BƯỚC ĐẦU TIÊN MỞ RỘNG CƠ CHẾ MUA BÁN ĐIỆN XANH TRỰC TIẾP TẠI VIỆT NAM

Ngày 1.6 vừa qua, Nhà máy điện mặt trời TTC Đức Huệ 2 tại Long An đã thực hiện giao dịch bán điện trực tiếp cho Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên qua lưới điện quốc gia, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong lĩnh vực năng lượng tái tạo tại Việt Nam. Đây là lần đầu tiên tại đất nước chúng ta có một đơn vị phát điện tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), mở ra cánh cửa mới cho thị trường điện xanh.

Nhà máy điện mặt trời TTC Đức Huệ 2, với công suất thiết kế 49 MWp/41,4 MWac, đã chính thức vận hành thương mại từ ngày 19.5. Nguồn điện sạch này cung cấp cho SEVT dự kiến khoảng 70 GWh mỗi năm, đủ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ của khoảng 17.000 hộ gia đình, đồng thời giúp giảm thải khoảng 46.000 tấn CO₂ mỗi năm. Sự kiện này không chỉ là một giao dịch thương mại đầu tiên mà còn là minh chứng rõ ràng cho khả năng vận hành thực tế của cơ chế mới.

Công ty vận hành hệ thống điện quốc gia (NSMO) thuộc Bộ Công thương xác nhận rằng, với hợp đồng này, Công ty CP TTC Đức Huệ trở thành đơn vị phát điện đầu tiên tham gia cơ chế DPPA qua lưới điện quốc gia và đồng thời, SEVT trở thành khách hàng doanh nghiệp đầu tiên mua điện tái tạo theo cơ chế này. Chuyên gia năng lượng Ngô Đức Lâm nhận định: việc một nhà máy điện mặt trời tại Tây Ninh có thể bán điện trực tiếp đến khách hàng ở Thái Nguyên là một tin vui không chỉ về mặt kinh tế, giúp nâng cao khả năng cạnh tranh và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế cho hàng xuất khẩu, mà còn là bước tiến trong việc thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần tháo gỡ để phát huy tối đa hiệu quả của cơ chế này. Ông Phan Công Tiến, Giám đốc Viện Năng lượng thông minh, chỉ ra rằng việc chưa hình thành quyền tự do thương lượng thực chất giữa các bên, đặc biệt về giá cả và điều khoản hợp đồng, là trở ngại lớn. Chi phí dịch vụ lưới điện còn chưa rõ ràng khiến quá trình đàm phán gặp khó khăn. Bên cạnh đó, chính sách cần mở rộng hơn để khuyến khích các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong các khu công nghiệp tham gia, nhất là những doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng điện xanh cao nhưng chưa thể tiếp cận do các hạn chế về quy định.

Các chuyên gia kiến nghị cần tiếp tục tháo gỡ các rào cản như quyền tự do thỏa thuận, chính sách thuế ưu đãi, thủ tục hành chính đơn giản và rõ ràng hơn. Ngay cả việc thay đổi chính sách giá điện theo giờ cao điểm, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và người dân tự sản tự tiêu cũng là định hướng cần thiết để thúc đẩy phát triển điện mái nhà, giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia. Hiệp hội Năng lượng tái tạo TP.HCM nhấn mạnh rằng, hệ thống hiện tại vẫn còn nhiều hạn chế về quy hoạch và cơ chế bán điện, việc phát triển các gói tín dụng xanh với lãi suất ưu đãi cùng với việc đơn giản hóa thủ tục sẽ giúp dòng điện sạch lan tỏa mạnh mẽ hơn trong nền kinh tế.