Khui hàng loạt vụ kinh doanh thực phẩm “bẩn”: Thực trạng đáng báo động và giải pháp cấp bách

Hàng loạt vụ vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm vẫn liên tiếp bị phát hiện, khiến người tiêu dùng không khỏi lo lắng về chất lượng thực phẩm hiện nay. Từ các cơ sở chế biến, kinh doanh đến phân phối hàng hóa đều có những hành vi vi phạm nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

PHÁT HIỆN NHIỀU VỤ VI PHẠM NGHIÊM TRỌNG

Chỉ trong vòng 3 tháng gần nhất, các cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý hàng loạt vụ kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, chứa hóa chất độc hại. Trong đó, có vụ kiểm tra hộ kinh doanh Châu Phát tại P.Phú Thạnh, TP.HCM, bắt quả tang nhiều đối tượng pha trộn Borax (hàn the), soda, silicate để sản xuất mì sợi nhằm tạo độ mềm, dai và màu sắc bắt mắt. Những hóa chất này đều bị cấm trong chế biến thực phẩm do nguy cơ gây hại nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Cũng trong đợt kiểm tra các kho lạnh tại TP.HCM, lực lượng chức năng đã phát hiện hơn 30,5 tấn thực phẩm gồm nội tạng, thịt đông lạnh, thủy hải sản thiếu nguồn gốc rõ ràng, không có nhãn phụ tiếng Việt, không có hóa đơn chứng từ, được thu mua trôi nổi trên thị trường. Toàn bộ hàng hóa đều bị tiêu hủy và các chủ cơ sở bị xử phạt hành chính gần 1,7 tỷ đồng.

Tương tự, tại Hà Nội, các lực lượng chức năng cũng đã kiểm tra và phát hiện nhiều cơ sở bán thịt heo, chân gà, hạt nổ không rõ nguồn gốc, bị tiêu hủy hoặc xử lý hành chính. Đặc biệt, qua kiểm tra xe chở chân gà, phát hiện 831 kg thực phẩm đã bốc mùi, không rõ nguồn gốc, tiêu thụ trái phép trên đường.

KIỂM SOÁT NGỪNG ĐẦU, VẤN ĐỀ CHẤT LƯỢNG VẪN NHIỀU LỖ HỔNG

Khảo sát thực tế của PV tại các kênh phân phối hiện đại và chợ truyền thống cho thấy, công tác kiểm soát an toàn thực phẩm còn nhiều yếu kém. Tại các siêu thị, đa phần hàng hóa có nhãn hiệu nhưng thiếu mã QR hoặc mã QR dẫn đến các trang web, Facebook hay YouTube quảng cáo, không cung cấp thông tin rõ ràng về nguồn gốc, chất lượng, tiêu chuẩn hay quy trình kiểm định của sản phẩm.

Trong khi đó, tại các chợ truyền thống, việc truy xuất nguồn gốc còn hạn chế, nhiều sản phẩm tươi sống không có giấy chứng nhận hoặc kiểm tra dư lượng thuốc. Trao đổi với PV, TS Nguyễn Thị Hồng Minh, Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm minh bạch, bức xúc nói: “Hàng VN đa số không có rõ ràng về xuất xứ, còn hàng Trung Quốc có tem nhãn truy xuất, còn hàng trong nước thì chung chung”.

Một cán bộ thú y tại TP.HCM nhận định, “hiện chưa kiểm soát được tất cả nguồn hàng từ nơi sản xuất đến tiêu thụ; chỉ kiểm tra được thịt heo, gia cầm, còn các mặt hàng khác chưa được kiểm tra đúng mức hoặc sử dụng công nghệ kiểm tra nhanh, dẫn đến nguy cơ thực phẩm bẩn lọt qua”.

Chia sẻ từ một doanh nghiệp chế biến lớn tại TP.HCM, ông Henry Bùi cho biết: “Chất lượng thực phẩm tại Việt Nam có nhiều cấp độ. Các doanh nghiệp nghiêm túc xây dựng thương hiệu thông qua kiểm định quốc tế, còn nhiều nơi chỉ chạy theo lợi nhuận, lợi dụng kẽ hở pháp luật. Các hệ thống kiểm tra ngẫu nhiên là chưa đủ để phát hiện các vi phạm nghiêm trọng hơn như vi rút hay các yếu tố gây dịch bệnh đe dọa cộng đồng”.

