệp lớn, trong đó giảm thuế, miễn thuế các năm đầu, hoặc đơn giản hóa thủ tục đăng ký. Các nền kinh tế này cũng luôn xây dựng hệ thống thuế điện tử, tích hợp dữ liệu lớn để giám sát hoạt động, chống thất thu và tạo điều kiện thuận lợi cho các hộ kinh doanh nhỏ phát triển bền vững.

Chuyên đề chung của các quốc gia này hướng tới hỗ trợ tối đa cho hộ kinh doanh, tạo điều kiện để họ chuyển đổi mô hình phù hợp quy mô, từ đó góp phần thúc đẩy nền kinh tế quốc gia đạt mục tiêu dài hạn.