Phát hiện gây chấn động lịch sử khảo cổ Việt Nam: Vật thể hình trụ vàng đông đảo các nhà nghiên cứu

Trong đợt khai quật năm 2025 tại khu vực Hoàng thành Thăng Long, các nhà khảo cổ đã khám phá ra một hệ thống móng cột có quy mô chưa từng thấy trong lịch sử kiến trúc Việt Nam. Nổi bật nhất là một móng cột nằm trong lòng kiến trúc, được tạo thành từ 81 lớp đầm liên tiếp, dày khoảng 4 mét, phủ trên diện tích từ 15 đến 18 mét vuông – tương đương với diện tích của một căn nhà nhỏ.

Theo PGS.TS Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam, đây là loại móng cột lớn nhất từng được phát hiện trong lịch sử xây dựng của nước ta. Các móng đơn chủ yếu nằm bên trong kiến trúc, còn các móng kép tập trung tại khu vực rìa bên ngoài, cho thấy cấu trúc của điện Kính Thiên thời Lê sơ có quy mô ít nhất 9 gian theo chiều đông – tây. Việc xác định chính xác mặt bằng quy hoạch vẫn đang trong quá trình nghiên cứu, đặc biệt về chiều bắc – nam.

Các móng cột và nền kiến trúc của các giai đoạn thời Lê sơ, Lê Trung hưng (thế kỷ XV–XVIII) đã xây dựng trên nền đất sét của các thời kỳ sớm hơn như Trần (thế kỷ XIII–XIV), Lý (thế kỷ XI–XII), và thời Tiền Thăng Long (thế kỷ VII–X). Quá trình khai quật phản ánh rõ sự đa dạng của các lớp văn hóa qua các thời đại, bao gồm hàng gạch đỏ thời Trần, hàng gạch xám thời Lê sơ, nền đá lát thời Lê Trung hưng, cùng các móng cột của chính điện Kính Thiên và hệ thống cống nước thời Nguyễn.

Trong quá trình khai quật, các chuyên gia đã phát hiện 30 móng cột của chính điện Kính Thiên, ngoài ra còn tìm thấy 2 cống nước thời Nguyễn và nhiều móng cột của điện Long Thiên – công trình được xây dựng theo kiểu kiến trúc trùng thiềm điệp ốc của triều Nguyễn. Những dữ liệu này giúp khẳng định rõ hơn cấu trúc đô thị hoàng cung xưa, đồng thời thể hiện rõ sự trùng khớp giữa các kiến trúc thời Nguyễn và các phần còn lại của khu vực.

Song song công tác khai quật, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội đang áp dụng công nghệ mới như số hóa dữ liệu, mô hình 3D, trí tuệ nhân tạo và thị giác máy tính để nghiên cứu và phục dựng các công trình cổ. Các mô hình số này sẽ giúp công chúng hình dung rõ hơn về quá khứ kiến trúc, đồng thời cung cấp nguồn dữ liệu quan trọng cho nghiên cứu, trùng tu và phát hiện các chi tiết kiến trúc bị vỡ vụn.

Những vật thể hình trụ, có màu vàng dày đặc vừa được phát hiện không chỉ mở ra những câu chuyện mới về quy mô và kiến trúc trong lịch sử Việt Nam mà còn trở thành nguồn dữ liệu để xây dựng các mô hình số và bản sao kỹ thuật số, giúp chúng ta dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về di sản văn hóa của cha ông. Công nghệ tiên tiến, từ AI đến thị giác máy tính, đang góp phần minh chứng rõ nét cho sự tiến bộ của khảo cổ học Việt Nam hôm nay, mở ra kỷ nguyên mới trong nghiên cứu và bảo tồn di sản quốc gia.