NGHỊCH CẢNH NGUY HIỂM TỪ ĐÁY NGUỒN

Trong mùa Tết Nguyên Đán 2026 sắp tới, lượng hàng hóa tăng mạnh, nhất là các mặt hàng tươi sống, thực phẩm chế biến và thực phẩm đóng hộp khiến vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm càng trở nên cấp bách. Các cơ quan chức năng nhận định, muốn quản lý tốt thực phẩm dịp này, phải bắt đầu từ chuỗi sản xuất, tăng cường chế tài và nâng cao ý thức cộng đồng.

TS Nguyễn Thị Hồng Minh đề xuất, TP.HCM cần xây dựng tiêu chuẩn riêng về ATTP, bắt các hàng vào chợ đầu mối đều đáp ứng các tiêu chuẩn này, nhằm thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng an toàn, giảm thiểu rủi ro. Theo bà, “đây chính là chìa khóa để nâng cao chất lượng thực phẩm, tạo niềm tin cho người tiêu dùng”.

Ông Henry Bùi cũng nhấn mạnh, “các nước phát triển xử lý rất nghiêm vi phạm ATTP, doanh nghiệp vi phạm sẽ phá sản, còn pháp luật rất rõ ràng, cộng thêm ý thức của người sản xuất được nâng cao. Việt Nam cần chuyển đổi tư duy quản lý từ hình thức sang chiều sâu, xây dựng hệ thống pháp luật đủ mạnh, kiểm tra hậu kiểm thường xuyên và công khai kết quả, nhằm từng bước tạo niềm tin bền vững”.

LÀM SẠCH KỶ CẢNH TRÊN MẠNG VÀ KIỂM SOÁT GIÁ TRỊ ĐỒNG

Trong bối cảnh thị trường online ngày càng phát triển, lực lượng quản lý đã tăng cường giám sát các hoạt động bán hàng qua mạng xã hội, trang thương mại điện tử. Từ cuối năm 2025 đến nay, đã phát hiện và xử lý hàng trăm vụ vi phạm, đặc biệt với các mặt hàng thiết yếu phục vụ tết, như hàng lậu, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc qua các nền tảng này.

Bác sĩ Nguyễn Trọng An nhấn mạnh: “Mã QR có thể trở thành cầu nối tin cậy nếu dữ liệu minh bạch, cập nhật liên tục. Để QR phát huy đúng tác dụng, cần số hóa toàn bộ chuỗi cung ứng, từ trồng trọt đến phân phối, qua đó giúp người tiêu dùng có thể kiểm tra, xác thực thông tin hàng hóa dễ dàng và chính xác”. Đồng thời, ông kiến nghị cần xây dựng một cơ chế quản lý thống nhất, có cơ quan chịu trách nhiệm tối cao về an toàn thực phẩm, như mô hình FDA hay EFSA của châu Âu.

THANH NIÊN CÓ BIỆN PHÁP NÂNG CAO Ý THỨC NGƯỜI TIÊU DÙNG

Trong mùa cao điểm chuẩn bị Tết, việc kiểm soát tiêu chuẩn hàng hóa trên mạng, tại chợ truyền thống và các điểm bán lẻ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các lực lượng chức năng sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi buôn bán hàng không rõ nguồn gốc, hàng giả, hàng nhập lậu. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức người tiêu dùng về tầm quan trọng của kiểm tra nguồn gốc, nguồn gốc sản phẩm qua các tấm mã QR, tem nhãn minh bạch, có kiểm soát của cơ quan chức năng.

Chưa bao giờ vấn đề ATTP lại cấp bách như hiện nay. Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, cần có các biện pháp cứng rắn, đồng bộ, thúc đẩy xây dựng nền nông nghiệp sạch, an toàn, minh bạch và bền vững.